.:: Razavi.ir ; Imam Reza (as) Weblog ::.

جادذبه ولایی امام رضا

2006-03-15T00:00:00.000+03:30

استاد مجاهدی در مورد خاطرات خود از سفر مشهد نقل می کنند :

به خاطر دارم كه روزی از قم عازم عتبه بوسی علی بن موسی الرضا – علیه آلاف التحیه و الثنا – بودم. به هنگام خدا حافظی با دوستان ، آقای حاج سراجی به من گفت :

اگر توفیق زیارت حاج شیخ جعفر مجتهدی را پیدا كردید از قول من به ایشان بگویید كه از حضرت بخواهند كمند جاذبه خود را رها كرده و ما را هم به مشهد بكشند!

آقای حاجی سراجی از دوستان آقای مجتهدی بودند و در قم كارخانه داری می‌كردند. هنگامی كه در مشهد به محضر آن مرد خدا شرفیاب شدم و پیام آقای حاج سراجی را به ایشان ابلاغ كردم ، فرمودند:

آقاجان! جاذبه ولایی حضرت نه تنها ما را كه تمامی عوالم را به طرف خود می‌كشد ولی ما زنجیری برداشته‌ایم و به كمر بسته‌ایم و انتظار داریم كه حضرت ما را با كارخانه‌ای كه داریم به مشهد بكشند! كه این شدنی نیست!

هنگامی كه در قم، مطلب آقای مجتهدی را با آقای سراجی در میان گذاشتم، گفتند: ای‌والله! راست گفته‌اند، مگر فكر و خیال این كارخانه لعنتی می‌گذارد كه ما توفیق زیارت امام رضا را پیدا كنیم؟!...

ان شاء الله خداوند زیارت علی بن موسی را قسمت تمام ارادتمندان و محبین حضرت نماید . اما باید به یاد داشته باشیم اگر ما یک گام به طرف آقا برداریم ، آقا صد گام به طرف ما برمی دارد . اگر یادتان بیاید در دی ماه امسال مطلبی با عنوان « اسماعیل تو کیست » نوشتم که بی ربط به نوشته امروز نیست : « . . . آن چه تو را ، در راه ايمان ضعيف مي کند ، آن چه تو را در "رفتن" ، به "ماندن" مي خواند ، آن چه تو را ، در راه "مسئوليت" به ترديد مي افکند ، آن چه تو را به خود بسته است و نگه داشته است ، آن چه دلبستگي اش نمي گذارد تا " پيام" را بشنوي ، تا حقيقت را اعتراف کني ، آن چه تو را به "فرار" مي خواند ، آن چه ترا به توجيه و تاويل هاي مصلحت جويانه مي کشاند ، و عشق به او ، کور و کرت مي کند . . .

در قله بلند شرفي و سراپا فخر و فضيلت ، در زندگي ات تنها يک چيز هست که براي به دست آوردنش ، از بلندي فرود مي آيي ، براي از دست ندادنش ، همه دستاوردهاي ابراهيم وارت را از دست مي دهي ، او اسماعيل توست ، اسماعيل تو ممکن است يک شخص باشد ، يا يک شيء ، يا يک حالت ، يک وضع ، و حتي ، يک " نقطه ضعف" ! »

راستی برای زیارت امام رضا هم باید اسماعیل خودت را قربانی کنی ...

رضا باقرزاده ـ بیست و سوم اسفند ماه 1384 ـ مشهد مقدس

تالیفات امام رضا علیه السلام

2006-03-08T00:00:00.000+03:30

آن حضرت تأليفات بسياری دارد که علما از آنها به اجمال و تفصيل ياد کرده اند . اما مؤلفات آن حضرت ، به تفضيل ، عبارتند از :

1. آنچه به محمد بن سنان در پاسخ پرسش های وی درخصوص علل احکام شرعی نوشته است .

2. عللی که فضل بن شاذان گويد آنها را از امام رضا ( ع ) ، يکی پس از ديگری ، شنيده و جمع آوری کرده است و به علی بن محمد بن قتيبه نيشابوری اجازه روايت آن ها را از وی از امام رضا ( ع ) داده است. در حقيقت می توان اين کتاب را از تأليفات امام رضا ( ع ) دانست زيرا مانند مؤلفی است که کتابی را بر کسی املا کرده است .

3. آنچه برای مأمون درباره اسلام و دستورهای دينی نوشته است . اين سه رساله را صدوق در عيون اخبار الرضا با اسناد متصل ذکر کرده است .

4. آنچه برای مأمون درباره کليات شريعت نوشته است . حسن بن علی بن شعبه درتحف العقول روايت کرده است که : مأمون ، فضل بن سهل ذو الرياستين را نزد امام رضا ( ع ) فرستاد و گفت : من دوست دارم کلياتی از حلال و حرام و فرايض و سنن برايم فراهم کنی . زيرا تو حجت خداوند بر مخلوقاتش هستی و معدن علمی . آن حضرت نيز دوات و کاغذ خواست و به فضل فرمود : بنويس . آنگاه وی اين رساله را که نزديک به سه رساله سابق الذکر است ، نقل کرده است .

5. الرسالة المذهبية يا الرسالة الذهبية در طب . آن حضرت اين رساله را برای مأمون عباسی و درباره صحت مزاج و راهنمايی او به غذا و نوشيدنيها و دواها نوشته است واين رساله را بدين جهت ذهبيه خوانده اند که مأمون دستور داده بود آن را به طلا بنويسند . شيخ طوسی در الفهرست در ذيل زندگينامه محمد بن حسن بن جمهور عمی بصری از اين رساله ياد کرده است . آنچه که می گويد : وی صاحب چندين کتاب است و آنگاه يکی از کتابهايی را که ياد می کند الرسالة المذهبة عن الرضا عليه السلام است . آن گاه وی می گويد : دسته ای از روات از محمد بن علی بن حسين از پدرش از سعد بن عبد الله از احمد بن حسين بن سعيد از محمد بن جمهور ، روايات اين کتاب را برای ما باز گفته اند . ابن شهر آشوب در کتاب معالم العلماء در شرح زندگی محمد بن حسن بن جمهور عمی گويد : الرسالة المذهبة عن الرضا ( ع ) درطب از آن اوست . منتخب الدين در الفهرست گفته است : سيد فضل الله بن علی راوندی شرحی بر اين کتاب نگاشته و آن را ترجمه العلوی للطب الرضوی ناميده است . از ظاهر امر چنين بر مي آيد که اين کتاب ميان علمای اماميه مشهور بوده است و آنان برای صحت اين کتاب ، طرق و اسانيد فراوانی ذکر کرده اند .

اما ماجرای آن چنین است که هارون بن موسی تعلبکری گفت : حديث کرد ما را محمد بن هشام بن سهل از حسن بن محمد بن جمهور که گفت : پدرم به ابو الحسن علی بن موسی الرضا عالم بود و ملازم گفتار آن حضرت بود . و هنگامی که آن حضرت از مدينه به سوی خراسان آورده شد و تا وقتی که در طوس شهادت يافت همواره همراه با وی بود . او برايم نقل کرده که مأمون در نيشابور اقامت داشت و در مجلس او ، سرورم امام رضا ( ع ) و گروهی از پزشکان و فلاسفه مانند يوحنا بن ماسويه و جبرئيل بن يختيشوع و صالح بن بلهمه هندی و عده ای ديگر از دانشمندان و پژوهشگران حضور داشتند . در آن مجلس سخن از طب و آنچه که صلاح و قوام جسم بدان وابسته است ، به ميان آمد . مأمون و حاضران غرق در گفتار بودند و نيز درباره اينکه چگونه خداوند طبايع چهارگانه و مضار و منافع غذاها را در بدن ترکيب کرده و علت بيماريها بسيار سخن گفتند . اما حضرت رضا ( ع ) در اين ميانه خاموشی گزيده بود و در اين باره سخنی نمی گفت پس مأمون به آن حضرت گفت : ای ابو الحسن ! درباره مطلبی که امروز در مورد آن سخن می گوييم و بايد درباره آنها و نيز سود و زيان آنها و بهداشت بدن چيزهايی بدانيم ، چه نظری داری ؟ ابو الحسن ( ع ) فرمود ، من نيز بنا بر آنچه تجربه کرده و صحت آنها را از اخبار دانسته ام و از گذشتگان فرا گرفته ام و نيز مواردی که انسان نمی تواند نسبت بدانها بی اطلاع باشد و در ترک آنها عذری هم ندارد ، چيزهايی می دانم . سپس به توضيح و شرح مسايلی که بايد حتما آنها را دانست پرداخت . مأمون در آن هنگام در رفتن به بلخ شتاب داشت و امام رضا ( ع ) همراهش نرفت . پس از آنکه مأمون به بلخ رفت نامه ای به آن حضرت نگاشت و درباره شناخت خوردنيها و نوشيدنيها و دواها و رگ زدن و حجامت و مسواک کردن و حمام و نوره از آن حضرت پرسشهايی کرد و خواستار آن شد که امام رضا ( ع ) بر اساس تجربه هايی که کرده و مطالبی که شنيده بود وی را آگاه کند . پس امام ( ع ) در پاسخ سؤالهای وی نامه ای نوشت که به اين ترتيب آغاز می شد : " بسم الله الرحمن الرحيم . به خداوند چنگ می آويزم . اما بعد همانا نامه اميرمؤمنان به دستم رسيد که در آن مرا امر کرده بود که وی را در خصوص خوردنيها و نوشيدنيها و دواها و رگ زدن و حجامت و حمام و نوره و جماع و ديگر اموری که صحت بدن به آنها وابسته است ، بنابر آنچه تجربه کرده و شنيده ام ، آگاه کنم . من نيز مسايل مورد نياز را توضيح داده ام و آنچه که در تدبير خوردنيها و نوشيدنيها و دواها و رگ زدن و حجامت و جماع و غير آن را که به بهداشت بدن مربوطاست تشريح کرده ام و از خداوند خواهان توفيق هستم . بدان که خداوند عزوجل بدن را به بيماری مبتلا نساخته جز آن که دارويی نيز برای معالجه آن قرار داده است . زيرا بدن انسانها مانند يک مملکت است ." آنگاه مجلسی تمام اين رساله را نقل کرده است .

6 . کتاب فقه الرضا ( ع ) اين کتاب در خصوص ابواب فقهی است و پيش از زمان مجلسی اول چندان معروف نبوده است . اما از روزگار وی تا امروز شهرت پيدا کرد . علت اشتهار اين کتاب آن بود که گروهی از مردم قم نسخه اين کتاب را به مکه مکرمه آوردند و قاضی امير سيد حسين اصفهانی آن را مطالعه و يقين کرد که از تأليفات امام رضا ( ع ) است . پس نسخه ای از روی آن تهيه کرد و آن را با خود به اصفهان آورد و به مجلسی اول نشان داد . او نيز صحت نسبت اين کتاب به امام رضا ( ع ) را تأييد کرد . پس از وی نيز فرزندش مجلسی دوم ، صحت انتسابت اين کتاب به امام رضا ( ع ) را مورد تأييد قرار داد و احاديث آن را درمجلدات گوناگون بحار الانوار پخش کرد و آن را يکی از منابع بحار قرار داد . بدين ترتيب اين کتاب از آن روزگار تا به امروز معروف و مشهور شد . مجلسی در مقدمات بحار گويد : کتاب فقه الرضا ، محدث دانشمند قاضی امير حسين پس از آن که به اصفهان آمد مرا از اين کتاب خبر داد و گفت : در يکی از سالهايی که من در جوار بيت الله الحرام سکونت داشتم ، گروهی از مردم قم به قصد حج به آنجا آمدند و آنان کتابی داشتند که قديمی بود و تاريخ آن با تاريخ عصر امام رضا ( ع ) موافقت داشت و از مرحوم پدرم شنيدم که می گفت : از سيد امير حسين شنيدم که می گفت : خط امام رضا ( ع ) بر اين کتاب بود و نيز اجازه های گروه بسياری از فضلا و دانشمندان بر اين کتاب بود . سيد گفت : من با اين قراين دانستم که اين کتاب تأليف امام ( ع ) است . پس آن را گرفته نسخه ای از آن تهيه و تصحيحش کردم . پس پدرم اين کتاب را از سيد گرفت و استنساخ و تصحيحش کرد . بيشتر عبارات اين کتاب مطابق چيزی است که صدوق در کتاب من لا يحضرة الفقية بدون سند و پدرش در نامه ای که به صدوق نگاشته آن را ذکر کرده است . و بسياری از احکامی که علمای ما آنها را ذکر کرده اند ولی مستند آنها معلوم نبوده است ، در اين کتاب موجود می باشد .

همچنين از جمله کسانی که به صحت انتساب اين کتاب اعتقاد پيدا کرده اند سيد مهدی بحر العلوم طباطبايی در فوائد الرجالية و شيخ يوسف بحرانی و عده ای ديگر بوده اند . از معاصران نيز محدث معروف ميرزا حسين نوری صحت انتساب اين کتاب را به امام رضا ( ع ) تأييد کرده و آن را در کتاب مستدرکات الوسايل آورده و روايات آن را در طی ابواب مختلف بازگو کرده است .

7. صحيفة الرضا ( ع ) . در اين باره در مقدمات بحار گفته شده است : صحيفة الرضا با وجود آوازه آن در زمره احاديث مرسل است نه مسند . هر چند که در برخی از نسخ ديده ام که اسناد آن را به ابو علی طبرسی نسبت داده اند . در مستدرکات الوسايل در اين باره آمده است : صحيفة الرضا ( ع ) که از آن با نام مسند الرضا ، چنان که در مجمع البيان ياد شده است ، و رضويات ، که در کشف الغمة با اين نام آمده است ، ياد می شود از کتابهای معروف و مورد اعتمادی است که کتابی در خور اعتبار و اعتماد ، قبل از آن و پس از آن نوشته نشده است .

رضا باقرزاده ـ هفدهم اسفند ماه 1384

یونس بن عبدالرحمن

2006-03-01T01:00:00.000+03:30

در این هفته به معرفی یکی از شاگردان برجسته ی حضرت رضا علیه السلام می پردازم . باشد که در هفته های آتی به معرفی دیگر شاگردان برجسته ی آن حضرت اقدام کنم :

یونس بن عبدالرحمن

یونس بن عبدالرحمن از شاگردان برجسته ی امام کاظم علیه السلام و امام رضا علیه السلام است که در سن 73 سالگی در مدینه وفات یافت . یونس یکی از چهار نفری است که به عنوان حامل علوم اسلامی در سطح بالا معرفی شده اند که عبارتند از : سلمان ، جابر جعفی ، سید حمیری و یونس بن عبدالرحمن ( رحمه الله علیهما ) .

حضرت رضا علیه السلام سه بار بهشت را برای یونس بن عبدالرحمن ضامن شد . ( قاموس الرجال ج 9 ص 490 تا 494 ) او دارای تالیفات ارزنده ای بود و با بیان و قلم از حریم ولایت و امامت دفاع می کرد . به گفته ی فضل بن شاذان ، یونس هزار کتاب در رد مخالفین و ... تالیف کرد .

یکی از کتاب های او کتاب « یوم و لیله » است ، که احمد بن ابی خالد ( پدر رضاعی امام جواد علیه السلام ) می گوید : بیمار شدم ، امام جواد علیه السلام به عیادتم آمد . کتاب « یوم و لیله » یونس ، در کنار بسترم بود . امام آن را تا آخر ورق زد و دید و دو بار فرمود : « رحم الله یونس » ( خداوند یونس را رحمت کند )

یونس از مراجع و فقهای عالی قدری است که حسن بن علی بن یقطین می گوید : به امام رضا علیه السلام عرض کردم : فدایت گردم ، محل سکونتم با شما بسیار دور است ، آیا در مسائل مورد نیاز و احکام دینی می توانم به یونس بن عبدالرحمن مراجعه کنم ؟ آیا یونس در محضر شما مورد اطمینان است ؟ حضرت فرمود : آری او مورد اطمینان است . ( اعیان الشیعه ج 10 ص 327 )

در یک موردی اهالی بصره در مورد یونس به حضرت رضا علیه السلام شکایت نمودند ، یونس غمگین شد ، حضرت رضا علیه السلام به یونس فرمود : « یا یونس فما علیک مما یقولون ، اذا کان امامک عنک راضیا ؛ ای یونس ! باکی بر تو نیست وقتی که امام تو از تو راضی و خشنود است . » سپس امام علیه السلام این مثال را برای آرامش یونس زد و فرمود : « اگر در دست تو گوهر درخشانی باشد و مردم بگویند پشکل است ، یا در دستت پشکلی باشد و مردم بگویند گوهر است ، آیا گفتار مردم در تو اثر می کند ؟ » یونس گفت : نه . امام فرمود : « بنابراین وقتی که راه و شیوه ی تو درست است ، و امام تو از تو راضی است ، گفتار مردم اثری نخواهد داشت ، پس نگران نباش .»

عزیز بن مهتدی وکیل حضرت رضا علیه السلام در قم ، ضمن نامه ای برای ایشان از شان یونس پرسید و آن حضرت در پاسخ با خط مبارکش چنین نوست : « او را دوست بدار و برای او طلب رحمت کن ، گرچه همه ی مردم شهر با تو در این مورد مخالفت کنند . » ( اعیان الشیعه ج 10 ص 327 )

رضا باقرزاده ـ دهم اسفند ماه 1384

اهانت به حرم عسکریین

2006-02-22T08:00:00.000+03:30

انا لله و انا الیه راجعون

اين معـّزالاولياء و مُذل الأعداء

الا ما لهذا السماء لا تمور؟ و ما للجبال تری لا تسیر؟ الله اکبر! الله اکبر! لقد وقعت ثلمة عظمی تزعزعت بها ارکان الدین وانهدمت بها قواعد شوکة المسلمین، مصیبة ما اعظمها

بارالها! از حوادث دردناکی که بر مسلمانان از فتنه‌ی گروهی خوارج پیشه ، دشمنان حقیقی دین ، فرقه‌ی مستحدثه ، تروریست و‌ جنایت پیشه که به اسم اسلام و حمایت از کتاب و سنّت ، علی الدوام مسلمانان را از زن و مرد و پیر و جوان و کودکان خردسال به خاک و خون می کشند و حتی در حال نماز و عبادت ، و در مشاهد شریفه کسی را امان نمی‌دهند و هزاران مسلمان دوستدار اهل بیت علیهم السلام را در کشور عراق به جرم داشتن ولایت آل البیت علیهم السلام مظلومانه و با فجیع‌ترین وضع می‌کشند به تو شکایت می‌کنیم.

خدایا! تو می‌دانی و می‌بینی که بر شیعیان در عراق چه می‌گذرد و چه خون‌های پاکی که بر زمین ریخته می‌شود و سران به اصطلاح اهل سنّت با سکوت خود ، از محکوم کردن این جنایت‌ها خودداری می‌نمایند؟ خبر بسیار دردناک بمب گذاری در حرم مطهّر ملایک پاسبان عسکریین علیهما السلام و تخریب قبّه‌ی منوّره‌ و مقدسه‌ی آن دو امام بزرگوار ، عمق جنایت و شرارت این مفسدین و دشمنی آنان را با اسلام ، قرآن و اهل بیت ، ظاهر نمود ؛ زبان و بیان از تقریر بزرگی این فاجعه و محکوم کردن آن ، عاجز ، و از عرض تسلیت به پیشگاه مقدّس قطب عالم امکان ، حضرت بقیت الله ، ارواح العالمین له الفداء قاصر است ؛ اللهم انا نشکوا الیک فقد نبینا و غیبة ولینا و تظاهر الزمان علینا ؛ ما ، امریکا و سایر دول غربی را در فجایعی که در عراق ، واقع می‌شود مسئول می‌دانیم. ( گوشه ای از پیام حضرت آیت الله العظمی صافی )

اهانت شديد و تخريب بارگاه ملكوتي عسكريين - عليهما آلاف التحية والثنا - در شهر سامرا موج عظيمي از غم و اندوه ايجاد كرد و همه شيعيان جهان بلكه عموم مسلمين و آزادگان دنيا را در غم و اندوه عميقي فرو برد. این مصیبت عظیم را به محضر دل جریحه دار امام زمان ( عج الله تعالی فرجه الشریف ) تسلیت می گوییم .

بدین مناسبت از طرف مرجع عظمای تقلید شیعیان جهان حضرت آیت الله العظمی سیستانی و دیگر مراجع عظام یک هفته عزای عمومی اعلام گردیده است . بدیهی است وظیفه ی تمام آزادگان و شیعیان و مسلمانان جهان است که مراتب اعتراض خود را به این حرکت زشت و برنامه ریزی شده اعلام نمایند .

نستنكر اشد الاستنكار هذا العمل الجبان والغادر لتفجير مراقد وأضرحة أئمة آل البيت النبوي الشريف في يوم الأربعاء الأسود للإمام المعصوم علي ابن محمد الهادي عليه أفضل الصلاة و السلام في سامراء. إن تفجير مرقد الإمام علي الهادي عليه أفضل الصلاة والسلام هو الجريمة الكبرى بحق الرسول الأعظم محمد وال محمد ( صلى الله عليه وعلى آله الطيبين الطاهرين ) وتتناقض مع كل المبادئ والقيم الإسلامية العالية فهي تحمل طابع عنصريا طائفيا بغيض يحمل كل معاني الجريمة والحقد والخسة و الدناءة بحق آل البيت النبوي الشريف ولا تحمل أي صفه أخرى وهذه الأعمال والجرائم شيء مستأصل في هذه الفرقة التكفيرية من هدم قبور الأئمة والصالحين وقطع الرؤوس وقتل الأبرياء والأطفال وهتك شرف النساء والتمثيل في الضحايا ومن اجل قطع دابر هذه الجرائم الإرهابية والقضاء على فلول البعث القذر والعصابات الإرهابية التكفيرية القادمة علينا من دول معروفة إلى عراق المقدسات. يجب أن تتظافر كل الطاقات والجهود الخيرة وتتلاحم كل مكونات الشعب العراقي النزيه للقضاء نهائيا على هذه البؤر النتنة ووأد الإرهاب واستئصال هذه الغدد السرطانية من جسم العراق الطاهر وفي هذه المناسبة الأليمة نقدم أحر التعازي والمواساة القلبية لصاحب العصر والزمان أرواحنا لمقدمه الفداء ولا حول ولا قوته إلا بالله العلي العظيم وأن غدا لناظره قريب.

رضا باقرزاده ـ سوم اسفند ماه 1384

عاشورا در بیان دیگران

2006-02-15T00:00:00.000+03:30

تأثيرى كه حادثه كربلا و قيام حسين بن على «ع» بر انديشه مردم جهان ، حتى غير مسلمانان داشته ، بسيار است. عظمت قيام و اوج فداكارى و ويژگي هاى ديگر امام و يارانش سبب شده كه اظهار نظرهاى بسيارى درباره اين نهضت و حماسه آفرينان عاشورا داشته باشند. نقل سخنان همه آن كسان كتاب قطورى می شود. به ويژه كه برخى از نويسندگان غير مسلمان مستقلا كتاب درباره اين حادثه نوشته ‏اند . در اينجا تنها تعدادى اندك از اين نظرها (از مسلمانان و غير مسلمانان) آورده مى‏شود : ( نقل از كتاب « درسى كه حسين به انسانها آموخت » ، شهيد هاشمی ‏نژاد ، ص 447 ، رهبر آزادگان و منابع ديگر )

مهاتما گاندى ( رهبر استقلال هند ) : من زندگى امام حسين ، آن شهيد بزرگ اسلام را به دقت خوانده‏ ام و توجه كافى به صفحات كربلا نموده‏ ام و بر من روشن شده است كه اگر هندوستان بخواهد يك كشور پيروز گردد ، بايستى از سرمشق امام حسين پيروى كند.

محمد على جناح ( قاعد اعظم پاكستان ) : هيچ نمونه‏ اى از شجاعت ، بهتر از آن كه امام حسين از لحاظ فداكارى و تهور نشان داد در عالم پيدا نمی ‏شود.به عقيده من تمام مسلمين بايد از سرمشق اين شهيدى كه خود را در سرزمين عراق قربان كرد پيروى نمايند.

چارلز ديكنز ( نويسنده معروف انگليسى ) : اگر منظور امام حسين جنگ در راه خواسته ‏هاى دنيايى بود ، من نمی ‏فهمم چرا خواهران و زنان و اطفالش به همراه او بودند؟ پس عقل چنين حكم می نمايد كه او فقط به خاطر اسلام ، فداكارى خويش را انجام داد.

توماس كارلايل ( فيلسوف و مورخ انگليسى ) : بهترين درسى كه از تراژدى كربلا می گيريم ، اينست كه حسين و يارانش ايمان استوار به خدا داشتند. آنها با عمل خود روشن كردند كه تفوق عددى در جايى كه حق با باطل روبرو می شود اهميت ‏ندارد و پيروزى حسين با وجود اقليتى كه داشت ، باعث شگفتى من است.

ادوارد براون ( مستشرق معروف انگليسى ) : آيا قلبى پيدا می شود كه وقتى درباره كربلا سخن می شنود ، آغشته با حزن و الم نگردد؟ حتى غير مسلمانان نيز نمی توانند پاكى روحى را كه در اين جنگ اسلامى در تحت لواى آن انجام گرفت انكار كنند.

فردريك جمس : درس امام حسين و هر قهرمان شهيد ديگرى اين است كه در دنيا اصول ابدى عدالت و ترحم و محبت وجود دارد كه تغيير ناپذيرند و همچنين می رساند كه هر گاه كسى براى اين صفات مقاومت كند و بشر در راه آن پافشارى نمايد ، آن اصول هميشه در دنيا باقى و پايدار خواهد ماند.

ل.م.بويد : در طى قرون ، افراد بشر هميشه جرأت و پردلى و عظمت روح ، بزرگى قلب و شهامت روانى را دوست داشته ‏اند و در همين هاست كه آزادى و عدالت هرگز به نيروى ظلم و فساد تسليم نمی شود . اين بود شهامت و اين بود عظمت امام حسين و من مسرورم كه با كسانى كه اين فداكارى عظيم را از جان و دل ثنا می گويند شركت كرده‏ ام ، هر چند كه 1300 سال از تاريخ آن گذشته است .

واشنگتن ايروينگ ( مورخ مشهور آمريكايى ) : براى امام حسين «ع» ممكن بود كه زندگى خود را با تسليم شدن اراده يزيد نجات بخشد ، ليكن مسؤوليت پيشوا و نهضت بخش اسلام اجازه نمی ‏داد كه او يزيد را به عنوان خلافت بشناسد. او به زودى خود را براى قبول هر ناراحتى و فشارى به منظور رها ساختن اسلام از چنگال بنى اميه آماده ساخت. در زير آفتاب سوزان سرزمين خشك و در روى ريگ هاى تفتيده عربستان روح حسين فنا ناپذير است. اى پهلوان و اى نمونه شجاعت و اى شهسوار من ، اى حسين!

توماس ماساريك : گر چه كشيشان ما هم از ذكر مصائب حضرت مسيح مردم را متأثر می سازند ، ولى آن شور و هيجانى كه در پيروان حسين «ع» يافت می شود در پيروان مسيح يافت نخواهد شد و گويا سبب اين باشد كه مصائب مسيح در برابر مصائب حسين «ع» مانند پر كاهى است در مقابل يك كوه عظيم پيكر.

موريس دوكبرى : در مجالس عزادارى حسين گفته می شود كه حسين ، براى حفظ شرف و ناموس مردم و بزرگى مقام و مرتبه اسلام ، از جان و مال و فرزند گذشت و زير بار استعمار و ماجراجويى يزيد نرفت. پس بياييد ما هم شيوه او را سرمشق قرار داده از زيردستى استعمارگران خلاصى يابيم و مرگ با عزت را بر زندگى با ذلت ترجيح دهيم.

ماربين آلمانى ( خاور شناس ) : حسين «ع» با قربانى كردن عزيزترين افراد خود و با اثبات مظلوميت و حقانيت خود ، به دنيا درس فداكارى و جانبازى آموخت و نام اسلام و اسلاميان را در تاريخ ثبت و در عالم بلند آوازه ساخت. اين سرباز رشيد عالم اسلام به مردم دنيا نشان داد كه ظلم و بيداد و ستمگرى پايدار نيست و بناى ستم هر چه ظاهرا عظيم و استوار باشد ، در برابر حق و حقيقت چون پر كاهى بر باد خواهد رفت.

بنت الشاطى : زينب ، خواهر حسين بن على «ع» لذت پيروزى را در كام ابن زياد و بنى اميه خراب كرد و در جام پيروزى آنان قطرات زهر ريخت ، در همه حوادث سياسى پس از عاشورا ، هم چون قيام مختار و عبد الله بن زبير و سقوط دولت امويان و برپايى حكومت عباسيان و ريشه دواندن مذهب تشيع ، زينب قهرمان كربلا نقش برانگيزنده داشت.

لياقت على خان ( نخستين نخست وزير پاكستان ) : اين روز محرم ، براى مسلمانان سراسر جهان معنى بزرگى دارد. در اين روز ، يكى از حزن آورترين و تراژديك‏ترين وقايع اسلام اتفاق افتاد ، شهادت حضرت امام حسين «ع» در عين حزن ، نشانه فتح نهايى روح واقعى اسلامى بود ، زيرا تسليم كامل به اراده الهى به شمار می رفت. اين درس به ما می آموزد كه مشكلات و خطرها هر چه باشد ، نبايستى ما پروا كنيم و از راه حق و عدالت منحرف شويم.

جرج جرداق ( دانشمند و اديب مسيحى ) : وقتى يزيد ، مردم را تشويق به قتل حسين و مأمور به خونريزى می ‏كرد ، آنها می گفتند : « چه مبلغ می دهى ؟ » اما انصار حسين به او گفتند : ما با تو هستيم. اگر هفتاد بار كشته شويم ، باز می خواهيم در ركابت جنگ كنيم و كشته شويم.

عباس محمود عقاد ( نويسنده و اديب مصرى ) : جنبش حسين ، يكى از بى نظيرترين جنبشهاى تاريخى است كه تاكنون در زمينه دعوت هاى دينى يا نهضت هاى سياسى پديدار گشته است... دولت اموى پس از اين جنبش ، به قدر عمر يك انسان طبيعى دوام نكرد و از شهادت حسين تا انقراض آنان بيش از شصت و اندى سال نگذشت.

احمد محمود صبحى : اگر چه حسين بن على «ع» در ميدان نظامى يا سياسى شكست خورد ، اما تاريخ ، هرگز شكستى را سراغ ندارد كه مثل خون حسين «ع» به نفع شكست خوردگان تمام شده باشد. خون حسين ، انقلاب پسر زبير و خروج مختار و نهضت هاى ديگر را در پى داشت ، تا آنجا كه حكومت اموى ساقط شد و نداى خونخواهى حسين ، فريادى شد كه آن تخت ها و حكومت ها را به لرزه درآورد.

آنطون بارا ( مسيحى ) : اگر حسين از آن ما بود ، در هر سرزمينى براى او بيرقى بر می افراشتيم و در هر روستايى براى او منبرى بر پا می نموديم و مردم را با نام حسين به مسيحيت فرا می خوانديم.

گيبون ( مورخ انگليسى ) : با آنكه مدتى از واقعه كربلا گذشته و ما هم با صاحب واقعه هم وطن نيستيم ، مع ذلك مشقات و مشكلاتى كه حضرت حسين «ع» تحمل نموده ، احساسات سنگين دل‏ترين خواننده را بر می ‏انگيزد ، چندانكه يك نوع عطوفت و مهربانى نسبت به آن حضرت در خود می يابد.

نيكلسون ( خاورشناس معروف ) : بنى اميه ، سركش و مستبد بودند ، قوانين اسلامى را ناديده انگاشتند و مسلمين را خوار نمودند... و چون تاريخ را بررسى كنيم ، گويد : دين بر ضد فرمانفرمايى تشريفاتى قيام كرد و حكومت دينى در مقابل امپراتورى ايستادگى نمود. بنابر اين ، تاريخ از روى انصاف حكم می كند كه خون حسين «ع» به گردن بنى اميه است.

سر پرسى سايكس ( خاور شناس انگليسى ) : حقيقتا آن شجاعت و دلاورى كه اين عده قليل از خود بروز دادند ، به درجه‏ اى بوده است كه در تمام اين قرون متمادى هر كسى كه آن را شنيد ، بى اختيار زبان به تحسين و آفرين گشود. اين يك مشت مردم دلير غيرتمند ، مانند مدافعان ترموپيل ، نامى بلند غير قابل زوال براى خود تا ابد باقى گذاشتند.

تاملاس توندون ( هندو ، رئيس سابق كنگره ملى هندوستان ) : اين فداكاريهاى عالى از قبيل شهادت امام حسين «ع» ، سطح فكر بشريت را ارتقا بخشيده است و خاطره آن شايسته است هميشه باقى بماند و يادآورى شود .

محمد زغلول پاشا ( در مصر، در تكيه ايرانيان ) : حسين «ع» در اين كار، به واجب دينى و سياسى خود قيام كرده و اين گونه مجالس عزادارى ، روح شهامت را در مردم پرورش می دهد و مايه قوت اراده آنها در راه حق و حقيقت می گردد.

عبد الرحمان شرقاوى ( نويسنده مصرى ) : حسين «ع» ، شهيد راه دين و آزادگى است. نه تنها شيعه بايد به نام حسين ببالد ، بلكه تمام آزاد مردان دنيا بايد به اين نام شريف افتخار كنند .

طه حسين ( دانشمند و اديب مصرى ) : حسين «ع» براى به دست آوردن فرصت و از سرگرفتن جهاد و دنبال كردن از جايى كه پدرش رها كرده بود ، در آتش شوق می سوخت. او زبان را درباره معاويه و عمالش آزاد كرد ، تا به حدى كه معاويه تهديدش نمود. اما حسين ، حزب خود را وادار كرد كه در طرفدارى حق سختگير باشند.

عبد الحميد جودة السحار ( نويسنده مصرى ) : حسين «ع» نمی توانست با يزيد بيعت كند و به حكومت او تن بدهد ، زيرا در آن صورت ، بر فسق و فجور ، صحه می گذاشت و اركان ظلم و طغيان را محكم می كرد و بر فرمانروايى باطل تمكين می نمود. امام حسين به اين كارها راضى نمی شد ، گر چه اهل و عيالش به اسارت افتند و خود و يارانش كشته شوند.

علامه طنطاوى ( دانشمند و فيلسوف مصرى ) : (داستان حسينى) عشق آزادگان را به فداكارى در راه خدا بر می انگيزد و استقبال مرگ را بهترين آرزوها به شمار می آورد ، چندان كه براى شتاب به قربانگاه ، بر يكديگر پيشى جويند.

العبيدى ( مفتى موصل ) : فاجعه كربلا در تاريخ بشر نادره‏ اى است ، هم چنان كه مسببين آن نيز نادره‏ اند... حسين بن على «ع» سنت دفاع از حق مظلوم و مصالح عموم را بنا بر فرمان خداوند در قرآن به زبان پيمبر اكرم وظيفه خويش ديد و از اقدام به آن تسامحى نورزيد. هستى خود را در آن قربانگاه بزرگ فدا كرد و بدين سبب نزد پروردگار ، « سرور شهيدان » محسوب شد و در تاريخ ايام ، « پيشواى اصلاح طلبان » به شمار رفت. آرى ، به آن چه خواسته بود و بلكه برتر از آن ، كامياب گرديد.

رضا باقراده ـ بیست و ششم بهمن ماه 1384

نهضت حسینی از زبان آمار

2006-02-08T00:00:00.000+03:30

با هم گوشه ای از زیارت ناحیه مقدسه را با امام زمان ( عج ) که صاحب مصیبت بزرگ عاشوراست ، زمزمه می کنیم باشد که او ما را در غم این مصیبت شریک بداند و اشک های ما مرهمی بر دردهای بی کرانش شود :

سلام بر آن كسى كه حرمت خيمه‏ گاهش شكسته شد . سلام به غريب غريبان ! سلام بر شهيد شهيدان ! سلام بر كسى كه به‏ دست زنازادگان كشته شد ! سلام بر كسى كه فرشتگان آسمان بر او گريستند ! سلام بر گريبان‏ هاى چاك شده ! سلام بر لب ‏هاى خشكيده ! سلام بر جان ‏هاى بلارسيده! سلام بر جسدهاى برهنه‏ مانده! سلام بر پيكرهاى تغيير رنگ‏ يافته ! سلام بر خون‏ هاى جارى‏شده ! سلام بر اعضاى قطعه‏ قطعه‏ شده ! سلام بر سرهاى به نيزه بالا رفته ‏شده ! و سلام بر شيرخوار كوچك ! سلام بر بدن‏هاى غارت شده!...

سلام بر به خاك افتادگان در بيابان‏ها ! سلام بر دور افتادگان از وطن‏ ها ! سلام بر دفن شدگان بی كفن ! سلام بر سرهاى جدا افتاده از بدن ! سلام بر آن ستمديده بى ياور! سلام بر كسى كه جبرئيل به او افتخار می كرد ! سلام بر كسى كه ميكائيل با او در گهواره سخن می گفت ! سلام بر كسى كه پيمانش شكسته شد ! سلام بر كسى كه هتك حرمت شد ! سلام بر كسى كه خونش به ستم ريخته شد ! سلام بر كسى كه با خون جراحت‏ هايش غسل داده شد ! سلام بر كسى كه جرعه نوش جام نيزه‏ ها شد ! سلام بر كسى كه خونش مباح شد ! سلام بر كسى كه سرش از قفا بريده شد !

سلام بر كسى كه روستا نشينان بدنش را دفن كردند ! سلام بر كسى كه شاهرگش بريده شد ! سلام بر كسى كه در حمايت از دين بى ياور ماند ! سلام بر كسى كه محاسنش به خون خضاب شد ! سلام بر گونه به خاك آلوده ! سلام بر بدنِ به غارت رفته ( جامه به غنيمت رفته ) ! سلام به دندانى كه با چوب - خيزران - كوبيده شد ! سلام بر پيكرهايى كه در بيابان‏ها برهنه ماند كه گرگ‏ هاى تجاوزگر تكه و پاره‏ شان كردند و درندگان خون‏خوار اطرافشان رفت و آمد كردند ! سلام كسى كه قلبش از مصيبت تو جريحه ‏دار است و موقع ياد كردن تو ، اشكش جارى است ! سلامِ مصيبت ‏زده محزونِ سرگشته بيچاره

نهضت حسینی از زبان آمار

نقش آمار در ارائه سيمای روشن‏تر از هر موضوع و حادثه ، غير قابل انكار است. ليكن ‏در حادثه كربلا و مسائل قبل و بعد از آن ، با توجه به اختلاف نقل ها و منابع ، نمی ‏توان در بسيارى از جهات ، آمار دقيق و مورد اتفاق ذكر كرد و آن چه نقل شده ، گاهى تفاوت هاى ‏بسيارى با هم دارد. در عين حال بعضى از مطالب آمارى ، حادثه كربلا را گوياتر می ‏سازد. به همين دليل به ذكر نمونه‏ هايى از ارقام و آمار می پردازم که بخش عمده ‏اى از اين آمار از كتاب ‏« زندگى ابا عبد الله الحسين ‏» عماد زاده ، « وسيلة الدارين فى انصار الحسين ‏» ، سيد ابراهيم موسوى و « ابصار العين ‏» ، سماوى است :

مدت قيام امام حسين از روز امتناع از بيعت ‏با يزيد ، تا روز عاشورا 175 روزطول كشيد که شامل 12 روز در مدينه ، 4 ماه و 10 روز در مكه ، 23 روز بين راه مكه تا كربلا و 8 روز در كربلا (2 تا 10 محرم) می شود .

منزل هايى كه بين مكه تا كوفه بود و امام حسين آنها را پيمود تا به كربلا رسيد 18 منزل بود (معجم البلدان).

فاصله منزل ها با هم سه فرسخ و گاهى پنج فرسخ بود.

منزل هاى ميان كوفه تا شام 14 منزل بود كه اهل بيت را در حال اسارت از آنها عبوردادند.

نامه ‏هايى كه از كوفه به امام حسين‏ «ع‏» در مكه رسيد و او را دعوت به آمدن كرده ‏بودند 12000 نامه ( دوازده هزار نامه ) بود (طبق نقل شيخ مفيد).

بيعت كنندگان با مسلم بن عقيل در كوفه 18000 نفر، يا 25000 نفر و يا 40000 نفر گفته شده است.

شهداى كربلا از اولاد ابى طالب كه نامشان در زيارت ناحيه آمده است 17 نفر هستند .

شهداى كربلا از اولاد ابى طالب كه نامشان در زيارت ناحيه نيامده 13 نفر. سه نفر هم‏ كودك از بنى هاشم شهيد شدند ، جمعا 33 نفر. اين افراد به اين صورت‏ند : امام حسين‏ «ع‏» 1 نفر، اولاد امام حسين 3 نفر ، اولاد على‏ «ع‏»9 نفر، اولاد امام حسن 4 نفر ، اولاد عقيل‏12 نفر ، اولاد جعفر 4 نفر.

غير از امام حسين ‏«ع‏» و بنى هاشم ، شهدايى كه نامشان در زيارت ناحيه مقدسه و برخى منابع ديگر آمده است 82 نفرند. غير از آنان ، نام 29 نفر ديگر در منابع متاخرتر آمده‏ است.

جمع شهداى كوفه از ياران امام 138 نفر. تعداد 14 نفر از جمع اين جناح حسينى ، غلام بوده ‏اند.

شهدايى كه سرهايشان بين قبايل تقسيم شد و از كربلا به كوفه بردند 78 نفر بودند.

تقسيم سرها به اين صورت بود : قيس بن اشعث ، رئيس بنى كنده 13 سر ، شمر رئيس ‏هوازن 12 سر ، قبيله بنى تميم 17 سر ، قبيله بنى اسد 16 سر ، قبيله مذحج 6 سر ، افراد متفرقه از قبايل ديگر 13 سر .

سيد الشهدا هنگام شهادت 57 سال داشت.

پس از شهادت حسين ‏«ع‏» 33 زخم نيزه و 34 ضربه شمشير ، غير از زخمهاى تير بر بدن آن حضرت بود.

شركت كنندگان در اسب تاختن بر بدن امام حسين 10 نفر بودند.

تعداد سپاه كوفه 33 هزار نفر بودند كه به جنگ امام حسين آمدند. آنچه در نوبت ‏اول آمد تعداد 22 هزار بودند به اين صورت : عمر سعد با 6000 نفر ، سنان با 4000 نفر ،عروة بن ‏قيس با 4000 نفر ، شمر با 4000 نفر ، شبث ‏بن ربعى با 4000 نفر . آن چه بعدا اضافه شدند : يزيد بن‏ ركاب كلبى با 2000 نفر ، حصين بن نمير با 4000 نفر ، مازنى با 3000 نفر ، نصر مازنى با 2000 نفر .

سيد الشهداء روز عاشورا براى 10 نفر مرثيه خواند و در شهادتشان سخنانى فرمود و آنان را دعا ، يا دشمنان آنان را نفرين كرد. اينان عبارتند از : على اكبر ، عباس ، قاسم ، عبد الله بن حسن ، عبد الله طفل شير خوار ، مسلم بن عوسجه ، حبيب بن مظاهر ، حر بن يزيدرياحى ، زهير بن قين و جون و در شهادت دو نفر بر آنان درود و رحمت فرستاد : مسلم و هانى.

امام حسين ‏«ع‏» بر بالين 7 نفر از شهدا پياده رفت : مسلم بن عوسجه ، حر ، واضح ‏رومی ، جون ، عباس ، على اكبر و قاسم بن الحسن علیهما السلام .

سر سه شهيد را روز عاشورا به جانب امام حسين ‏«ع‏» انداختند : عبد الله بن عميركلبى ، عمرو بن جناده ، عابس بن ابى شبيب شاكرى.

سه نفر را روز عاشورا قطعه قطعه كردند : على اكبر ، عباس ، عبد الرحمن بن عمير.

مادر 9 نفر از شهداى كربلا در روز عاشورا حضور داشتند و شاهد شهادت پسربودند : عبد الله بن حسين كه مادرش رباب بود ، عون بن عبد الله جعفر ، مادرش زينب ، قاسم بن الحسن مادرش رمله ، عبد الله بن حسن مادرش بنت ‏شليل جيليه ، عبد الله بن مسلم‏ مادرش رقيه دختر على ‏«ع‏» ، محمد بن ابى سعيد بن عقيل ، عمرو بن جناده ، عبد الله بن وهب‏ كلبى مادرش ام وهب ، على اكبر ( بنا به نقلى مادرش ليلى ، كه ثابت نيست).

5 كودك نابالغ در كربلا شهيد شدند : عبد الله رضيع شير خوار امام حسين ، عبد الله بن ‏حسن ، محمد بن ابى سعيد بن عقيل ، قاسم بن حسن ، عمرو بن جناده انصارى.

5 نفر از شهداى كربلا ، از اصحاب رسول خدا بودند : انس بن حرث كاهلى ، حبيب بن مظاهر ، مسلم بن عوسجه ، هانى بن عروه ،عبد الله بن بقطر عميرى.

در ركاب سيد الشهداء ، تعداد 15 غلام شهيد شدند : نصر و سعد (از غلامان ‏على‏ «ع‏» ) ، منحج ( غلام امام مجتبى ‏«ع‏» ) ، اسلم و قارب ( غلامان امام حسين ‏«ع‏» ) حرث‏ غلام حمزه ، جون غلام ابوذر ، رافع غلام مسلم ازدى ، سعد غلام عمر صيداوى ، سالم غلام ‏بنى المدينه ، سالم غلام عبدى ، شوذب غلام شاكر ، شيب غلام حرث جابرى ، واضح غلام ‏حرث سلمانى. اين 14 نفر در كربلا شهيد شدند. سلمان غلام امام حسين ‏«ع‏» ، كه آن‏ حضرت او را به بصره فرستاد و آنجا شهيد شد.

2 نفر از ياران امام حسين ‏«ع‏» روز عاشورا اسير و شهيد شدند : سوار بن منعم و موقع بن ثمامه صيداوى.

4 نفر از ياران امام در كربلا پس از شهادت آن حضرت به شهادت رسيدند : سعد بن ‏حرث و برادرش ابو الحتوف ، سويد بن ابى مطاع كه مجروح بود و محمد بن ابى سعيد بن ‏عقيل.

7 نفر در حضور پدرشان شهيد شدند : على اكبر ، عبد الله بن حسين ، عمرو بن جناده ، عبد الله بن يزيد ، عبيد الله بن يزيد ، مجمع بن عائذ ، عبد الرحمن بن مسعود.

5 نفر از زنان از خيام حسينى به طرف دشمن بيرون آمده و حمله يا اعتراض كردند : كنيز مسلم بن عوسجه ، ام وهب زن عبد الله كلبى ، مادر عبد الله كلبى ، زينب كبرى ، مادرعمرو بن جناده.

زنى كه در كربلا شهيد شد مادر وهب ( همسر عبد الله بن عمير كلبى ) بود.

زنانى كه در كربلا بودند : زينب ، ام كلثوم ، فاطمه ، صفيه ، رقيه ، ام هانى ( اين 6 نفر ازاولاد امير المؤمنين بودند ) فاطمه و سكينه ( دختران سيد الشهدا ) رباب ، عاتكه ، مادر محسن بن حسن ، دختر مسلم بن عقيل ، فضه نوبيه ، كنيز خاص حسين ، مادر وهب بن عبد الله.

رضا باقرزاده ـ نونزدهم بهمن ماه 1384 ـ تاسوعای حسینی 1427

نام های کربلا

2006-02-01T00:00:00.000+03:30

کربلا با نام های زیادی خوانده شده که به بیش از بیست اسم می رسد . ذیلاً به مهم ترین آنان اشاره می کنیم :

1- كربلا ، كلمه اي كه اسم هيچ مكاني در شهرت وقداست به پايش نمي رسد و در تفسير اين کلمه ی كمال آفرين چه حرف ها كه گفته نشده است :

الف : بعضي معتقدند ريشه كربلا ازكلمه ‹‹ كربله ›› گرفته شده و كربله يعني به سستي گام برداشتن ، يا سست شدن گام ها وعرب ها زماني كه بخواهند از بي حال و با كسالت راه رفتن كسي حكايت كنند ، مي گويند : جاد يمشي مكربلا ، يعني فلاني آمد درحالي كه به سستي گام برمي داشت (موسوعه الغتبات المقدسه ، ج 8، قسم كربلا ، ص9 ) توگوئي سرزمين كربلا چنان بوده است كه هركسي كه به آن جا مي رسيد احساس خاصي برايش دست مي داد و گام هايش سست مي شد ، چنان كه كميت قلم تا به ساحت مقدس كربلا مي رسد مي لنگد و خود را مي بازد . دركتب مقاتل نيز داستان هاي زيادي نقل شده كه هريك از پيامبران گذشته كه گذرش به كربلا مي افتاد بي اختيار اندوهناك وغمگين مي شد و به امت خويش خبر مي داد كه در اين سرزمين حادثه اي بس بزرگ وبسيار غمبار رخ خواهد داد .

ب : كربلا از كلمه ‹‹ كربال ›› گرفته شده و كربال يعني غربال كردن و تميز وپاك كردن ، گفته مي شود : كربلت الحنطه ، يعني گندم را غربال كردم و آن را از خاك وخاشاك پاك گردانيدم . به كربلا نيز به خاطر اين كربلا گفته اند كه زميني خالي از ريگ وسنگي وبدون درخت يا گياهان هرز و مزاحم ، مثل اينكه كشاورزي آن را پاك كرده وبراي كشت آماده كرده باشد . ( موسوعه الغتبات المقدسه ، ج 8، قسم كربلا ، ص9 ) راستي كه اسم با مسمايست ! كربلا يعني غربال تاريخ ، غربالي كه هميشه ودرطول تاريخ شريف را از ضعيف و مردان ميدان را از رجز خوانان دروغين به خوبي جدا كرده ومي كند . چنان كه بيدل دهلوي مي گويد :

كيست دراين انجمن ، محرم عشق غيور

ماهمه بي غيرتيم ، آينه دركربلاست

ج : كربلا ، از دو واژه آشوري ‹‹ كرب ›› و ‹‹ ايلا ›› تركيب يافته است ، يعني حرام خدا وخانه خدايگان ( مدينه الحسين ، ص1 )

د : اين كلمه دراصل فارسي بوده و از دو كلمه ‹‹ كا ر ›› و ‹‹ بالا ›› گرفته شده است يعني كارآسماني و ارزشمند ، به عبارتي جايگاه نماز ونيايش ( همان صفحه 1 )

ه : دراصل ‹‹ كوربابل ›› بوده است ، يعني روستاهاي شهر بابل ( نهضه الحسين عليه السلام ، ص66 )

و : توسط خود حضرت سيد الشهدا و پدرش علي عليه السلام و جدش رسول اكرم (ص) ، كربلا به كرب و بلا ، يعني درد و بلا وامتحان و ابتلاء تفسير شده است ( مدینه الحسین ص 1 ) ادباء و شعراي شيعه نيز همين تفسير را برگزيده اند ، به عنوان نمونه ، سالارشاعران شيعي سيد اسماعيل حميري از كربلا چنين ياد مي كند :

كربلا يا داركرب وبلا ( ديوان السيد الحميري ، ص58 )

وبزرگ انديشمند شيعي ، مرحوم سيد شريف رضي چنين مي گويد :

كربلا ! لازلت كربلا وبلا

مالقي عندك ال المصطفي

كم علي تربك ، لما صرعوا

من دم سال ومن دمع جري ( ديوان سيد رضي ، ج1، ص44 )

اي كربلاتوهميشه انبوهي از اندوه و بلا را به ياد مي آوري ، به سبب آن چه كه درخاك توبه آل پاك محمد مصطفي (ص) رسيد . هنگامي كه كشته شدند چه خونها كه ريخته شد وچه اشك ها كه جاري شد .

2- حاير ؛ پس از كربلا ، بيش از ديگر نام ها ، حائز اهميت بوده است و كربلا دركتاب هاي فقهي بيشتر باهمين نام ، عنوان مي شود و فقها مسائل خاصي را كه درخصوص حائر واحكام و حدود آن مي باشد ، درذيل همين عنوان بحث وبررسي مي كنند .

3- حير ، مخفف همان حاير است ، حير یا حائر يعني جائي كه آب در آنجا حيران مي ماند و به دور خود مي پيچد و گودال قتلگاه امام حسين عليه السلام درهمين مكان مقدس واقع شده است و جسد انورش نيز درآنجا مدفون است .

4- نواويس ، دراصل و پيش ازاسلام نام گورستاني بود كه مسيحيان مردگان خود را درآنجا دفن مي كردند . جالب اين كه پيشواي شهيدان حضرت اباعبدالله امام حسين عليه السلام درضمن يكي از خطبه هاي معروفش اين كلمه را به كار برده است آن گاه كه حضرتش از حريم جدش خارج شده بود و در ظاهر به سوي كوفه و در واقع رو به سوي ابديت ، مي رفت كه قيامت تاريخ را برپاكند وقيام عشق را قنوت جاودانه بخشد و هنگامي كه از مدينه حركت كرده بود تا هنگامه حماسه هاي هميشه جاويد و ماندگارش را بيافريند ، چنين فرمود : خط الموت علي ولد ادم مخط القلاده علي جيد الفتاه ، وما أولهني إلي أسلافي اشتياق يعقوب إلي يوسف وخيرلي مصرع أنا لافيه ، كأني بأوصالي تتقطعها عسلان الفلوات ،بين النواويس وكربلاء… ( بلاغه الحسين (ع)خطبة‌ 23، ص144، نقل از لهوف سيد ابن طاووس ره ) مرگ براي فرزندان آدم چه زيبا نوشته شده است . نوشتاري كه درلطافت به نقشي مي ماند كه گردن بند ، درگردن دختركان جوان مي كشد و من براي سركشيدن جام جان بخش شهادت و به ديدار صالحان سلف همان قدر مشتاقم كه يعقوب به ديدار پسرش يوسف ، دست تقدير الهي ، براي من قتلگاهي برگزيده است كه من به ديدارش خواهم شتافت ، مي بينم كه به همين زوديها گرگ هاي گرسنه ‌نواويس و كربلا مرا درمحاصره انداخته و بندبند اعضاي بدنم را ازهم جدا مي كنند …

5- طف الفرات ، كنارفرات.

6- طف.

7- شاطي الفرات ، اين هر سه اسم تقريبا به يك معني است و طف به زمين هايي كه مشرف به دريا باشند يا درلب رودخانه قرارداشته باشند ، اطلاق مي شود سرزمين كربلا را به خاطر چند چشمه اي كه درآن بوده وكربلا را دركنار خويش گرفته بودند طف گفته اند . چشمه هاي مانند : قطقطانيه ، رهيمه ، عين الجمل و نهر علقم . ( شهر حسين عليه السلام ، ص12 )

نام های دیگری نیز ذکر شده است از جمله :

8- نينوا ، از اسم هاي معروف و قديمي كربلاست .

9- موضع البلا ، يا موضع الابتلاء.

10- محل الوفاء .

11- غاضريه .

12- ماريه .

13- قصربني مقاتل .

14- عقربابل .

15- عمورا .

16- صفورا.

17- نوائح ، يعني نا له ها و نوحه ها .

18- شفاثا ، كه درعرف مردم ‹‹ شثاثه ›› خوانده مي شود . ( بعضي ‹‹ شفيه ›› نیز نقل كرده اند . تراث كربلاء ، ص20 )

19- مدينه الحسين عليه السلام ، شهر حسين عليه السلام .

20- مشهد الحسين عليه السلام .

21-بقعه مباركه ( تراث كربلا ، ص21،20،19 ) و اسامی متعدد دیگر .

كربلا دريك نگاه

باوجود اين كه پيشينه تاريخي كربلا ، بسيارقديمي بوده و به دوران بابليان مي رسد ولي از آنجا كه مدارك تاريخي ، دراين باب ناچيز واندك است ، شناخت دقيقي را نمي توان نسبت به تاريخ كربلا پيش از اسلام بدست داد .

عراق تا سال 12هجر ي قمري درزير سلطه زمامداران ايران بود ، تا اين كه ازهمان سال تا سال 16 هجري به تدريج ، تمام كشور عراق و درضمن كربلا توسط خيل خروشان سربازان مسلمان گشوده شد و آزاد گشت ، از آن ميان جنگ قادسيه كه درسال 14هجري اتفاق افتاد ، معروف ومشهوراست . ( شهر حسين عليه السلام ، ص7 )

عراق درطول تاريخ اسلام ، هميشه كشوري شيعه نشين و بستر بسي حوادث تاريخ ساز و مهد حماسه ها ومركز انقلاب هائي بس بزرگ وخونين بوده است ، تنها كافي است كه كتاب كربلا را ورق زده وكوفه ( برخلاف ذهنيت رايجي كه ما ايرانيان از كوفه داريم و با بعضي شعارها وضرب المثل هائي از قبيل ‹‹ الكوف لايوفي ›› و … كه آن راهميشه ابراز مي كنيم ، كوفه پايگاه حكومت عدل مولا علي عليه السلام و نخستين حوزه علمیه شيعه و مركز خيلي از قيام هاي بزرگ شيعي بوده است . ) را كه شهري است از شهرهاي استان كربلا ، درآیینه ‌تاريخ به تماشا نشست آن وقت است كه خواهيد ديد اين خون نامه خاك سر به افلاك و ملكوت مي كشد و روايت از رويش آلاله ها دارد . آلاله هائي كه هريك درقيام خونبار خويش ، قيامت تاريخ را ، قنوت نور بسته اند و تاريخ را ازتاريكي و جهان را از جهل و جور و بشريت را از بند بندگي زور وزر وتزوير رها نيده اند .

درحال حاضر ، كربلا با فاصله 105 كيلومتر ، درجنوب غربي بغداد واقع شده و مركز استاني بنام استان كربلا خوانده مي شود وشهرهاي بزرگي را چون نجف اشرف و كوفه وعين التمر و… درخويش جاي داده است . استان كربلا از شمال وغرب به استان رمادي وازشرق به استان حله وازجنوب به استان ديوانيه متصل مي گردد . مساحت استان كربلا به 6065 كيلومتر مربع مي رسد ودرشهر كربلا بيش از 83301 نفرزندگي مي كنند .

امام رضا عليه السلام فرمودند:

همانا روز حسين ( عاشورا ) چشم هاى ما را زخم و اشك هاى ما را جارى كرده است و عزيز ما را در كربلا خوار شمردند و ما را وارث محنت و بلا كرده است تا روز قيامت .

رضا باقرزاده ـ دوازدهم بهمن ماه 1384

با جاری عاشورا

2006-01-25T00:00:00.000+03:30

عاشورا ، قبل از قيام مقدس حسينى علیه السلام ، نام يك روز بود ؛ اما امروز ديگر عاشورا نام يك مقطع زمانى نيست ، نام يك فرهنگ است . عاشورا امروز ديگر يك حادثه نيست ، يك مكتب فكرى و يك نظام سياسى و يك مجموعه فكرى ، فرهنگى ، اخلاقى ، سياسى و جهادى است. برگزارى مراسم عاشورا ، در ميان انديشمندان ، هرگز يك عادت نبوده و نيست. احياى عاشورا در فرهنگ تشيع يك عبادت بزرگ اجتماعى ، يك مانور عظيم الهى - سياسى و حركتى حساب شده در جهت نمايش ولايت و برائت امت اسلمی است و اينجاست كه گريستن و گرياندن ارج می ‏يابد و مفهوم پيدا می ‏كند.

عاشوراى حسينى « سيستم دفاعى اسلام ناب محمدى ‏» در طول قرون و اعصار است. عاشوراى حسينى درخشانترين نمونه معروف‏ گرايى و منكرستيزى در پهنه زمان و زمين است. عاشوراى حسينى بلندترين فرياد بشريت مظلوم در برابر سپاه ابليس و استكبار جهانى است و قله عشق و عرفان انسان نسبت ‏به مقام اقدس ربوبى است. عاشورا نمايشگاه جاويد ارزش ها و ضدارزش ها در ساحل فرات است ؛ نمايشگاهى كه بينندگان آن سرانجام به يكى از دو صف می پيوندند و هر سال و هر روز بر سطح و سقف نمايشگاه می افزايند.

عاشورا فرياد دفاع هميشگى از مظلومان و مستضعفان زمان و زمين و اعلام جهاد جاويد عليه كفر و نفاق و جهل و استثمار و قلدرى است. عاشورا دانشگاه عشق و عرفان و حماسه است. در اين دانشگاه انسان می آموزد كه چگونه به خدا عشق ورزد ، چگونه بدون سلاح بجنگد و چگونه در اوج غربت‏ حماسه آزادى بسرايد . عاشورا سمبل قيام در برابر ارتداد و ارتجاع مكتبى است ؛ ارتجاع از اسلام ناب محمدى (ص) و بازگشت از عدالت علوى و ترديد و توقف در اجراى قوانين قرآنى.

عاشورا سد استوار حسينى (ع) براى جلوگيرى از يورش ياجوج و ماجوج غربى و شرقى به ميهن بزرگ اسلامی است . عاشوراى حسينى كشتى نجات امت محمد (ص) در برار توفان جهل و ترس و استعمار خارجى و استبداد داخلى است. عاشورای حسينى چتر معنويت دين و امت در برابر بازگشت دوباره نظام هاى سياسى و اقتصادى و اهداف و آرمان هاى جاهليت قديم و نوين است. عاشوراى حسينى ادعانامه پاسداران ايمان و عدالت و آزادى عليه مرفهان بی درد و متجاوزان به حقوق اجتماعى و فروغلتيدگان در لجنزار تشريفات و اسراف و ابتذال فرهنگى است.

عاشورا جلوه‏ گاه قدرت‏ طلبى و رقابت ‏سياسى و پيامد افزون‏خواهى اردوى حسينى نيست ؛ عاشورا قيمی براى احياى مجدد آيين محمدى و حاكميت فرمان خدا در گستره گيتى ، اصلاح اوضاع نابسامان بلاد اسلامی ، ايجاد امنيت ‏براى جامعه مظلوم بشرى و اجراى احكام الهى است. عاشورا جريانى مربوط به گذشته نيست ؛ پايگاه ثبت ‏نام سيدالشهدا از همه زنان و مردان مؤمن و فداكار براى پيوستن به سپاه پاسدار ارزش ها و ارتش آزادى ‏بخش ملت هاى مظلوم است. عاشورا غريو غيرت همه جوانان بهشتى بر سر استعمارگران سياسى و يغماگران اقتصادى است ؛ سرور جوانان بهشت وقتى به نقد عملكرد عالمان سازشكار می ‏پردازد ، فرياد برمی ‏آورد :

( فاسلمتم الضعفاء فى ايديهم ، فمن بين مستعبد مقهور و بين مستضعف على معيشته مقلوب ؛ ضعيفان را در دست ظالمان رها كرديد ، برخى به بردگى كشيده شدند و آزادى‏شان سلب شد و برخى در تنگناى معيشت و فشار اقتصادى قرار گرفتند. )

عاشورا فرياد عزت‏ گرايى و ذلت‏ گرايى همه عاشوراييان تاريخ است كه هيهات منا الذله. عاشورا احياى فرهنگ شهادت‏ طلبى و شهيدپرورى است كه : مرحبا بالقتل فى سبيل الله. آری عاشورا مكتب « عمل به تكليف ‏» و اميد به خداست ، كه : ارجو ان يكون خيرا ما اراد الله بنا ، قتلنا ام ظفرنا.

عاشورا درس احياى سنت نبوى ، عدالت علوى و صبر سبز مجتبوى و فرياد سرخ حسينى است. عاشورا مركز افشاى ياران شيطان ، نقطه مركزى سربازى براى جبهه حق ، پايگاه تمرين شهامت و شجاعت ، آموزشگاه مقابله با محاصره اقتصادى و نظامی ، مدرس تحليل عرفانى آفرينش ، آموزگار درس ولايت و حمايت از رهبرى الهى ، محراب شهادت و مقتل رضا به قضاى ربوبى است. آرى قلم از ترسيم آثار، اهداف و سیمای عاشورا ناتوان است و انسان از همه ابعاد آن حماسه نور بی ‏خبر. تنها خدا می ‏داند عاشورا چه كرده است و چه می ‏كند و چه خواهد كرد .

بایسته های عزاداری :

از آن جایی که مجالس سوگواری و عزاداری برای تعظیم شعائر الهی برپا می شوند و برای بزرگداشت یک مرام باید عظمت ذاتی آن را نشان داد و برای نشان دادن عظمت و اهمیت آن باید نسبت به آن مرام معرفت بخشید و بر آگاهی و بصیرت افراد نسبت به آن افزود و پدیده های منفی و راهکارهای اصلاح آن را بر شمرد . برگزاری مراسم عزادرای پس از واقعه کربلا در بین اقوام و ملل جهان و شیعیان رواج یافت ؛ اما با گذشت زمان بدعت هایی در میان مسلمانان کشورهای مختلف از جمله ایران رایج شد که نه تنها با مراسم عزاداری حضرت سید الشهدا علیه السلام هیچ سنخیتی ندارد ، بلکه از مسیر واقعی عزاداری نیز منحرف شده و موجب وهن تشیع و سوءاستفاده دشمنان اسلام گردیده است. مجالس سوگواری و عزاداری برای تعظیم شعائر الهی برپا می شوند . بدیهی است برای بزرگداشت یک مرام باید عظمت ذاتی آن را نشان داد و برای نشان دادن عظمت و اهمیت آن باید نسبت به آن مرام معرفت بخشید و بر آگاهی و بصیرت افراد نسبت به آن افزود. اساس ولایت حقیقی نسبت به اهل بیت عصمت و طهارت متوقف بر معرفت نسبت به شئونات امامان شیعه و نقش آنان در جهل سوزی و ظلم ستیزی و پاسداری از مرزهای دین الهی است.

در نهضت حسینی ، شعور بر شعار غلبه دارد. احیاء دین ، مبارزه با بدعت ، اصلاح امت و حکومت ، امر به معروف و نهی از منکر ، ستم ناپذیری و سازش ناپذیری با ظالمان ، مقابله با ظلم و مقابله با ظلمت جهل ، بسط قسط و عدالت گستری ، اقامه نماز و اهتمام به آن ، اخلاص ایثار مال و جان مرام عاشوراییان و مبارزه با بدعت محتوای شعارهای عاشورا است . ضرورت توجه به تاثیر فرهنگی محرم بر اقشار جامعه با توجه به جنبه های مختلف ( اجتماعی ، سیاسی ، فرهنگی ) موضوع امری گریزناپذیر است . از آنجا که محرم منشاء تاثیرات فرهنگی مثبت چون گسترش معنویت و دینداری و آزادگی و تقویت روحیه ایثار و شهادت ، استعانت و یاری مظلوم ، ظلم ستیزی و عدالت جویی است لذا نباید گذاشت برخی پدیده ها و فرآیندهای منفی و ناخوشایند وارد این فرهنگ ناب شود.

تظاهر به خشونت و رفتارهای نامناسب هم چون قمه زنی ؛ استفاده از تصاویر، عکس ها و نشانه های غیر واقعی ائمه (علیهم السلام) و چاپ گسترده آن ها که کذب و وهن است و صرفا موجب قداست زدایی از محرم و عزاداری حسینی می گردد ؛ تغییر آوای نوحه ها و موسیقی محرم ، گسترش موسیقی های پاپ و عامه پسند نیز باعث زدودن هاله تبرک و فضای مبتنی بر حزن و اندوه آن شده و وجه تعقل ، درس گیری و عبرت آموزی محرم را کم رنگ می کند و به این مراسم جنبه تفننی و تفریحی بخشیده و موجب زدایش خصلت آیینی محرم مبنی بر هویت ایرانی و اسلامی می شود. این پدیده ها و فرآیندها از منظر فرهنگی به تضعیف وجه معرفتی محرم و قیام امام حسین و در مقابل ، تقویت وجه یا وجوه سطحی و عوامانه آن می انجامد.

راهکارهایی هم در جهت معرفی بهتر محرم ارائه شده است که عبارتند از :

انتخاب افراد ذی نفوذ و سازمان دهنده مراسم عزاداری محرم و گفت وگوی معتمدین محلی و شخصیت های فرهنگی و ائمه جماعات با آن ها درباره نحوه برگزاری صحیح مراسم عزاداری محرم و ضرورت تاکید بر شعائر واقعی و توجه به آثار زیانبار تشبث به روش های غیر عقلانی ، موهوم و موهن در سطوح ملی و بین المللی ؛ افزایش آگاهی و اطلاعات به روز گروه های مرجع همانند روحانیون و سخنرانان مذهبی نسبت به فلسفه محرم و انگیزه های قیام امام حسین(ع) و آشنا نمودن آنان با آثار منفی انجام اعمال خشونت آمیز به عنوان مراسم عبادی و سوگواری ؛ تاکید مبلغان مذهبی و ارایه مباحث علمی در ابعاد مذهبی ، جامعه شناختی ، سیاسی و فرهنگی محرم و کاهش جنبه های احساسی و گاه مبالغه آمیز و غیر واقعی قیام حسینی ؛ تاکید صدا و سیما و مطبوعات بر جنبه عقلی و منطقی محرم و نفی پدیده های خرافی و موهن ؛ اجرای طرح های پژوهشی مرتبط ، با نگاه آسیب شناختی ؛ در خصوص بحث محرم از صدور دستورالعمل های بخشنامه ای جدا باید جلوگیری کرد. اصلاح تحریفات و خرافات عاشورا نیاز به کار فرهنگی تدریجی دارد که بویژه صدا و سیما با اصلاح آواها و نواها می تواند در این زمینه بسیار موثر باشد ؛ برنامه ریزی و تلاش غیر مستقیم برای ایجاد ارتباط و تعامل بین مساجد و تکایا ؛ هرگونه ترویج فرهنگ صحیح عاشورایی باید کاملا مردمی بوده و از طریق مراکز غیر وابسته به دولت پیگیری شود ؛ انجام کار مستمر فکری توسط مبلغان دینی و مراکز علمی با پشتوانه نظر و فتوای مراجع عظام ؛ سازمان دهی حسینیه ها و هیات های مذهبی ؛ بررسی محورهای مطالعاتی مداحی ، موسیقی ، روضه خوانی ، سخنرانی ، سینه زنی و زنجیرزنی ، قمه زنی ، برنامه های تلویزیونی ، خرافات و خرافه شناسی ، شبه خوانی و تعزیه ؛ برگزاری همایش و میزگردهای تخصصی در زمینه محرم با حضور متخصصان موسیقی و عالمان دینی ؛ حمایت از انتشار و پخش آثار مورد تایید کارشناسان موسیقی و صاحب نظران دینی ؛ تشکیل کمیته های تخصصی در دستگاههای متولی برای نظارت بر پخش موسیقی ؛ توجه به اندیشه ها و نظرات روشنفکران بزرگ اسلامی ، از جمله شهید مطهری درباره محرم و آیین های آن ؛ زمینه سازی برای طرح ریشه ای و تاثیرگذار درباره حرکت امام حسین(ع) در کتب درسی با زبان هنری ؛ تشکیل شورایی در رسانه ملی زیر نظر رئیس سازمان صدا و سیما به منظور نظارت کامل بر پخش انواع فیلم ها ، مداحی ها و سخنرانی های ایام محرم ؛ تهیه دستورالعمل و ابلاغ به همه رسانه ها به منظور جلوگیری از پخش مداحی هایی که از آهنگ های پاپ و جاز استفاده می کنند ؛ دعوت از مداحان مشهور و متخصصین و دانشمندان در صدا و سیما برای طرح و بازگویی نکات مورد لزوم برای مردم ؛ بازنگری آیین نامه هیات های مذهبی توسط سازمان تبلیغات اسلامی به منظور تقویت برنامه های ایام عزاداری ؛ تهیه برنامه های تلویزیونی نقد و بررسی شعر مداحی و تعزیه خوانی و هم چنین مناظره فقهی توسط متخصصان به صور مداوم ؛ برگزاری برنامه های مربوط به بزرگداشت و قدردانی از سخنرانان ، مداحان و تعزیه خوانی های برجسته به منظورالگوسازی ؛ حمایت از انتشار زیارت نامه ها ، ادعیه ها ، نوحه ها و مقاتل مستند و آثار هنری مقبول (مثل آثار استاد فرشچیان) متناسب با نسل جوان برای بهره گیری هیات های مذهبی ؛ و ...

باشد که موجب عزت و سربلندی ائمه علیهم السلام باشیم نه موجب سرافندگی ایشان .

رضا باقرزاده ـ پنجم بهمن ماه 1384

امامت و معرفت از دیدگاه امام رضا 10

2006-01-18T00:00:00.000+03:30

ضمن عرض تبریک به مناسبت عید سعید غدیر خم ، در مطلب این هفته قسمت پایانی مبحث امامت و معرفت از دیدگاه علی بن موسی الرضا علیه السلام را تقدیم خوانندگان محترم می کنم . امید است از ده مطلب پست شده در این مبحث که برگرفته از کتاب « ساحت پاک امامان 1 ؛ امامت از دیدگاه امام رضا علیه السلام » نوشته آقای احمد آقایی بود استفاده کافی را برده باشید .

نتیجه گیری مبحث امامت و معرفت :

1 ـ محبت و ارادت مسلمانان به اهل بیت پیامبر (ص) ریشه در متن آیات قرآن و فرمایشات رسول اکرم (ص) دارد .

2 ـ اظهار دوستی نسبت به اولیای الهی و انبیاء و امامان هر چند خود مورد خواست و فرمان الهی است ، اما از آن جا که فرمانهای الهی و امر و نهی او دارای حکمت ها و مصلحت های مختلفی برای تکامل بشر می باشد ؛ می توان از فرهنگ قرآنی و نبوی استفاده کرد که یکی از نتایج مهم این دوستی ، دریافت معارف صحیح درباره ی توحید ، وحی ، رسالت ، قرآن ، وظایف انسان ، مساله معاد و... از مکتب دری و سیره و سنت آنان است .

3 ـ اساس توجه مسلمانان به اهل بیت (ع) رهنمود خود قرآن و پیامبر (ص) می باشد ؛ از این رو ابراز دوستی و محبت به خاندان نبوت ، هرگز به معنای شرک و کم توجهی به ساحت قدس الهی نیست . هم چنان که اطاعت از پیامبر و اولی الامر به معنای شرک در اطاعت از خداوند نیست ، زیرا خداوند خود دستور داده که : « اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولی الامر منکم ؛ اطاعت کنید از خدا و اطاعت کنید از رسول خدا و اولی الامر از میان خودتان »

4 ـ دوستی و محبت اهل بیت (ع) زمانی در وجود یک مسلمان ریشه دارد و مودتی راستین به حساب می آید که او به لوازم و شرایط دوستی پایبند باشد و با رفتار و اعمال خود خشنودی خداوند و پیامبر (ص) و امامان را جلب نماید . در انجام واجبات دینی و تکالیف الهی کوشش و در ترک گناهان همت نماید و همواره آرزو داشته باشد که معارف قرآنی و مکارم اخلاقی اهل بیت (علیهم السلام ) در جامعه ی بشری گسترش یافته و حاکمیت یابد و حکومت مادی و معنوی از آن خاندان رسول (ص) شود .

اللهم انا نرغب الیک فی دوله کریمه تعزبها الاسلام و اهله و تذل بها النفاق و اهله و تجعلنا فیه من الدعاه الی طاعتک و القاده الی سبیلک و ترزقنا بها کرامه الدنیا و الاخره

عاشق از عشق با كه گويد باز

بی‌دل از بی‌نشان چه گويد باز

دل و جان شرحه شرحه گشت هلا

شرح هجران چگونه گويد باز

راز عشقی كه در ميانه‌ی ماست

قلب عاشق به كس مگويد باز

مطربا ساز عشق يكتا زن

بجز او عاشقی نجويد باز

ما سخن‌ها در اين مقام زديم

مگرش يك نشان بجويد باز

رضا باقرزاده ـ بیست و هشتم دی ماه 1384

اسماعیل تو کیست؟

2006-01-11T00:19:00.000+03:30

عيد قربان كه پس از وقوف در عرفات (مرحله شناخت) و مشعر (محل آگاهي و شعور) و منا (رزمين آرزوها، رسيدن به عشق) فرا مى رسد ، عيد رهايى از تعلقات است. رهايى از هر آنچه غيرخدايى است. در اين روز حج گزار، اسماعيل وجودش را، يعنى هر آنچه بدان دلبستگى دنيوى پيدا كرده قربانى مى كند تا سبكبال شود.

صدای پای عید می آید. عید قربان عید پاک ترین عیدها است. عید سر سپردگی و بندگی است. عید بر آمدن انسانی نو ، از خاکسترهای خویشتن خویش است. عید قربان عید نزدیک شدن دل هایی است که به قرب الهی رسیده اند. عید قربان عید بر آمدن روزی نو و انسانی نو است.

و اکنون در منايي ، ابراهيمي ، و اسماعيلت را به قربانگاه آورده اي . راستی اسماعيل تو کيست؟ چيست؟ مقامت؟ آبرويت؟ موقعيتت، شغلت؟ پولت؟ خانه ات؟ املاكت؟ ... ؟

اين را تو خود مي داني ، تو خود آن را ، او را – هر چه هست و هر که هست – بايد به منا آوري و براي قرباني ، انتخاب کني ، من فقط مي توانم " نشانيها " يش را به تو بدهم :

آن چه تو را ، در راه ايمان ضعيف مي کند ، آن چه تو را در "رفتن" ، به "ماندن" مي خواند ، آن چه تو را ، در راه "مسئوليت" به ترديد مي افکند ، آن چه تو را به خود بسته است و نگه داشته است ، آن چه دلبستگي اش نمي گذارد تا " پيام" را بشنوي ، تا حقيقت را اعتراف کني ، آن چه تو را به "فرار" مي خواند آن چه ترا به توجيه و تاويل هاي مصلحت جويانه مي کشاند ، و عشق به او ، کور و کرت مي کند ابراهيمي و "ضعف اسماعيلي" ات ، تو را بازيچه ابليس مي سازد.

در قله بلند شرفي و سراپا فخر و فضيلت ، در زندگي ات تنها يک چيز هست که براي به دست آوردنش ، از بلندي فرود مي آيي ، براي از دست ندادنش ، همه دستاوردهاي ابراهيم وارت را از دست مي دهي ، او اسماعيل توست، اسماعيل تو ممکن است يک شخص باشد ، يا يک شيء ، يا يک حالت ، يک وضع ، و حتي ، يک " نقطه ضعف" !

فراموش مکن : انسان مسافر چند روزه كاروان زندگى است. اما به یادآر « اسماعیل تو کیست؟ »

رضا باقرزاده ـ بیست و یکم دی ماه 1384

امامت و معرفت از دیدگاه امام رضا 9

2006-01-04T00:00:00.000+03:30

در ادامه ی مبحث امامت و معرفت از دیدگاه امام رضا علیه السلام به بخش محبت رسیدیم و حال آن را ادامه می دهیم :

محبت هموارترین راه درس آموزی

خداوند متعال برای هدایت انسان ها ، ابزار و امکانات معرفتی و فطری و راه های مختلفی را در اختیار آنان قرار داده است . پیامبران را مبعوث و کتاب آسمانی را بر آنان نازل کرده تا شریعت و معرفت را به انسان ها آموزش دهند . یکی از هموارترین راه ها برای درس آموزی از مکتب اولیای الهی ، راه محبت و دوستی است . اطاعت از قانون و پیروی از صالحان به دو صورت امکان پذیر است :

1 ـ اطاعت از روی اجبار و پیروی ناخواسته و بدون رغبت.

2 ـ اطاعت از روی انتخاب و پیروی با میل و اشتیاق .

مادر برای فرزندش وظایف مادری را انجام می دهد ، اما این وظایف که مشکلات فراوان نیز دارد ، با عشق و محبت آمیخته است و مادر از انجام وظایف مادری لذت می برد ، زیرا فرزندش را دوست دارد .

بنابراین اگر انجام وظایف و پیروی از الگوهای دینی و الهی ، همراه با محبت و مودت نسبت به آنان باشد ، درس آموزی و پیروی از آنان نه تنها سخت و دشوار می نماید ، بلکه لذت بخش و بهجت آفرین نیز هست . خداوند در قرآن ، رابطه ی محبت و اطاعت را چنین بیان فرموده است : « قل ان کنتم تحبون الله فاتبعونی یحببکم الله ؛ ای پیامبر بگو : اگر شما خدا را دوست دارید از من که پیامبر او هستم پیروی کنید تا خدا هم شما را دوست داشته باشد . » ( آل عمران / 31 )

از این آیه استفاده می شود که در فرهنگ قرآنی اطاعت و پیروی از صالحان و مردان الهی ، با دو محبت همراه است . یک محبت به عنوان مقدمه و انگیزه و یک محبت به عنوان دستاورد و نتیجه .

پس می توان نتیجه گرفت که اگر خداوند محبت و مودت اهل بیت پیامبر (ص) را بر مومنان واجب ساخته ، به خاطر آن بوده است تا مردم با محبت و دوستی ، راه اطاعت از معلمان الهی را بپیمایند و معرفت خدا و اطاعت از دستورات دین را با زمزمه ی محبت فراگیرند و این به سود خود مردم است ، چنان که قرآن به صراحت این نکته را بیان داشته است : « قل ما سالتکم من اجر فهو لکم ان اجری الا علی الله ؛ [ ای پیامبر به مومنان ] بگو اگر از شما در برابر انجام وظیفه رسالت پاداشی خواستم ، به خاطر منافع و نتایج ارزشمندی است که برای خود شما دارد و گرنه پاداش [ حقیقی ] من بر خداوند است . » ( سبا / 47 )

به راستی اگر کسی جویای حق باشد ، در می یابد که تا چه اندازه معرفت امامیه ، به روشنی و آسانی از قرآن فهمیده می شود . زیرا پیامبر در سراسر قرآن به فرمان الهی فقط یک پاداش از امت خود درخواست کرده و آن هم محبت اهل بیت علیهم السلام بوده است و سپس درباره ی همان یک درخواست هم می فرماید ، هدف و منظور ، سود رسانی به امت بوده است و این سود در فرهنگ قرآنی و نبوی عبارت است از هدایت یابی اهل ایمان به معرفت صحیح و اخلاق و معنویت و پاکی در گفتار و رفتار و اندیشه .

در قسمت آتی به عنوان قسمت پایانی مبحث امامت و معرفت از دیدگاه امام رضا علیه السلام به نتیجه گیری از این ده گفتار خواهیم پرداخت .

رضا باقرزاده ـ چهاردهم دی ماه 1384

امامت و معرفت از دیدگاه امام رضا 8

2005-12-28T00:00:00.000+03:30

در ادامه سلسله مباحث امامت و معرفت از دیدگاه امام رضا علیه السلام به دلایل وجوب محبت اهل بین علیهم السلام رسیدیم که ذیلاً بدان می پردازیم :

از دیدگاه شیعه امامیه ، مطابق با تعالیم قرآنی و نیز روایات رسیده از رسول خدا (ص) و اهل بیت عصمت و طهارت (ع) ، هیچ حکمی از احکام الهی بدون دلیل و مصلحت نیست . بنابراین اگر خداوند در قرآن از مومنان خواسته تا « تا اهل بیت پیامبر (ص) » را دوست بدارند ، حتماً این بیان الهی ، دارای دلیل و حکمت و مصلحت بوده است .

اگر سوال شود که آیا ممکن است همان گونه که انسان ها فرزندان و خویشاوندان خود را به دلیل نسبت های خانوادگی بر دیگران ترجیح می دهند و گاه در این راه حقوق و فضایل دیگران را نادیده می گیرند ؛ خداوند هم فقط به خاطر خویشاوندی اهل بیت با پیامبرش آنان را مورد توجه ویژه قرار داده و محبت ایشان را مردم واجب کرده باشد . !

پاسخ این است که نسبت دادن چنین مطالبی به خداوند ، دور از ساحت قدس الهی است ؛ زیرا خداوند با هیچ انسانی خویشاوندی ندارد. همه آدمیان ، بندگان او هستند و لطف و رحمت او شامل همه انسان ها بوده و خواهد بود و این انسان ها هستند که در استفاده از رحمت الهی و عنایات او با یکدیگر تفاوت دارند . برخی شایستگی بیشتری از خود نشان می دهند و در میدان عبودیت بر دیگران سبقت می گیرند و برخی با سستی و کندی به طرف رحمت الهی حرکت می کنند . خداوند خود در قرآن کریم فرموده است : « ان اکرمکم عندالله اتقیکم ؛ همانا با کرامت ترین و با فضیلت ترین شما انسان ها نزد خداوند آن کس است که باتقواتر باشد. » (سوره حجرات / 13)

دلیل این که خداوند نزدیکان و خاندان پیامبر (ص) را تا این اندازه مورد تکریم و عنایت قرار داده ، تا آنجا که محبت آنان را پاداش رسالت رسول خاتم (ص) تعیین کرده است ، آن است که اهل بین پیامبر از همه انسان ها و از همه امت پیامبر با تقواتر بوده و در میدان بندگی و عبادت و ادای حقوق و انجام وظایف الهی بر همگان پیشی گرفته اند .

بهترین گواه بر این که در نظر خداوند ، برتری و فضیلت آدمیان بر یکدیگر ، بسته به فضایل و شرافت های اخلاقی و دینی است و صرف خویشاوندی و ارتباط نسبی ، یک ارزش به حساب نمی آید ، این است که خداوند فرزند نوح را با این که از نسل نوح بود ، مورد عنایت قرار نداد و زمانی که نوح به درگاه خداوند دعا کرد تا فرزندش از غرق شدن و هلاک شدن نجات یابد و گفت : « رب ان ابنی من اهلی و ان وعدک الحق ؛ پروردگارا! فرزند من از اهل بت من حساب می آید (و تو وعده داده ای که اهل مرا نجات دهی ) و البته وعده تو حق است » خداوند پاسخ فرمود : « قال یا نوح انه لیس من اهلک ؛ ای نوح ( آن جوان کافر با این که فرزند تنی تو به حساب می آید اما ) او از اهل تو نیست ( و وعده الهی شامل او نمی شود ) » (سوره هود / آیه 46)

از مجموع این مطالب نتیجه می گیریم که اگر خداوند بدون قید و شرط و بدون استثنا از مومنان خواسته است تا اهل بیت علیهم السلام را دوست بدارند ، معنایش این است که خداوند هم آنان را دوست دارد و آنان نزد خداوند از کرامت ویژه ای برخوردارند و دلیل کامت و برتری آنان در تقوا و خداشناسی و معنویت و شرافت علمی و عملی آنان است و خداوند وقتی از مومنان خواسته است تا اهل بیت را دوست بدارند ، معنایش این است که مقام و منزلت و عصمت آنان را تائید و امضاء کرده است .

در قسمت آتی بیشتر به مبحث محبت خواهیم پرداخت .

رضا باقرزاده ـ هفتم دی ماه 1384

آبروی مومن

2005-12-21T00:00:00.000+03:30

يسع بن حمزه مى‏گويد: من در مجلسى با حضرت رضا(ص) مشغول صحبت بودم و عده زيادى هم براى پرسش از مسائل حلال و حرام جمع شده بودند كه مردى بلند قامت و گندمگون داخل شد و سلام كرد و عرضه داشت من دوستى از دوستداران شما و اجداد شما هستم و از حج مى‏آيم، زاد و توشه‏ام گم شده اگر ممكن است كمكى بفرمائيد كه من به شهرم برسم كه اين نعمتى است بر من از جانب خداى تعالى، پس چون به شهرم رسيدم آنرا از جانب شما صدقه مى‏دهم چون من احتياجى به صدقه ندارم.

حضرت فرمود: بنشين، خدا ترا رحمت كند. حضرت رو كردند به مردم و با آنها سخن گفتند تا وقتى كه متفرق شدند و فقط آن مرد و من و سليمان جعفرى و خيثمه باقى مانديم. حضرت فرمود، اجازه مى‏دهيد من به داخل منزل بروم؟

بلند شدند و داخل رفتند و بعد از لحظاتى آمدند پشت در و دست مبارك خود را از بالاى در خارج كردند و فرمودند: كجاست آن مرد خراسانى؟ آن مرد گفت: بله اينجا هستم. حضرت فرمود: اين دويست دينار را بگير و كار خود را انجام بده و به آن متبرك شو و از طرف من هم لازم نيست صدقه دهى، بيرون برو كه من ترا نبينم و تو مرا نبينى. آن مرد خارج شد. وقتى حضرت آمدند، سليمان گفت فدايت شوم شما كه عطاى وافر و زيادى به اين مرد فرموديد چرا روى نازنين خود را از او پوشانديد؟ حضرت فرمود، تا مبادا ذلت سؤال را در چهره‏اش ببينم. آيا مگر نشينده‏اى كه رسول خدا(ص) فرمود: هر كس حسنه و كار نيك خود را مستور بدارد، برابر است با هفتاد حج و هر كس سيئه و كار زشت خود را آشكار كند خوار مى‏شود و هر كس زشتى خود را بپوشاند و عمل خلافش را در پنهان انجام دهد بخشيده خواهد شد؟!

قالَ الاِْمامُ الرِّضا(عليه السلام): لا يَكُونُ الْمُؤْمِنُ مُؤْمِنًا حَتّى تَكُونَ فيهِ ثَلاثُ خِصال:

1ـ سُنَّةٌ مِنْ رَبِّهِ.

2ـ وَ سُنَّةٌ مِنْ نَبِيِّهِ.

3ـ وَ سُنَّةٌ مِنْ وَلِيِّهِ.

فَأَمَّا السُّنَّةُ مِنْ رَبِّهِ فَكِتْمانُ سِرِّهِ. وَ أَمَّا السُّنَّةُ مِنْ نَبِيِّهِ فَمُداراةُ النّاسِ. وَ أَمَّا السُّنَّةُ مِنْ وَلِيِّهِ فَالصَّبْرُ فِى الْبَأْساءِ وَ الضَّرّاءِ.

مؤمن، مؤمن واقعى نيست، مگر آن كه سه خصلت در او باشد :

سنّتى از پروردگارش و سنّتى از پيامبرش و سنّتى از امامش.

امّا سنّت پروردگارش : پوشاندن راز خود است.

امّا سنّت پيغمبرش : مدارا و نرم رفتارى با مردم است.

امّا سنّت امامش : صبر كردن در زمان تنگدستى و پريشان حالى است.

رضا باقرزاده ـ سی ام آذر ماه 1384

آغاز دومین سال فعالیت

2005-12-14T00:00:00.000+03:30

سلام بر تو ای سلاله کوثر . سلام بر تو ای که نامت تجلی صفت سریع الرضایی باری تعالی . سلام خدا بر تو ای شمس الشموس . ای که گنبد طلایی ات خورشید را شرمنده از نورافشانی نموده است . ای که دست انبیاء و اولیاء بر شبکه های پنجره فولادت گره خورده . ای که عشاق همیشه در طواف کوی تو . ای یوسف فاطمه . ای که خدا به وجودت مباهات می کند . سلام بر تو و سلام بر ارض طوس که شرفش از کعبه افزون است چه که تو قبله دل هایی و کعبه آمال و حجاز ... آری تو قبله نمایی و حصن حصین لا اله الا الله . بی ولای تو هر چه کنند هیچ کرده اند و با ولای تو ...

ای پناه عالمین اینک با میلاد تو ، هفته هفته نوشته های من یک ساله شد . آری یک سال از تو و برای تو و به شکرانه الطاف تو نوشتم . ای سلطان سریر معرفت و محبت ، این هدیه مور را از من بپذیر . نوشته های من نه در لیاقت تو ، بلکه کلافی است برای خرید یوسف . اگر چه یوسف به کلافی ندهند اما شادم در که در صف خریداران یوسفم .

دل های محبین تو در هر سختی و مشقت رو به روی پنجره فولاد دست ادب بر سینه گذارده و چشم بر گنبد طلایی ات از تو مدد می جویند . اینک مدد بده برای سالی دیگر که از تو و برای تو بنویسم . مدد بده تا آن چه در لیاقت توست بر قلم جاری نمایم .

جا دارد اینک از تمام عزیزانی که با راهنمایی ها و انتقادات و پیشنهادات خود ، با دلگرمی ها و خواندن نوشته های رضوی وبلاگ امام رضا علیه السلام مرا در این یک سال یاری دادند تشکر کرده و همگی خوانندگان محترم را دعوت به قلم فرسایی در این صفحه بنمایم .

رضا باقرزاده ـ میلاد علی بن موسی الرضا ـ 23 آذرماه 1384

امامت و معرفت از دیدگاه امام رضا 7

2005-12-07T00:00:00.000+03:30

در ادامه بحث امامت و معرفت از دیدگاه امام رضا علیه السلام به بحث راه های اثبات امامان رسیدیم که در این قسمت به دلایلی از قرآن و حدیث می پردازیم :

در کتاب بحارالانوار حدود هشتاد آیه از قرآن آمده است که به شکلی به مساله امامت مربوط می شود . ( التطبیق بین السفینه و البحار ، سید جواد مصطفوی ص 95 ) ولی به سبب آن که آوردن همه آیات در این مختصر نمی گنجد به چند نمونه اکتفا می کنیم .

1 ـ امام رضا علیه السلام در یکی از مناظرات خود می فرمایند : « هم الذین وصفهم الله فی کتابه فقال انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت و یطهرکم تطهیرا ؛ اهل بیت همان کسانی هستند که خداوند ایشان را در قرآن توصیف کرده و درباره آنان فرموده است : همانا خداوند اراده کرده است تا هرگونه گناه و آلودگی از شما اهل بیت به دور باشد و شما را به گونه ای خاص پاک و منزه از گناه بدارد . »

سپس آن حضرت در پاسخ به این سوال که این آیه درباره چه کسانی است و منظور از اهل بیت پیامبر چه کسانی هستند؟ فرمود : « هم الذین قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم : انی مخلف فیکم الثقلین : کتاب الله و عترتی اهل بیتی لن یفترقا حتی یردا علی الحوض ؛ اهل بیت در این آیه کسانی هستند که رسول خدا که درود خدا بر ایشان و خاندانش باد درباره آنان فرمود : من پس از خود دو یادگار گرانبها میان شما می گذارم . کتاب الهی و عترتم که اهل بیت من هستند و این دو از یکدیگر جدا نمی شوند تا در روز قیامت نزد حوض کوثر بر من وارد شوند . »

2 ـ « یا ایها الذین امنوا اطیعوا الله و اطیعو الرسول و اولی الامر منکم ؛ ای اهل ایمان ، اطاعت کنید خدا را و اطاعت کنید رسول خدا را و نیز آنان که صاحب فرمان هستند » ( نساء ـ 59 ) در فهم این آیه اگر از معارف دین و روایات استفاده نکنیم ، چه بسا گرفتار بدفهمی شویم زیرا منطور از اولی الامر کسانی نیستند که تحت عنوان فرمانروا و سلطان بر مردم فرمان می رانند ، زیرا بسیاری از فرمانروایان ـ مانند فرعون ـ براساس هوای نفس و قدرت طلبی و فزون خواهی فرمان می رانند و خداوند آنان را طاغوت نامیده است و از مسلمانان خواسته است تا با طاغوت ها سازگاری نداشته باشند .

بنابراین ، منظور از اولی الامر ـ صاحب فرمان ـ باید کسان خاصی باشند که امام رضا علیه السلام آنان را معرفی کرده و فرموده است : « یعنی الذین اورثهم الکتاب و الحکمه و حسدوا علیهما بقوله : ام یحسدون الناس علی ما آتاهم الله من فضله فقد آتینا آل ابراهیم الکتاب و الحکمه و آتیناهم ملکا عظیما . . . . والملک هاهنا الطاعه لهم ؛ در این آیه اولی الامر همان کسانی هستند که وارث کتاب و حکمت اند و مورد حسادت قرار گرفته اند ، چنان که خداوند در قرآن فرموده است : آیا مردمان به خاطر ان چه خداوند از فضل خود به ایشان عطا کرده است ، به آنان حسد می ورزند ! با این که به آل ابراهیم ما کتاب و حکمت را عطا کرده ایم و نیز ملکی عظیم بخشیده ایم . سپس امام توضیح می دهد که ملک عظیم در این آیه به معنای فرمانروایی بر سرزمین ها نیست ، بلکه منظور فرمانروایی بر دلهاست که بر مردم واجب شده است از برگزیدگان الهی اطاعت کنند .

3 ـ قل لا اسالکم علیه اجرا الا الموده فی القربی ؛ بگو من در برابر رسالتی که انجام داده ام ، از شما مردم اجر و پاداشی نمی طلبم مگر دوستی خویشاوندان و نزدیکانم . » ( شوری ـ 23 ) امام رضا علیه السلام در توضیح این آیه و دلالت آن بر منزلت اهل بیت علیه السلام فرموده است : در قرآن نظیر این آیه درباره برخی انبیای الهی دیگر مانند نوح ، هود ، صالح ، لوط و شعیب علیهنم السلام نیز آمده است با این تفاوت که فقط این جمله آمده است که « پاداش انبیا با خداست » ولی مساله دوستی ذی القربی در مورد آنان مظرح نشده است .

خداوند درباره نوح می فرماید که او به مخاطبان خود گفت : « و ما اسلکم علیه من اجر ان اجری الا علی رب العالمین ؛ من هیچ گونه پاداشی از شما نمی طلبم زیرا پاداش من فقط با پروردگار جهانیان است . » ( شعراء ـ 109 )

قرآن درباره حضرت هود فرموده است : « لا اسالکم علیه اجرا ان اجری الا علی الذی فطرنی ؛ من از شما مردم به خاطر رسالتی که انجام داده ام ، مزدی نمی طلبم ، زیرا پاداش من بر هیچ کس نیست جز آن کسی که مرا آفریده و وجودم را سرشته است . » ( هود ـ 51 )

اما قرآن تنها درباره رسول خاتم فرموه است که اجر رسال او دوستی خویشان نزدیک اوست . سپس امام رضا علیه السلام می فرماید : « و لم یفرض الله مودتهم الا وقد علم انهم لایرتدون عن الدنیا ابدا و لایرجعون الی ضلاله ابدا ؛ خداوند دوستی اهل بیت پیامبر را به این سبب واجب کرده است که می دانسته است اهل بیت پیامبر اسلام هرگز از دین الهی روی برنمی تابند و هرگز به جانب گمراهی و کج روی کشیده نمی شوند » ( مسند الامام الرضا علیه السلام ج 2 ص 117 و تحف العقول ص 431 )

آن گاه امام رضا علیه السلام می فرماید : پس از نزول این آیه و قبل از این که آیه برای مردم خوانده شود رسول خدا (ص) در میان پیروان خود به حمد و ثنای الهی پرداخت و فرمود : ای مردم ! خداوند تکلیفی را بر شما واجب کرده است ، آیا این وظیفه را انجام خواهید داد ؟ به این پرسش هیچ کس پاسخی نداد ! زیرا گمان می کردند که این تکلیف به پرداخت وجه مادی مربوط است . روز دوم و سوم نیز همین مساله تکرار شد و مخاطبان پیامبر سکوت کردند تا این که رسول خدا (ص) فرمود : این تکلیف مربوط به پرداخت طلا و نقره و خوردنی ها و نوشیدنی ها نیست . مردم پرسیدند : اگر درباره این امور نیست ، پس درباره چیست؟

در این هنگام رسول خدا (ص) آیه ای را که بر او نازل شده بود برای مردم بازخواند و فرمود اجر رسالت من ف دوستی اهل بیت من است . مردم با شنیدن این آیه گفتند : ما این فرمان الهی را می پذیریم و این واجب را به جای خواهیم اورد .

در ادامه این حدیث امام رضا علیه السلام می فرماید : « اما بیشتر مردم به این تکلیف الهی عمل نکرده و به این پیمان وفا ننموده اند ! »

در قسمت آتی به مبحث دلایل وجود محبت اهل بیت علیهم السلام خواهیم پرداخت .

رضا باقرزاده ـ شانزدهم آذر ماه 1384

پناهنده شدن شتر

2005-11-30T00:00:00.000+03:30

از آنجایی که در پست قبلی داستان وارد شدن سگی به آستانه مقدس حضرت ثامن علیه السلام را نوشتم و من بعد آن مسالی در تکذیب و تائید آن از سوی اشخاص مختلف صادر شد ، ماجرای مشابهی از پناه آوردن حیوانی دیگر که در دفتر آستان مقدس حضرت رضا علیه السلام به ثبت رسیده است را می نویسم .

در ذيل خلاصه گفتگويي با آقاي حسين زاده از دربانان محترم حرم امام هشتم و مالك شتر پناهنده در ارتباط با ماجراي پناهنده شدن يك نفر شتر در سالهاي گذشته به بارگاه علي بن موسي الرضا(ع) آمده است :

اواخر بهمن ماه سال 1352 دوازده نفر شتر خريدم آنها را نشانه گذاري كرديم به جز يك نفر شتر كه هر كار كرديم نتوانستيم نشانه گذاري كنيم.

تصميم گرفتم آن شتر را با 2 شتر ديگر به كشتارگاه بفرستم. آن زمان كشتارگاه در محمد آباد بود، يكي ذبح شد و 2 نفر ديگر فرار كردند يكي از آنها به پنج راه پايين خيابان كه رسيد به طرف ميدان 17 شهريور فعلي رفت و يكي به طرف حرم آمد در ابتداي بازار زنجــير كه جـــنب مسجــد گوهرشــاد بود و در حال حاضر كفشــداري شـماره يك مي باشد ايستاد.

مردم راه باز كردند و شتر آهسته آهسته به صحن انقلاب وارد مي شود. آقاي حسن حسيني كه از دربانان كشيك پنجم مي باشد به من گفت ديدم كه شتري وارد شد و سه دور، دور سقاخانه زد و رفت جلو پنجره فولاد و بنا كرد به گريه كردن و اشك ريختن، بسيار متأثر شدم رفتم جلو و شال سبز خودم را به گردن شتر انداختم و آن را به سمت ساعت بردم و فرداي آن روز شتر را به مزرعه نمونه بردند.

البته من منظره بردن شتر را كه ديدم سخت ناراحت شدم و بدون اينكه چيزي بگويم از شتر گذشتم و برگشتم چند روز بعد آقاي حيدري رئيس تشريفات وقت مرا خواست و گفت شتر به دستگاه پناه آورده است حال به جاي شتر چه مي خواهي گفتم تقاضاي درباني افتخاري را دارم.

من را هدايت كردند به دفتر آقاي زاهدي استاندار و نايب التوليه وقت و رفتم پيش وي و در نهايت حكم درباني ام صادر و به من دادند.

ماجرای ورود یک سگ به حرم

2005-11-22T00:00:00.000+03:30

در هفته ی گذشته یکی از بستگان که از زیارت امام رضا علیه السلام آمده بود ، ماجرای آمدن سگی به داخل حرم را برایم نقل کرد . منتظر بودم تا این که دیدم خبرگذاری انتخاب راجع به آن مطلبی را نوشته است که عیناً نقل می کنم :

يك سگ با دخيل شدن به حرم امام رضا (ع) در چند متري ضريح زانو زد ، سرش را به سنگهاي حرم چسباند و شروع به گريه كرد . ماجراي شگفت انگيز اين سگ، چند روزيست كه بحث داغ مردم و زائران حرم امام رضا (ع) است.

ماجراي شگفت انگيز ورود يك سگ گله و غير ولگرد به حريم مقدس ثامن الحجج در روزهاي مياني هفته گذشته زائران حرم امام رضا (ع) كه مشغول زيارت در پايين پاي مبارك بودند ار شگفت زده كرد. این ماجرا در روز 27 آذر 1384 اتفاق افتاده است .

به گزارش خبرنگار خبرگزاري «انتخاب» از مشهد به نقل از شاهدان عيني و فيلم و عكس تهيه شده توسط دوربين هاي مداربسته حرم ، در روزهاي مياني هفته گذشته ، زائران حرم امام رضا (علیه السلام) ناگهان با سگ سفيدي مواجه شدند كه تا چند متري ضريح مطهر ، پيش آمده بود و به صورت ويژه اي سرش را در درست مقابل پايين پاي مبارك روي زمين گذاشته و با صداهاي عجيب، گريه مي كرد.

بنابراين گزارش ، پس از آن كه يكي از دربانها با سگي مواجه شد كه بدون سر و صدا و سري پايين افتاده ، قصد ورود به حرم رضوي را داشت ، از ورود او به حرم جلوگيري مي كند. خود دربان در اين مورد به «انتخاب» مي گويد : باورم نمي شد كه اين سگ چگونه به اين جا آمده و با هيچ مانعي رو به رو نشده است. سگ وقتي به طرف من آمد به شكل ارامي و فقط با كلمه "برو" سرش را برگرداند و بدون مقاومت از آنجا دور شد.

سگ ياد شده اين بار با ورود به پاكينگ ويژه ، وارد محوطه مي شود و با مخفي كردن خود در كنار يك كمپرسي حامل سنگ ( آن طور كه در تصاوير دوربين مدار بسته ديده شده) ، خود را به صحن‌آزادي مي رساند.

اين سگ با ورود به داخل صحن به هيچ وجه از روي فرش ها عبور نمي كند و به شكلي هيچ كس متوجه نمي شود (اما دوربين ها آن را ضبط كرده اند) در حالي كه به شكلي شگفت آور پشت به ضريح نمي كند ، تا دو سه متري ضريح پيش مي رود.

اين سگ در دو سه متري ضريح زانو زده و سرش را به سنگ هاي حرم چسبانده و با درآوردن صداهاي عجيب ، شروع به نوعي گريه و مي كند ، به طوري كه خدامي كه در اطراف اين سگ پس از ساعتي حلقه مي زنند سر سگ ياد شده را خيس از اشك تعريف مي كنند.

پس از ساعتي يكي از زائرين سگ را مشاهده مي كند و خدام را خبر مي كند. خدام پارچه اي را روي گردن سگ انداخته و با پهن كردن پارچه برزنتي از سگ مي خواهند كه روي برزنت برود. سگ نيز به آرامي روي پارچه مي نشيند و اجازه مي دهد كه خدام شگفت زده ، او را به داخل صحن هدايت كنند. بنا بر گزارش خبرنگار خبرگزاري «انتخاب» ، سگ ياد شده به دستور مقامات براي نگهداري به مزرعه ويژه آستان قدس رضوي منتقل شد.

خبرنگار ما اضافه مي كند كه ماجراي شگفت انگيز اين سگ، چند روزيست كه بحث داغ مردم و زائران حرم امام رضا (ع) است.

البته سایت بازتاب در خبری به نقل از روزنامه جمهوری اسلامی این خبر را تکذیب کرده است . اینجانب هم از آستان مقدس رضوی استعلام نموده ام ولی پاسخی دریافت نکرده ام و بماند که وجود این موارد کمترین و ناچیزترین جلوه های ولایت امام رضا علیه السلام است و نیازی به تائید و تکذیب کسی نیست چون این وقایع در طول تاریخ بسیار اتفاق افتاده است و امری کاملاً ساده می باشد . علی کل حال چون یکی از بستگان نزدیک من این واقعه را از نزدیک مشاهده کرده بود این مطلب را نوشتم .

رضا باقرزاده ـ دوم آذر ماه 1384

آشناي غريبان

2005-11-16T00:00:00.000+03:30

بنا به پيشنهاد يكي از بازديد كنندگان محترم وبلاگ امام رضا عليه السلام ، برآن شدم در اين هفته دو شعر در مدحت حضرت رضا عليه السلام قرار دهم باشد كه خوانندگان محترم بيش از پيش مرا با انتقادات و پيشنهادات خود ياري دهند :

آشناي غريبان شعري از قيصر امين پور

چـشـمـه هـاى خـروشان تو را مى شناسند

مـوج هـاى پـريشـان تـو را مى شنـاسند

پـرسش تـشنـگـى را تـو آبـى ، جوابـى

ريـگ هـاى بيابـان تـو را مى شنـاسـند

نام تو رخصت رويـش اسـت و طــراوت

زين سـبـب بـرگ و باران تو را مى شناسند

از نشـابـور بـر مـوجـى از ـ لا ـ گذشتى

اى كه امواج تـوفـان تـو را مى شنــاسـند

اينك اى خوب! فصـل غـريـبـى سـر آمـد

چـون تمـام غـريـبـان تـو را مى شنـاسند

كاش من هم عـبور تــو را ديــده بــودم

كـوچـه هـاى خـراسـان تو را مى شنـاسند

شبى در حرم قدس شعري از محمدحسن رهي معيري

ديده فرو بسته ام از خاكيان

تا نگرم جلوه افلاكيان

شايد از اين پرده ندايى دهند

يك نفَسم راه به جايى دهند

اى كه بر اين پرده خاطرفريب

دوخته اى ديده حسرت نصيب

آب بزن چشم هوسناك را

با نظر پاك ببين پاك را

آن كه در اين پرده گذر يافته است

چون سَحر از فيض نظر يافته است

خوى سحر گير و نظرپاك باش

رازگشاينده افلاك باش

خانه تن جايگه زيست نيست

در خور جانِ فلكى نيست، نيست

آن كه تو دارى سرِ سوداى او

برتر از اين پايه بوَد جاى او

چشمه مسكين نه گهرپرور است

گوهر ناياب به دريا دَر است

ما كه بدان دريا پيوسته ايم

چشم ز هر چشمه فرو بسته ايم

پهنه دريا چو نظرگاه ماست

چشمه ناچيز نه دلخواه ماست

پرتو اين كوكب رخشان نگر

كوكبه شاه خراسان نگر

آينه غيب نما را ببين

ترك خودى گوى و خدا را ببين

هر كه بر او نور رضا تافته است

در دل خود گنج رضا يافته است

سايه شه مايه خرسندى است

مُلك رضا مُلك رضامندى است

كعبه كجا؟ طَوف حَريمش كجا؟

نافه كجا؟ بوى نسيمش كجا؟

خاك ز فيض قدَمش زر شده

وز نفسش نافه معطّر شده

من كيم؟ از خيلِ غلامان او

دستِ طلب سوده به دامان او

ذرّه سرگشته خورشيدِ عشق

مرده، ولى زنده جاويدِ عشق

شاه خراسان را دربان منَم

خاك درِ شاه خراسان منَم

چون فلك آيين كهن ساز كرد

شيوه نامردمى آغاز كرد

چاره گر، از چاره گرى بازماند

طاير انديشه ز پرواز ماند

با تن رنجور و دل ناصبور

چاره از او خواستم از راه دور

نيمشب، از طالع خندانِ من

صبح برآمد ز گريبان من

رحمت شه درد مرا چاره كرد

زنده ام از لطف دگرباره كرد

باده باقى به سبو يافتم

و اين همه از دولت او يافتم

رضا باقرزاده ـ بيست و پنجم آبان ماه 1384

سیر تاریخی مشهد از دیروز تا امروز

2005-11-09T00:00:00.000+03:30

موقعيت جغرافيايي

شهر مشهد، مركز استان خراسان، با مساحت تقريبي دويست كيلومتر مربع، در شمال شرق ايران و در حوضه آبريز كشف رود، بين رشته كوههاي بينالود و هزار مسجد واقع است. ارتفاع شهر از سطح دريا 9800 متر و فاصله آن از تهران 945 كيلومتر است.

مشهد پيش از اسلام

گرچه تاريخ شكل گيري شهري با عنوان مشهد به آغاز قرن سوم هجري، يعني مقارن با شهادت و به خاك سپاري پيكر مطهر حضرت رضا(ع) در آن جا بر مي گردد، اما منطقه توس كه مشهد كنوني در آن واقع است تاريخي ديرينه دارد. توس را از اينرو بدين نام خواندند كه بنيان گذار و نخستين حكمران آن، فردي به نام توس بن نوذر سپهبد نام آور كيخسرو پادشاه كياني، بوده است. از تاريخ اين شهر در قبل از اسلام، به جز افسانه اي چند، آگاهي چنداني در دست نيست. ولي با توجه به اسناد موجود، مي توان حدس زد كه اين شهر در اواخر حكومت ساسانيان، يكي از مرزداري هاي سر راه گرگان و نيشابور به مرو و بلخ، و از ولايت هاي مشهور در خراسان بزرگ بوده است.

مشهد در دوره اسلام

به گفته تاريخ نويسان، هنگامي كه يزدگرد سوم از برابر سپاهيان مسلمان عرب گريخت، به خراسان روي آورد. سپاه مسلمانان به فرماندهي احنف بن قيس كه مامور فتح خراسان بودند وي را تعقيب كردند. يزدگرد كه آنان را به دنبال خويش يافت، راهي توس شد تا از كنارنگ توس مرزبان خود در آن خطه پناه بخواهد، اما كنارنگ با اين بهانه كه از يك سو، توس گنجايش موكب بزرگ پادشاهي را ندارد، و از سوي ديگر، پناه دادن به پادشاه، امكان يورش سپاه مسلمانان را افزايش مي دهد، يزدگرد را از توس راهي مرو كرد. حاكم مرو نيز در آغاز به استقبال يزدگرد شتافت، اما سرانجام از او رخ برتافت و آخرين شاه ساساني در سال 31 هجري به دست آسياباني در مرو كشته شد.كنارنگ توس هم كه حاكمي سودجو و عافيت طلب بود، با احساس خطر از سپاه مسلمانان، طي نامه اي از عبدالله بن عامر امان خوست و عهد كرد كه اگر پيشنهاد او پذيرفته شود، در فتح نيشابور مسلمانان را ياري خواهد داد. پس چنين كرد و به عمارت نيشابور دست يافت. با اين ترفند، كنارنگيان، به رغم فتح خراسان، همچنان نفوذ خود را در خطه توس حفظ كردند و تا پايان عصر اموي و چيرگي سپاه ابومسلم بود كه آنجا را رها ساختند.

مشهد در دوره امويان

از تاريخ توس در دوران امويان نيز خبر چنداني در دست نيست. تنها بايد از مهاجرت و اقامت و درگذشت خواجه ربيع بن خيثم از ياران ابن مسعود صحابي ياد كرد كه در حدود سالهاي 35 هجري راهي خراسان شد و در نوغان اقامت گزيد و در سال 61 در همان جا رحلت كرد و دفن شد.

مشهد در دوره عباسيان

در دوره عباسيان، گرچه فرمانداران خراسان ازجانب حكومت مركزي برگزيده مي شدند، اما بي كفايتي اين واليان جنبشهايي كه در گوشه و كنار اين خطه رخ مي داد، گاه مردم را چنان بر مي آشفت كه خواهان بركناري ايشان مي شدند.از جمله در سالهاي پاياني قرن دوم، آن زمان كه علي بن عيسي والي خراسان بود، فتنه و آشوب تا آن اندازه در خراسان بالا گرفت كه هارون الرشيد درسال 189خود براي سركوب شورش، رهسپار ولايت شرفي شد. اما علي بن عيسي، فرصت طلبانه و با هداياي بسيار، در ري نزد او آمد و هارون او را در حكمراني خراسان پايدار داشت. ولي با سپري شدن يك سال، شورش از حد گذشت و هارون وي را بركنار نمود. در سال 192 نيز خود براي استقرار امنيت كامل، راهي خراسان شد و در باغ حميد بن قحطبه اقامت گزيد. يك سال پس از آن چنان بيمار شد كه همانجا مرد و در تالار بزرگ كاخي كه در آن باغ قرار داشت، به خاك سپرده شد.

ازتوس تا مشهد

توس، در دل خود شهرهايي داشته، كه نوغان و طابران از آبادترين آنها بوده و آورده اند كه اين دو شهر هزار قريه و آبادي را در بر مي گرفته است. در طول تاريخ، گاه نوغان اعتبار افزونتري مي يافته و زماني طابران رونق بيشتري داشته است. جايي كه اكنون به نام شهر توس معروف است و آرامگاه فردوسي، حماسه سراي نامدار ايران در آن قرار دارد، تنها بخشي از توس قديم، كه بقاياي ارگ و باروي نيمه ويراني كه مردم آن را قصر مامون مي خوانند و بناي بزرگي كه به بقعه هارونيه مشهور شده است، در آن پيداست. اين محل، در حال حاضر حدود بيست كيلومتري شمال غربي شهر مشهد است. ديگر شهر بزرگ و نامدار توس، نوغان بوده كه اينك در دل شهر مشهد قرار دارد. يكي از آباديهاي پيرامون نوغان، روستايي به نام سناباد بوده كه آب و هوايي خوش و مطبوع، كشتزارهايي پربار، قنات هايي سرشار و بوستانهايي شاداب و سرسبز داشته است.

رضا باقرزاده ـ هجدهم آبان ماه 1384

آئینه پری طلعتان

2005-11-02T00:00:00.000+03:30

مرحوم آیت الله محمد اشرفی از علمای بزرگ و مراجع تقلید بود که در عصر ناصرالدین شاه قاجار زندگی می کرد. درباره عظمت و مقام علمی و معنوی او می نویسند :

« حاج ملا محمد اشرفی ، از مفاخر مذهب جعفری می باشد گروهی از ایران از او تقلید می کنند و او در میان علمای بزرگ عصر خویش به جمع طریقت و شریعت اختصاص یافته است همه از دور و نزدیک به او ارادت می ورزند و از بزرگان عصر خویش می باشد. بیان او در منبر بی نظیر است و در سال 1315 قمری در بابل رحلت و همانجا به خاک سپرده شد.» بقعه این مرد، مزار خاص و عام است و دارای کرامات بسیاری می باشد که از آن جمله کرامتی است که از عالم ربانی آیت الله بافقی نقل شده و هم صاحب « دررالاخیار» آیت الله حسین فاطمی قمی در کتاب خویش آن را آورده است :

مرحوم « معین الاطباء » که فرد مورد اعتماد و راستگویی بود آورده است که به هنگام اقامت مرحوم « حاجی اشرفی » در بابل به محضر او شرفیاب شدم و راستی که او را برتر از آنچه در وصفش شنیده بودم یافتم. مدتی از محضرش کشب فیض نمودم و سفر زیارتی مشهد پیش آمد به هنگام حرکت به خدمت آن مرد عالم رسیدم تا خداحافظی کنم که او نامه ای به حضرت رضا علیه السلام نوشت و به من داد و فرمود : « جواب آن را بیاور! »

اینجانب به مشهد رفتم و به حرم تشرف حاصل شد و نامه را به ضریح انداختم به هنگام تصمیم به بازگشت برای زیارت وداع رفتم و مشغول زیارت و نیایش با خدا بودم که دیدم بطور شگفت انگیزی حرم مطهر خلوت شد و بزرگواری ار درون ضریح بیرون آمد و خطاب به من فرمود: به حاج اشرفی سلام برسان و بگو:

و آنگاه به سوی ضریح مطهر بازگشت و از برابر دیدگانم ناپدید شد. به خود آمدم و دریافتم که این پاسخ نامه بود که باید به بابل ببرم. شعر کاملا در ذهنم جایگزین شد و وقتی به بابل رسیدم به خدمت عالم ربانی حاج اشرفی رفتم در خانه را زدم درب را گشود و پیش از آن که من کلمه ای حرف بزنم دیدم با حالتی وصف ناپذیر گفت:

آری! سالارم عنایت فرمود و به من سلام رسانید و فرمود : آئینه شو جمال پری طلعتان طلب جاروب کن تو خانه سپس میهمان طلب

رضا باقرزاده ـ یازدهم آبان ماه 1384

علامه طباطبایی و امام رضا علیه السلام

2005-10-26T00:02:00.000+03:30

در این هفته سیره ولایی علامه طباطبایی (ره) صاحب تفسیر المیزان در رابطه با حضرت علیه السلام را برایتان به نقل از سایت صالحین شیعه می نویسم :

علامه می فرمودند: « همه امامان علیهم السلام لطف دارند ، اما لطف حضرت رضا علیه السلام محسوس است. » و در نقلی دیگر، بیان می کردند : « همه امامان معصوم علیهم السلام رئوف هستند، اما رأفت حضرت امام رضا علیه السلام ظاهر است. » و نیز می فرمودند : « انسان هنگامی که وارد حرم رضوی علیه السلام می شود، مشاهده می کند که از در و دیوار حرم آن امام(ع) رأفت می بارد. »

ایشان هر ساله به مشهد مشرف می شد حتی در پنج شش ماه آخر عمر با همه کسالتی که داشت به مشهد مشرف شد. یکی از بستگان نزدیک ایشان می گفت: « با آغوش باز با آن کهولت سن و کسالت، جمعیت را می شکافت و با علاقه ضریح را می بوسید و توسل می جست که گاهی به زحمت او را از ضریح جدا می کردیم... » او می گفت : « من به حال این مردم که این طور عاشقانه ضریح را می بوسند، غبطه می خورم.... »

آقازاده شان نقل میکردند در سال آخر حیاتشان به دلیل کسالتی که داشتند و بنا به تأکید و توصیه پزشکِ مخصوص نمی خواستیم به مسافرت مشهد مقدس برود. پس از مراجعت از مشهد، به ایشان گفتم سرانجام به مشهد رفتید، فرمود : « پسرم جز مشهد کجاست که آدم بتواند دردهایش را بگوید و درمانش را بگیرد. » علامه طباطبایی وقتی به مشهد مشرف می شد ، از وی تقاضا می کردند که در خارج از مشهد چون طرقبه و... به دلیل اعتدال هوا محل سکونت خویش را قرار دهد و گهگاهی برای زیارت مشرف گردد، ابداً قبول نمی کرد و می فرمود: « ما از پناه امام هشتم جای دیگر نمی رویم. »

یکی از شاگردان علامه طباطبایی می گوید : « ... هیچ به خاطر ندارم که از اسم هر یک از ائمه(ع) بدون ادای احترام گذشته باشند. در مشهد که همه ساله مشرف می شدند و تابستان را در آنجا می ماندند وقتی وارد صحن حضرت رضا علیه السلام می شدند، بارها که در خدمتشان بودم و می دیدم که دستهای مرتعش را روی آستانه در می گذاشتند و با بدن لرزان از جان و دل آستانه در را می بوسیدند، گاهی از محضرشان التماس دعا درخواست می شد می گفتند : « بروید از حضرت بگیرید؛ ما اینجا کاره ای نیستیم؛ همه چیز آنجاست! »

زمانی نویسنده مشهوری بوسیدن ضریح امامان علیهم السلام و این قبیل احترام نهادن ها را تشنیع می کرد. وقتی سخن او را به مرحوم علامه در حرم رضوی علیه السلام عرض کردند، ایشان فرمود : « اگر منع مردم نبود، من از دم مسجد گوهرشاد تا ضریح، زمین را می بوسیدم. » و روزی در صحن حرم امام رضا علیه السلام شخصی به علامه [ که اصلاً اذن نمی داد کسی دست ایشان را ببوسد] عرض کرد: « از راه دور آمده ام و می خواهم دست شما را ببوسم. » علامه فرمو د: « زمین صحن را ببوس که از سر من هم بهتر است! »

یک بار علامه می خواستند به روضه رضوی علیه السلام مشرف شوند. به ایشان عرض شد: « آقا! حرم شلوغ است؛ وقت دیگری بروید! » فرمودند : « خوب، من هم یکی از شلوغ ها! » و رفتند. مردم هم که ایشان را نمی شناختند تا راهی برایشان بگشایند و در نتیجه، هر چه سعی کردند دستشان را به ضریح مبارک برسانند، نشد و مردم ایشان را به عقب هل دادند. وقتی بازگشتند، اطرافیان پرسیدند: « چطور بود؟» فرمودند: « خیلی خوب بود! خیلی لذت بردم! »

حجت الاسلام معزّی نقل می کند که یک بار در ایام طلبگی به مشهد رفته بودم و در صحن های حرم رضوی علیه السلام گام می زدم و به بارگاه امام علیه السلام می نگریستم اما داخل رواقها و روضه نمی رفتم. ناگهان دست مهربانی بر روی شانه هایم قرار گرفت و با لحنی آرام فرمود: « حاج شیخ حسن! چرا وارد نمی شوی؟! » نگاه کردم و دیدم علامه طباطبائی است. عرض کردم : خجالت می کشم با این آشفتگی روحی بر امام رضا علیه السلام وارد شوم. من آلوده کجا و حرم پاک ایشان کجا! آنگاه مرحوم علامه فرمود: « طبیب برای چه مطب باز میکند؟ برای اینکه بیماران به وی مراجعه کنند و با نسخه او تندرستی خود را بیابند. این جا هم دارالشفای آل محمد ـ علیهم السلام ـ است. داخل شو که امام رضا علیه السلام طبیب الأطباء است. »

رضا باقرزاده ـ مشهد مقدس ـ چهارم آبان ماه 1384

حقیقت قدر

2005-10-19T00:00:00.000+03:30

تشنه‌ام اين رمضان، تشنه‌تر از هر رمضاني

شب قدر آمده تا قدر دل خويش بداني

ليلة‌القدر عزيزي است، بيا دل بتكانيم

سهم ما چيست از اين روزه، همين خانه‌تكاني

ماه كنعان! ندهد سلطنت مصر، فريبت

تو چرا مثل پدر نيستي اي يوسف ثاني!

نيست تقصير عصا، معجزه‌ي موسوي‌ات نيست

كاش مي‌شد كه شعيب‌ات بپذيرد به شباني

بي‌نشانان زمين، زنده‌به‌گوران زمانيم

همه همسايه مرگيم همين است نشاني

حقيقت شب قدر

« قدر » در لغت به معناى اندازه و اندازه گيرى است. «تقدير» نيز به معناى اندازه گيرى و تعيين است. اما معناى اصطلاحى «قدر» ، عبارت است از ويژگى هستى و وجود هر چيز و چگونگى آفرينش آن به عبارت ديگر، اندازه و محدوده وجودى هر چيز، «قدر» نام دارد.

بنابر ديدگاه حكمت الهى، در نظام آفرينش، هر چيزى اندازه اى خاص دارد و هيچ چيزى بى حساب و كتاب نيست. جهان حساب و كتاب دارد و بر اساس نظم رياضى تنظيم شده، گذشته، حال و آينده آن با هم ارتباط دارند.

استاد مطهرى در تعريف قدر مى فرمايد: «... قدر به معناى اندازه و تعيين است... حوادث جهان... از آن جهت كه حدود و اندازه و موقعيت مكانى و زمانى آنها تعيين شده است، مقدور به تقدير الهى است». پس در يك كلام، «قدر» به معناى ويژگى هاى طبيعى و جسمانى چيزهاست كه شامل شكل حدود، طول، عرض و موقعيت هاى مكانى و زمانى آنها مى گردد و تمام موجودات مادى و طبيعى را در بر مى گيرد. اين معنا از روايات استفاده مى شود؛ چنان كه در روايتى از امام رضا(ع) پرسيده شد: معناى قدر چيست؟ امام(ع) فرمود: «تقدير الشى ء، طوله و عرضه» ؛ «اندازه گيرى هر چيز اعم از طول و عرض آن است» و در روايت ديگر، اين امام بزرگوار در معناى قدر فرمود: «اندازه هر چيز اعم از طول وعرض و بقاى آن است» .

بنابراين، معناى تقدير الهى اين است كه در جهان مادى، آفريده ها از حيث هستى و آثار و ويژگى هايشان محدوده اى خاص دارند. اين محدوده با امورى خاص مرتبط است؛ امورى كه علت ها و شرايط آنها هستند و به دليل اختلاف علل و شرايط، هستى، آثار و ويژگى هاى موجودات مادى نيز متفاوت است. هر موجود مادى به وسيله قالب هايى از داخل و خارج، اندازه گيرى و قالب گيرى مى شود. اين قالب، حدود، يعنى طول، عرض، شكل، رنگ، موقعيت مكانى و زمانى و ساير عوارض و ويژگى هاى مادى آن به شمار مى آيد. پس معناى تقدير الهى در موجودات مادى، يعنى هدايت آنها به سوى مسير هستى شان است كه براى آنها مقدر گرديده است و در آن قالب گيرى شده اند.

اما تعبير فلسفى قدر، اصل عليت است. «اصل عليت همان پيوند ضرورى و قطعى حوادث با يكديگر و اين كه هر حادثه اى تحتّم و قطعيت ضرورى و قطعى خود و نيز تقدّر و خصوصيات وجودى خود را از امرى يا امورى مقدم بر خود گرفته است. اصل عليت عمومى و نظام اسباب و مسببات بر جهان و جميع وقايع و حوادث جهان حكم فرماست و هر حادثى، ضرورت و قطعيت وجود خود و نيز شكل و خصوصيت زمانى و مكانى و ساير خصوصيات وجودى اش را از علل متقدمه خود كسب كرده است و يك پيوند ناگسستى ميان گذشته و حال و استقبال ميان هر موجودى و علل متقدمه او هست» .

اما علل موجودات مادى تركيبى، فاعل و ماده و شرايط و عدم مانع است كه هر يك تأثير خاص بر آن دارند و مجموع اين تأثيرها، قالب وجودى خاصى را شكل مى دهند. اگر تمام اين علل و شرايط و عدم مانع، كنار هم گرد آيند، علت تامه ساخته مى شود و معلول خود را ضرورت و وجود مى دهد كه از آن در متون دينى به «قضاى الهى» تعبير مى شود. اما هر موجودى با توجه به علل و شرايط خود قالبى خاص دارد كه عوارض و ويژگى هاى وجودى اش را مى سازد و در متون دينى از آن به «قدر الهى» تعبير مى شود. با روشن شدن معناى قدر، امكان فهم حقيقت شب قدر نيز ميسر مى شود. شب قدر شبى است كه همه مقدرات تقدير مى گردد و قالب معين و اندازه خاص هر پديده، روشن و اندازه گيرى مى شود.

به عبارت روشن تر، شب قدر يكى از شب هاى دهه آخر ماه رمضان است. طبق روايات ما، يكى از شب هاى نوزدهم يا بيست و يكم و به احتمال زيادتر، بيست و سوم ماه مبارك رمضان، است. در اين شب ـ كه شب نزول قرآن به شمار مى آيد ـ امور خير و شر مردم و ولادت، مرگ، روزى، حج، طاعت، گناه و خلاصه هر حادثه اى كه در طول سال واقع مى شود، تقدير مى گردد. شب قدر هميشه و هر سال تكرار مى شود. عبادت در آن شب، فضيلت فراوان دارد و در نيكويى سرنوشت يك ساله بسيار مؤثر است. در اين شب تمام حوادث سال آينده به امام هر زمان ارائه مى شود و وى از سرنوشت خود و ديگران با خبر مى گردد. امام باقر(ع) مى فرمايد: «انه ينزل فى ليلة القدر الى ولى الامر تفسير الامور سنةً سنةً، يؤمر فى امر نفسه بكذا و كذا و فى امر الناس بكذا و كذا؛ در شب قدر به ولى امر(امام هر زمان) تفسير كارها و حوادث نازل مى شود و وى درباره خويش و ديگر مردمان مأمور به دستورهايى مى شود» .

پس شب قدر شبى است كه:

۱. قرآن در آن نازل شده است.

۲.حوادث سال آينده در آن تقدير مى شود.

۳.اين حوادث بر امام زمان روحى فداه عرضه و آن حضرت مأمور به كارهايى مى گردد.

بنابراين، مى توان گفت شب قدر، شب تقدير و شب اندازه گيرى و شب تعيين حوادث جهان ماده است. اين مطلب مطابق آيات قرآنى نيز مى باشد؛ زيرا در آيه ۱۸۵ سوره مباركه «بقره» مى فرمايد: «شَهرُ رَمَضانَ الَّذِى أُنزِلَ فِيهِ القُرآنُ» ؛ ماه رمضان كه در آن قرآن نازل شده است «. طبق اين آيه، نزول قرآن(نزول دفعى) در ماه رمضان بوده است. و در آيات ۳ ۵ سوره مباركه دخان مى فرمايد:» إِنَّا أَنزَلناهُ فِى لَيلَةٍ مُبارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنذِرِينَ فِيها يُفرَقُ كُلُّ أَمرٍ حَكِيمٍ أَمراً مِن عِندِنا إِنَّا كُنَّا مُرسِلِينَ «اين آيه نيز تصريح دارد كه نزول [دفعى ] قرآن در يك شب بوده است كه از آن به شب مبارك تعبير شده است. همچنين در سوره مباركه قدر تصريح شده است كه قرآن در شب قدر نازل شده است.

پس با جمع آيات سه گانه بالا روشن مى شود:

۱. قرآن در ماه رمضان نازل شده است.

۲. قرآن در شبى مبارك از شب هاى ماه مبارك رمضان نازل شده است.

۳.اين شب، در قرآن شب قدر نام دارد.

۴.ويژگى خاص اين شب بر حسب آيات سوره مباركه دخان دو امر است: الف. نزول قرآن. ب. هر امر حكيمى در آن شب مبارك جدا مى گردد.

اما سوره مباركه قدر كه به منزله شرح و تفسير آيات سوره مباركه «دخان» است، شش ويژگى براى شب قدر مى شمارد:

الف. شب نزول قرآن است(إِنَّا أَنزَلناهُ فِى لَيلَةِ القَدرِ).

ب. اين شب، شبى ناشناخته است و اين ناشناختگى به دليل عظمت آن شب است(وَ ما أَدراكَ ما لَيلَةُ القَدرِ).

ج. شب قدر از هزار ماه بهتر است.(لَيلَةُ القَدرِ خَير مِن أَلفِ شَهر).

د. در اين شب مبارك، ملائكه و روح با اجازه پروردگار عالميان نازل مى شوند(تَنَزَّلُ المَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ فِيها بِإِذنِ رَبِّهِم) و روايات تصريح دارند كه آنها بر قلب امام هر زمان نازل مى شوند.

ه. اين نزول براى تحقق هر امرى است كه در سوره «دخان» بدان اشاره رفت(مِن كُلِّ أَمرٍ) و اين نزول كه مساوى با رحمت خاصه الهى بر مؤمنان شب زنده دار است تا طلوع فجر ادامه دارد(سَلام هِيَ حَتَّى مَطلَعِ الفَجرِ.)

و. شب قدر، شب تقدير و اندازه گيرى است؛ زيرا در اين سوره ـ كه تنها پنج آيه دارد ـ سه بار» ليلة القدر «تكرار شده است و اين نشانه اهتمام ويژه قرآن به مسأله اندازه گيرى در آن شب خاص است.

مرحوم كلينى در كافى از امام باقر(ع) نقل مى كند كه آن حضرت در جواب معناى آيه «إِنَّا أَنزَلناهُ فِى لَيلَةٍ مُبارَكَة» فرمودند: آرى شب قدر، شبى است كه همه ساله در ماه رمضان و در دهه آخر آن، تجديد مى شود. شبى كه قرآن جز در آن شب نازل نشده و آن شبى است كه خداى تعالى درباره اش فرموده است: «فيها يفرق كل امر حكيم؛ در آن شب هر، امرى با حكمت، متعين و ممتاز مى گردد» . آن گاه فرمود: «در شب قدر، هر حادثه اى كه بايد در طول آن سال واقع گردد، تقدير مى شود؛ خير و شر، طاعت و معصيت و فرزندى كه قرار است متولد شود يا اجلى كه قرار است فرارسد يا رزقى كه قرار است برسد و...» . نويسنده:سيد سعيد لواسانى

قدر یعنی شرف و منزلت

مرحوم طبرسى گويد: ( از آن رو به اين شب، قدر گفته اند كه داراى شرف و پايه اى بلند و شانى عظيم است. مثل اينكه گويند: مرد داراى قدر; يعنى داراى شرف و منزلت.) چنان چه قرآن مى فرمايد: (و ما قدروا الله حق قدره)، يعنى عظمت و شان خدا را آن گونه كه بايد به جا نياوردند. ابوبكر وراق گويد: (لان من لم يكن ذا قدر اذا احياها صار ذاقدر); آن شب را ، قدر ناميدند ، از اين رو كه انسان ها با زنده داشتن آن به قدر و منزلت مى رسند. ديگران نيز گفته اند : شب قدر است، زيرا كارهاى خدايى را در آن شب پاداشى بزرگ و گران سنگ است. گروهى ديگر نيز گفته اند : شب قدر است، چون كتابى گرانبها بر پيامبرى بلند مرتبه و گرامى، براى امتى بلند پايه با دستان فرشته اى گرانقدر نازل شده است.(2) در قدر و منزلت شب قدر همين بس كه سوره مباركه (قدر) در شان آن نازل شده است.

قدر یعنی تنگی و ضيق

يكى از معانى (قدر) ضيق و تنگى است. اين شب را از آن رو قدر گفته اند كه زمين به واسطه كثرت فرود فرشتگان در آن شب، تنگ مى شود. زمين در اين شب، سرشار از فرشتگانى است كه تا سپيده دم، هم صدا با زمينيان به احياى آن شب مى پردازند و به وظايف خويش مى رسند. در اين زمينه قرآن كريم مى فرمايد: (تنزل الملائكه و الروح فيها باذن ربهم من كل امر).

قدریعنی تقدير و اندازه گيرى

بسيارى از دانشمندان اين معنا را پذيرفته اند ; چون در اين شب، همه چيز اندازه گيرى مى شود، به آن شب قدر گفته مى شود. از جمله مقدرات اين شب، سرنوشت افراد، جامعه، حوادث و پيش آمده، مانند جنگ، زلزله، پيروزى، شكست، سعادت و شقاوت و...است. در اين شب، سرنوشت افراد و جوامع و هر آنچه با سرنوشت انسان ها ارتباط دارد، بر اساس حكمت و مصلحت رقم مى خورد. ( در او تقدير و تفصيل كنند; هر كار كه مشحون به حكمت است، نقص را بر او راه نبود و هر چه در آن سال خواهد بود از آجال و اقسام، در اين شب تقدير كنند). (3)

از حضرت امام رضا(ع)، روايت شده است كه : (...يقدر فيها ما يكون فى السنه من خير او شر اومضره او منفعه او رزق او اجل و لذلك سميت ليلة القدر) (4);

اين شب را ليلة القدر ناميده اند، چون آنچه مربوط به سال است، از قبيل خوبى، بدى، زيان، سود، روزى (معيشت) و مرگ و ولادت در آن شب اندازه گيرى مى شود.

امام صادق(ع)، خطاب به (ابوبصير) فرمودند : ( يا ابا محمد، يكتب وفد الحاجه فى ليلة القدر و المنايا والبلايا و الارزاق و ما يكون الى مثلها فى قابل فاطلبها فى احدى وثلاث) ; اى ابو محمد ، در شب قدر حاجيان مشخص شده و پيشامدها و مرگ ها و روزى ها و آنچه مربوط به آن سال است تا سال آينده (شب قدر ديگر) رقم مى خورد; پس آن را در شب بيست و يكم و بيست سوم ماه جستجو كن البته اينكه خداوند بر پايه حكمت و مصلحت، تقدير امور مى فرمايد، به شايستگى و ظرفيت و حال افراد و جوامع بستگى دارد.

قدر، باران رحمتى است كه در جويبار هر فرد و هر جمع به اندازه او جارى است. شخصيت افراد به گونه اى شكل گرفته كه بعضى از آنان توان پذيرش جريان رودى وسيع از رحمت و بركت قدر را دارند و برخى ديگر، زمينه كمترى براى جذب رحمت و عنايت دارند; برخى، هيچ گونه آمادگى ندارند تا آنجا كه زمينه وجودشان چون سنگى سخت و نفوذناپذير است. حقيقت شب قدر از نوع حقايق قرآنى است و همان طور كه قرآن شفا و درمان است، شب قدر نيز اين گونه است: (و ننزل من القرآن ما هو شفا و رحمه للمومنين و لا يزيد الظالمين الا خسارا). (5) قرآن غذاىسالم روح انسان هاست. اين غذاى دلپذير براى روان سالم لذت بخش است. اما اگر كسى بيمار باشد، نه تنها از اين سفره رنگين دلپذير و غذاى شفابخش بهره اى نمى برد، بلكه براى او مايه آزردگى است. از اين رو، در قسمت دوم، آيه كريمه مى فرمايد: و همين قرآن براى ستمكاران مايه تباهى و زيان است. گفتيم كه در شب قدر سرنوشت انسان ها بر اساس حكمت و مصلحت رقم مى خورد. بى گمان، اين تصميم گيرى درباره آينده اشخاص و امت ها با گذشته آنان پيوند خورده است، اما اينكه در اين شب چگونه تصميم گيرى و تقدير مى شود و چه مراحلى پشت سر گذاشته مى شود و نقش عنصر . انتخاب چيست؟ در صفحات بعد به آن خواهيم پرداخت.

--------------------------------

1- سوره قدر

2- مجمع البيان ، ج 10 ، ص 518.

3- تفسير منهج الصادقين ، ج 10، ص 303.

4- عيون اخبار الرض، ج 2 ، ص 116.

5- اسرإ ، آيه 82.

رضا باقرزاده ـ بیست و هفتم مهرماه 1384

امامت و معرفت از دیدگاه امام رضا 6

2005-10-12T00:00:00.000+03:30

راه های اثبات امامت امامان

جهان پر است از نداهای حق و باطل و ادعاهای الهی و شیطانی ؛ زیرا هم چنان که پیامبران الهی و امامان راستین مردم را به سوی خود خوانده اند تا آنان را به سوی خداوند هدایت کنند ، هم زمان با ایشان و در عصر آنان نیز مدعیان دروغینی بوده اند که خود را پیشوا و راهنما معرفی کرده و مردم را به پیروی از خویش فراخوانده اند و مایه ی گمراهی آنان شده اند .

خداوند متعال از گروه اول به عنوان پیشوایانی که مردم را به امر الهی هدایت می کنند یاد کرده ( انبیاء / 73 ) و از گروه دوم به عنوان پیشوایانی که مردم را به سوی آتش فرامی خوانند نام برده است : « و جعلناهم ائمه یدعون الی النار » ( قصص / 41 )

بر این اساس ، هرکس که در جامعه بشری ادعای امامت و پیشوایی را داشته باشد ، نمی توان بدون دلایل و نشانه های لازم ، ادعای او را پذیرفت و از او پیروی کرد ، بلکه باید مدعی امامت و نبوت ، دلایلی داشته باشد تا بتوانیم به او اعتماد کنیم . دلایلی که انبیا برای مردم آورده اند به چهاربخش قابل تقسیم است :

1 ـ گواهی و تایید آنان از سوی انبیای پیشین

2 ـ ارائه ی مطالب صحیح و منطقی و معقول همراه با دلایل قانع کننده و هماهنگ و همساز با معارف انبیای گذشته

3 ـ برخورداری آنان از اخلاقی ممتاز و رفتاری انسانی و معقول

4 ـ ارائه ی معجزات ، به منظور اثبات نبوت خود و ارتباط ویژه ای که با خدای هستی دارند .

هر گاه این چهارنشانه در کنار هم قرار گیرد ، این اطمینان برای ما حاصل می شود که مدعی نبوت ، به راستی مورد تائید خداوند است و ما را به سوی خداوند متعال هدایت می کند . اکنون باید دید که آیا امامان هم برای اثبات امامت خود نیاز به این دلایل دارند؟

پاسخ این است که امامت به عنوان پیشوایی خاص الهی و دینی با ویژگی هایی که در هفته های گذشته یاد کردیم ، مقامی والاست و امام معصوم واجد همه ی ویژگی های پیامبر به جز وحی قرآن و دارای تمامی اختیارات و مسئولیت های رسول خدا و برخوردار از علم لدنی و در یک کلمه امام یعنی خلیفه ی خدا و خلیفه ی رسول خدا . با توجه به این ویژگی های امام و نیز با توجه به این که تنها خداوند با علم برتر خود شایستگی انسان ها را می داند و براساس شایستگی ، مقام امامت را به آنان عطا می کند ، ناگریز امامان و جانشینان خاص انبیا نیز باید مانند خود انبیا از دلایل و شواهدی برخوردار باشند تا ما بتوانیم به آنان اعتماد داشته باشیم و از ایشان پیروی کنیم . در آخر ضمن بیان حدیث گرانبهایی از امام علی بن موسی الرضا علیه السلام که در این باره فرموده است ؛ ادامه ی بحث که در باب دلایل قرآنی و حدیثی اثبات امامت امامان است را به هفته های بعد موکول می کنیم :

لما کان الامام مفترض الطاعه لم یکن بد من دلاله تدل علیه و یتمیز بها من غیره ( عیون اخبار الرضا علیه السلام ج 2 ص 102 و مسند الامام الرضا علیه السلام ج 1 ص 111 )

چون امام کسی است که اطاعت کردن از او واجب است ، ناگریز باید بر امامت او دلیلی اقامه شود تا در پرتو آن دلیل بتوان امام را از غیر امام تشخیص داد .

رضا باقرزاده ـ بیستم مهر ماه 1384

ماه مبارک رمضان

2005-10-05T00:00:00.000+03:30

شيخ صدوق به سند معتبر روايت كرده از حضرت امام رضا عليه السلام از پدران بزرگواران خود از حضرت امير المؤمنين عليه و على أولاده السلام كه فرمود:

خطبه ‏اى خواند براى ما روزى حضرت رسول خدا صلوات الله عليه پس فرمود أيها الناس به درستى كه رو كرده است به سوى شما ماه خدا با بركت و رحمت و آمرزش ماهى است كه نزد خدا بهترين ماه ها است و روزهايش بهترين روزهاست و شب هايش بهترين شب هاست و ساعت هايش بهترين ساعت ها است و آن ماهى است كه خوانده‏ اند شما را در آن به سوى ضيافت خدا و گرديده ‏ايد در آن از اهل كرامت خدا نفس هاى شما در آن ثواب تسبيح دارد و خواب شما ثواب عبادت دارد و عمل هاى شما در آن مقبول است و دعاهاى شما در آن مستجاب است. پس سؤال كنيد از پروردگار خود به نيت هاى درست و دل هاى پاكيزه از گناهان و صفات ذميمه كه توفيق دهد شما را براى روزه داشتن آن و تلاوت كردن قرآن در آن به درستى كه شقى و بد عاقبت كسى است كه محروم گردد از آمرزش خدا در اين ماه عظيم.

ياد كنيد به گرسنگى و تشنگى شما در اين ماه تشنگى و گرسنگى روز قيامت را و تصدق كنيد بر فقيران و مسكينان خود و تعظيم نمائيد پيران خود را و رحم كنيد كودكان خود را و نوازش نمائيد خويشان خود را و نگاه داريد زبان هاى خود را از آن چه نبايد گفت و بپوشيد ديده‏ هاى خود را از آن چه حلال نيست شما را نظر كردن به سوى آن و بازداريد گوش هاى خود را از آن چه حلال نيست شما را شنيدن آن و مهربانى كنيد با يتيمان مردم تا مهربانى كنند بعد از شما با يتيمان شما و بازگشت كنيد به سوى خدا از گناهان خود و بلند كنيد دست هاى خود را به دعا در اوقات نمازهاى خود زيرا كه وقت نمازها بهترين ساعتها است نظر می‏كند حق تعالى در اين اوقات به رحمت به سوى بندگان خود و جواب می ‏گويد ايشان را هر گاه او را مناجات كنند و لبيك می ‏گويد ايشان را هر گاه او را ندا كنند و مستجاب می گرداند هر گاه او را بخوانند .

اى گروه مردمان به درستى كه جان هاى شما در گرو كرده ‏هاى شما است پس از گرو بدرآوريد به طلب آمرزش از خدا و پشت هاى شما گرانبار است از گناهان شما پس سبك گردانيد آنها را به طول دادن سجده‏ ها و بدانيد كه حق تعالى سوگند ياد كرده است به عزت و جلال خود كه عذاب نكند نمازگزارندگان و سجده ‏كنندگان در اين ماه را و نترساند ايشان را به آتش جهنم در روز قيامت.

أيها الناس هر كه از شما افطار دهد روزه دار مؤمنى را در اين ماه از براى او خواهد بود نزد خدا ثواب بنده آزاد كردن و آمرزش گناهان گذشته پس بعضى از اصحاب گفتند يا رسول الله همه ما قدرت بر آن نداريم حضرت فرمود بپرهيزيد از آتش جهنم به افطار فرمودن روزه ‏داران اگر چه به نصف دانه خرما باشد و اگر چه به يك شربت آبى باشد به درستى كه خدا اين ثواب را می دهد كسى را كه چنين كند اگر قادر بر زياده از اين نباشد .

أيها الناس هر كه خلق خود را در اين ماه نيكو گرداند بر صراط آسان بگذرد در روزى كه قدم ها بر آن لغزد و هر كه سبك گرداند در اين ماه خدمت غلام و كنيز خود را خدا در قيامت حساب او را آسان گرداند و هر كه در اين ماه شر خود را از مردم بازدارد حق تعالى غضب خود را در قيامت از او بازدارد و هر كه در اين ماه يتيم بی پدرى را گرامى دارد خدا او را در قيامت گرامى دارد و هر كه در اين ماه صله و احسان كند با خويشان خود خدا وصل كند او را به رحمت خود در قيامت و هر كه در اين ماه قطع احسان خود از خويشان خود بكند خدا در قيامت قطع رحمت خود از او بكند و هر كه نماز سنتى در اين ماه بكند خدا براى او برات بيزارى از آتش جهنم بنويسد و هر كه در اين ماه نماز واجبى را ادا كند خدا عطا كند به او ثواب هفتاد نماز واجب كه در ماه هاى ديگر كرده شود و هر كه در اين ماه بسيار بر من صلوات فرستد خدا سنگين گرداند ترازوى عمل او را در روزى كه ترازوهاى اعمال سبك باشد و كسى كه يك آيه از قرآن در اين ماه بخواند ثواب كسى دارد كه در ماه هاى ديگر ختم قرآن كرده باشد.

أيها الناس بدرستى كه درهاى بهشت در اين ماه گشاده است پس سؤال كنيد از پروردگار خود كه بر روى شما نبندد و درهاى جهنم در اين ماه بسته است پس سؤال كنيد از پروردگار خود كه بر روى شما نگشايد و شياطين را در اين ماه غل كرده ‏اند پس سؤال كنيد از خدا كه ايشان را بر شما مسلط نگرداند .

یک دنیا حرف

2005-09-28T00:00:00.000+03:30

بحث « امامت و معرفت از دیدگاه امام رضا علیه السلام » را در جلسات آتی پیگیری خواهم کرد اما دیدم برای این هفته یک حدیث که خود دنیایی حرف در آن است کافی است اگر چه با تاخیر ارسال شد :

و عن الرضا علیه السلام ( اصول کافی ج 2 ص 200 ) : من فرج عن مومن فرج الله عن قلبه یوم القیامه .

از امام رضا علیه السلام روایت است :

کسی که گره از کار مومنی بگشاید و شادش کند ، خداوند هم روز قیامت ، کار بسته او را می گشاید

به مناسبت نیمه شعبان

2005-09-19T21:00:00.000+04:30

مي‌دونم يه شب مياي خاكو چراغون مي‌كني!

صداي پاي مهرباني مي‌آيد، كه گوش جان بشريت قرن‌ها اين موسيقي حياتبخش را در سياه‌چاله ظلوم هجران خير و خوشي، به انتظار نشسته است، تن خسته و جان نژند فرزندان آدم در گوشه گوشه اين گوي خاكي چوگان عدل او را منتظرند تا روح انسانيت را از پرتگاه جهالت بربايد و برهاند.

مهدي آل محمد، منتظر اعظم، قرن‌هاست كه كوچه كوچه عالم را در جستجوي اعوان و انصار خويش است، علي‌وار دستان مهربان خود را بر سر ايتام پيامبر خدا كشيده تا در هجران آن رحمت مطلق الهي روزگار بسپرند و انتظار را كه جان فرساست براي عاشقان راستين آن سلاله فاطمه سهل نمايد. اين بار در ميلاد خود، «نيمه شعبان» نسيم لطف و كرامت خود را در كوي و برزن شهر و ديارمان پراگنده و ريشه جانمان را از آب حوض كوثر ولايت كه عطش هزار ساله را سيراب مي‌كند، جامي ارزاني كرده است.

حجة الله آمد؛ زمين را عدل و داد فراگرفت، همانگونه كه از ظلم و جور پر شده بود، راستي را كه نيمه شعبان پايان نيمي از انتظار است، و نيم ديگر نه چراغاني كردن كوچه و كوي و خانه ظاهر؛ كه روشن كردن جان جان با نور معرفت جانان و تقواي عملي و ايمان است.

اينك نشسته‌ايم بر مصطبه انتظار با كشكولي از ارادت و خواست آمدن يار، چاره‌ها ناچار است و گريزو گزيري كه عقل با هزار توي خرد و كلان خود برايمان پي‌افكنده بود، خراب و يران شده كه معمور كردن آن جز با دست دل و ترنم الهم عجل لوليك فرج و النصر و معماري كه وارث علم محمدي باشد، ساخته نيست.

هرچه پيش مي‌رويم، نوري نيست كه بتواند اين راه ظلماني را بر ما روشن كند و اين حجب نوراني را از پيش چشمان آدمي بردارد؛ اينك نزديك است كه دستي از آستين غيب برآيد و وعده عظيم الهي به بار بنشيند؛ تا كوران و كران و منكران و ظالمان همه دوران‌ها را در حسرت عظيم فرو برد و مظلومان و منتظران را سعادت ابدي به ارمغان آورد.

اي منتظر اديان، اي وعده و افتخار پيامبران و اي صالح و اباصالح دوران و اي صاحب و زبان قرآن آنك جهان مرگ را در پيش چشم دارد و مظلومان و مصلحان جز تو را سراغ ندارند، از خداي خود طلب ظهوركن كه جان‌ها ، به لب رسيد و چشمه اشك چشم‌ها خشكيد، خون در دل موج مي‌زند و تير طعنه طاعنان روح و جانمان را ريش ريش كرد. تو خواهي آمد نه، تو آمدي؛ اما ما را آماده آمدنت نديدي؛ اما بدان كه منتظران حقيقي تو برگ و بار ياري و همراهيت را آماده دارند؛ بيا تا گل بر افشانيم و مي در ساغر اندازيم!

مي‌دونم يه شب مياي خاكو چراغون مي‌كني

شيشه عمر شبو مي‌شكني داغون مي‌كني

شنيدم وقتي بیاي از آسمون گل مي ‌ريزه

كوچه باغا رو پر از بيداي مجنون مي ‌كني

شنيدم وقتي بياي غصه هامون تموم مي‌شه

قحطي گريه مي‌آد، خنده رو ارزون مي‌كني

آسمون به احترامت پا مي‌شه به اون نشون

كه تو سفره زمين خورشيد و مهمون مي‌كني

دلامون خيلي گرفته، شبامون خيلي سياس

مي‌دونم يه شب مي آي خاكو چراغون مي‌كني!

رضا باقرزاده ـ بیست و هشتم شهریور 1384 ـ مشهد مقدس

امامت و معرفت از دیدگاه امام رضا 5

2005-09-14T00:00:00.000+04:30

امامان چگونه به این مقام رسیده اند ؟

وقتی سخن از جایگاه و منزلت امامان به میان می آید ، به طور طبیعی این سوال به ذهن می رسد که : به راستی امامان (علیهم السلام) این مرتبه ی عالی و این شایستگی و صلاحیت را چگونه و به چه دلیل یافته اند؟

قبل از پاسخ به این پرسش ، یادآوری این نکته لازم است که این پرسش اختصاص به امامان ندارد ، بلکه درباره ی همه ی انبیای بزرگ الهی مانند نوح (ع) ، ابراهیم (ع) ، موسی (ع) ، عیسی (ع) و محمد (ص) نیز همین مطرح بوده است که چرا خداوند مقام نبوت و رسالت را به آنها داده و از میان خلق ، آنان را برگزیده است؟ فلذا پاسخ به این سوال تنها متوجه شیعه نیست ؛ بلکه همه ی مسلمانان که به رسالت و مقام نبی اکرم (ص) اعتراف و ایمان دارند ، حتی یهودیان و مسیحیان که به رسالت حضرت موسی (ع) و عیسی (ع) معتقدند باید به این سوال پاسخ گویند .

اما پاسخ این است که چون خداوند دارای علم بی پایان و گسترده است ، هنگامی که انسانها را آفرید ، از همان آغاز می دانست که مطیع ترین و عابدترین و پرهیزگارترین بندگان چه کسانی هستند و براساس علم برتر خود ، آنان را برای رسالت و امامت برگزید تا دیگر بندگان خود را به سوی نور و پاکی هدایت کنند : « و جعلنا ائمه یهدون بامرنا ؛ و قرار دادیم آنها را امامان و پیشوایانی که مردم را به امر ما هدایت کنند . ( انبیاء/73) » بنابراین بی شک ، دلیل انتخاب شدن انبیا و امامان از سوی خداوند ، لیاقت و شایستگی آنان بوده است . چنان که در طول زندگی این شایستگی را به اثبات رسانده اند .

ابراهیم (ع) گام در آتش می گذارد و برای اطاعت از امر الهی به انجام سخت ترین آزمایشات خداوند تن می دهد و تا مرحله ی ذبح فرزند عزیز خویش پیش می رود .

موسی (ع) با قدرت فرعونی درگیر می شود و برای هدایت بنی اسرائیل سخت ترین مرحله ها را می گذارند و دشوارترین رنجها را تحمل می کند .

عیسی (ع) برای اجرای رسالت خود ، چندان مقاومت می کند که تا پای دار پیش می رود .

پیامبر خاتم (ص) در راه رسالتش بیش از همه ی انبیای الهی ستم می بیند و تا بدان پایه به هدایت مردم اهتمام می ورزد و برای آنان دل می سوزاند که خداوند در نص آیه ی کریمه ی قرآن ( طه / 2 ) به او دستور می دهد که تا این اندازه خود را به مشقت مینداز .

علی بن ابیطالب (ع) در طول زندگی خود اثبات می کند که جز به خدا و دین خدا نمی اندیشد و زندگی و مرگ خود را در راه حق و برای حق قرار می دهد ؛ تا آنجا که یک ضربت او در جنگ با خشن ترین چهره ی کفر و لجاج ، برتر از عبادت جن و انس معرفی می شود .

خداوند که شایستگی و صلاحیت انبیاء و امامان را از آغاز خلقت می داند ، آنان را به عنوان معلمان و راهنمایان خلق برمی گزیند و به ایشان کرامت خاص و توفیق ویژه می بخشد و از آنان مسئولیت بیشتری می طلبد .

در هفته ی آینده « راه های اثبات امامت امامان » را بحث خواهیم کرد

رضا باقرزاده ـ بیست و سوم شهریور 1384

امامت و معرفت از دیدگاه امام رضا 4

2005-09-07T00:00:00.000+04:30

انتخاب امام به اختیار خدا یا مردم ؟

با توجه به مشخصات و ویژگی هایی که برای امام برشمردیم ، تعیین امام و شناسایی و انتخاب امام نمی تواند به تشخیص مردم باشد ، زیرا انسان ها نمی توانند تشخیص دهند که چه کسی دارای برترین مقام علمی و معنوی است و مبرا از هر گناه آشکار و پنهان . مردم نمی توانند با اندیشه و تجربه های خود دریابند که چه کسی صلاحیت خلافت الهی را دارد . تنها خداوند است که از دل همه ی انسان ها با خبر است و می داند که شایسته ترین انسان ها برای بردوش کشیدن بار امانت و خلافت الهی کیست .

پاسخ به این سوال را نیز از کلام امام علی بن موسی الرضا علیه السلام می آوریم ، چه این که ایشان وقتی وارد مرو شدند ، در میان مردم بحث از امامت مطرح گردید و اختلاف نظریه ها به وضوح پیدا بود .

شخصی به نام عبدالعزیز پیش امام آمد و از بحث و گفتگو و اختلاف نظر مردم درباره ی امامت خبرآورد ! امام رضا علیه السلام لبخندی زد و فرمود : ای عبدالعزیز! این گروه گرفتار ناآگاهی هستند و با نظریه پردازی های گوناگون ، خود را گول زده اند! سپس امام درباره ی این نظریه که امام را باید خود مردم انتخاب کنند فرمود : « هل یعرفون قدر الامامه و محلها من الامه ، فیجوز فیها اختیارهم؟ ؛ آیا اینان اساساً اهمیت و جایگاه امامت را در میان امت اسلامی می دانند و ویژگی های امام و رسالتی که بر دوش اوست تشخیص می دهند تا بتوانند بر اساس آن معیارها ، کسی را برای امامت انتخاب کنند؟! » ، « ان الامامه اجل قدرا ، و اعظم شانا و اعلی مکانا و امنع جانبا و ابعد عورا من ان یبلغها الناس بعقولهم ؛ امامت ، ارزشی والاتر ، شانی بزرگ تر و جایگاهی برتر و موقعیتی فراتر و ژرفایی فزون تر از آن دارد که مردم بتوانند با ملاک های عقلی خویش آن را اندازه گیرند و به آن برسند .» ( مسند الامام الرضا علیه السلام ج 1 ص 97 )

رضا باقرزاده ـ مشهد مقدس ـ پانزدهم شهریور ماه 1384

امامت و معرفت از دیدگاه امام رضا 3

2005-08-31T00:00:00.000+04:30

در ادامه بحث امامت و معرفت از دیدگاه امام رضا علیه السلام می پردازیم به این موضوع که امام کیست ؟

پاسخ این سوال را از کلام امام علی بن موسی الرضا علیه السلام می آوریم ( مسند الامام الرضا علیه السلام ج 1 ص 96 تا 101 به نقل از کافی ج 1 ص 200 و 201 ، کمال الدین و تمام النعمه صدوق ج 2 ص 675 باب 58 ، امالی ص 674 باب 97 ، معانی الاخبار ص 96 و عیون اخبار الرضا ج 1 ص 216 ) : « الامام کالشمس الطالعه المجلله بنورها للعالم ؛ امام چونان خورشید نورافشانی است که با نور خود روشنگر جهان است » ، « وهی فی الافق بحیث لا تنالها الایدی و الابصار ؛ در جایگاهی قرار دارد که دست ها و چشم ها بدان نایل نمی شود » ، « الامام الماء العذب علی الظماء ؛ امام ، آب گوارایی است از پس تشنگی و عطش »

این تعابیر بلند درباره ی امام ، عبارت هایی شاعرانه ، ادبی و مبالغه آمیز نیست ، بلکه بازگو کننده ی جایگاه و منزلت واقعی امام است و به همین دلیل امام رضا علیه السلام پس از این تعابیر بلند ، به این سوال نهفته در ذهن مخاطبان پاسخ می دهد که : به راستی نورافشانی امام در چه زمینه ای است و امام برای کدام تشنگی مانند آب گواراست ؟

« والدال علی الهدی و المنجی من الردی ؛ امام راهنمای بشریت به سوی هدایت و نجات دهنده ی آنان از پستی و فرومایگی است » ، « الامام الانیس الرفیق و الوالد الشفیق و الاخ الشقیق ، امام برای انسان ها همدمی رفیق و پدری مهربان و برادری همانند است » ، « و الام البره بالوالد الصغیر و مفزع العباد فی الداهیه الناد ؛ امام به امت خویش مهر می ورزد همانند مادری که به فرزند خردسال خود مهربان و نیکوکار است و امام پناهگاه بندگان خدا در مصیبت ها و دشواری های عظیم است » ، « الامام امین الله فی خلقه و حجته علی عباده و خلیفته فی بلاده و الداعی الی الله و الذاب عن حرم الله ؛ امام امین الهی در میان خلق و حجت خداوند بر بندگان او و خلیفه ی پروردگار در جامعه بشری است . امام مردم را به سوی خدا دعوت می کند و از حریم ارزش های الهی و ساحت قدس خداوندی پاسداری می کند » ، « الامام المطهر من الذنوب و المبرا عن العیوب ؛ امام از هر گناه ، پاکیزه و از هر عیب و کاستی به دور است »

« المخصوص بالعلم ، الموسوم بالحلم ، نظام الدین ؛ امام دارای علم ویژه و حلم و بردباری است و وجود او مایه استواری دین است » ، « وعز المسلمین و غیظ المنافقین و بوار الکافرین ؛ امام مایه ی عزت و سربلندی مسلمانان و باعث ناخشنودی و نگرانی منافقان و عامل شکست و حقارت کافرین است » ، « الامام واحد دهره ، لایدانیه احد و لا یعادله عالم و لایوجد منه بدل و لا له مثل و لانظیر ؛ امام یگانه ی عصر خویش است به طوری که هیچ کس در شرافت و فضیلت به پای او نرسد و در دانش به مرتبه ی او راه نیابد ، همانندی برای او یافت نمی شود و مثل و نظر ندارد » ، « للامام علامات : یکون اعلم الناس و احکم الناس و اتقی الناس و احلم الناس و اشجع الناس و اعبد الناس و اسخی الناس ؛ امام دارای نشانه هایی است : امام آگاه ترین ، استوارترین ، با تقواترین و بردبارترین مردم و از همه شجاع تر و عابدتر و با سخاوت تر است »

نگاهی دوباره و خلاصه :

آن چه آوردیم ، گوشه ای از فضایل و ویژگی های امام بود ، در حالی که از کمالات امامان علیهم السلام در روایات به شکل گسترده تری یاد شده است . در عین حال همین موارد که به صورت خلاصه یادآور شدیم بسیار شگرف و عظیم است . این ویژگی ها را می توان در سه زمینه خلاصه کرد :

منزلت امام نزد خدا : امین الهی در میان خلق ، حجت و دلیل خدا بر مردم ، خلیفه ی الهی در جامعه ی بشری ، دعوت کننده ی مردم به سوی خدا و پاسدار حریم ارزش های الهی .
ارتباط امام با مردم : راهنمای مردم به سوی هدایت ، انیس مردم چونان پدری دلسوز و مهربان ، پناهگاه مردم در مشکلات و دشواری ها ، مایه ی عزت مسلمانان و باعث خشم منافقان و رسوایی کافران .
شخصیت معنوی و علمی امام : برتری نسبت به همه ی مردم به لحاظ علم و فضیلت ، برکناری از هرگناه و کاستی ، برخورداری از علم ویژه و دانش مخصوص ، برازنده ترین به لحاظ شکیبایی ، تقوا ، شجاعت و سخاوت و عابدترین انسان ها به درگاه خداوند .

رضا باقرزاده ـ نهم شهریور ماه 1384

امامت و معرفت از دیدگاه امام رضا 2

2005-08-24T00:00:00.000+04:30

محبت به پاکان و نیکان ، چه همراه با معرفت و چه بدون آن ، به هر صورت نیک است ، ولی آن چه بدان ارزش می بخشد و دوستداران را شایسته ی برخورداری از الطاف محبوب می سازد ، این است که محبت همراه با معرفت و شناخت باشد .

در زیارت جامعه می خوانیم : « اللهم . . . اسالک ان تدخلنی فی جمله العارفین بهم و بحقهم » خداوندا از تو می خواهم که مرا در شمار عارفان به خاندان پیامبر (ص) و آشنایان با حق آنان قرار دهی . در بخش دیگری از این زیارت که شیخ صدوق از امام هادی (ع) نقل کرده است ، امام (ع) معارفی را تحت عنوان زیارت ، بیان فرموده است که یک زائر باید بدانها توجه داشته و آگاه باشد : « اشهد الله و اشهدکم انی مومن بکم و بما آمنتم به » خدای را به گواهی می طلبم و نیز شما خاندان رسالت را شاهد می گیرم که من به شما و نیز باورهای مورد قبول شما ایمان دارم . « کافر بعدوکم و بما کفرتم به » دشمنان شما را انکار می کنم و آن چه شما قبول ندارید من نیز قبول ندارم . « مستبصر بشانکم و بضلاله من خالفکم » نسبت به شان و منزلت شما بصیرت دارم و می دانم که مخالفان شما در گمراهی به سر می برند . « موال لکم و لاولیائکم مبغض لاعدائکم و معاد لهم » شما و دوستانتان را دوست دارم و به دشمنان شما کینه می ورزم و آنان را دشمن می دارم . « سلم لمن سالمکم و حرب لمن حاربکم » هر کس با شما سازش داشته باشد ، من با او مسالمت دارم و هر کس با شما از در جنگ و ستیز درآید ، با او ستیز خواهم کرد . « محقق لما حققتم ، مبطل لما ابطلتم ، مطیع لکم ، عارف بحقکم » آن چه را شما حق بدانید من نیز حق می دانم و آنچه را شما باطل شمارید ، من نیز باطل شمارم ، رهنمودهایتان را اطاعت می کنم و به حق شما عارف و آگاهم .

این عبارت ها گرچه به صورت دعا و زیارت بیان شده است ، اما هر جمله ی آن ، دربردارنده ی معارفی است که در بسیاری از روایات و آیات قرآن مورد اشاره یا تصریح قرار گرفته است . اقرار به این فضایل ، برای شیعیان و اهل ولایت آسان است ، اما کسانی که با اهل بیت و مکتب آنان آشنایی ندارند ، چه بسا گرفتار ابهام و حیرت شوند و از خود بپرسند که : به راستی اهل بیت چه کسانی هستند و چه جایگاهی دارند که باید به آنان ایمان داشت ، مطیع و دوستدار آنان بود و از راه و روش دشمنان و مخالفان ایشان دوری گزید؟

حتی گاه دیده شده است که برخی از ناآشنایان با مکتب اهل بیت ، به شیعه اعتراض کرده اند که چرا شما این همه احترام و مقام را برای امامان خود قایل هستید. مگر آن ها با سایر علما و مسلمانان چه فرقی دارند ، چرا برای آنان بارگاه می سازید و چرا از راه های دور و نزدیک به زیارت ایشان می شتابید ؟ زائران حضرت رضا علیه السلام در پاسخ گویی به این پرسش ها و اعتراض ها به دو گروه تقسیم می شوند :

الف : برخی از پاسخ گفتن باز می مانند و نمی دانند به این سوال ها و اعتراض ها چگونه باید پاسخ داد.

ب : گروهی هم با بصیرت و آگاهی و معرفتی که نسبت به ساحت پاک امامان دارند با گشاده رویی و شکیبایی و با دلایل قانع کننده ، به این پرسش ها پاسخ می دهند .

البته شایان یادآوری است که هرگز انسان نمی تواند با خواندن یک یا چند کتاب مختصر ، به مرتبه ای از دانش و معرفت برسد که هرگونه سوال یا اشکالی را پاسخ دهد و به بحث و گفتگو با منکران بپردازد . روش صحیح این است که ناآشنایان با مکتب اهل بیت علیهم السلام را به اهل نظر و عالمان شناخته شده ی دینی که عمری را صرف فهم و مطالعه ی مباحث دینی کرده اند راهنمایی کنیم و خود از بحث با آنان بپرهیزیم ، زیرا بحث و مناظره نیاز به تخصص و اطلاعات کافی دارد . اما این که توصیه می شود زایر باید اهل مطالعه و معرفت و فهم دینی باشد به خاطر این است که در برابر برخی سوال ها ، گرفتار سردرگمی و حیرت نشود و دست کم برای خودش حجت و دلیل داشته باشد . در هفته های آتی در ادامه ی بحث معرفت و امامت به بحثی راجع به « امام کیست؟ » خواهیم پرداخت .

و قال الرضا علیه السلام : علیک بطاعه الاب و بره و التواضع و الخضوع و الاعظام و الاکرام له و حفض الصوت بحضرته ( فقه الرضا علیه السلام ص 334 )

بر تو باد که از پدر ، فرمانبرداری کنی ، به او نیکی کنی ، در برابرش فروتنی و کرنش و بزرگداشت و احترام داشته باشی و صدایت را در حضور او پایین بیاوری .

رضا باقرزاده ـ دوم شهریور ماه 1384

امامت و معرفت از دیدگاه امام رضا 1

2005-08-17T00:00:00.000+04:30

این شکوه و جلال که در بارگاه امامان می بینی ! این دل های مشتاق که شیفته ی زیارت اهل بیت رسول (ص) می یابی ! این چشمان خسته که با نگاه به ضریح علی بن موسی الرضا (ع) بی اختیار به بارش می نشینند و نشاط و معنویت می آفرینند . این پاهای خسته که مسافت های طولانی ، راه پیموده و چون به حریم حرم رضوی می رسند ، خستگی از یاد می برند و ساعت ها با احترام و ادب در برابر امام می ایستند و شاهد گفتگوهای بی ریا و خالصانه ی زائران ، با مهربان غریب نواز می شوند ؛ هیچ کدام بی دلیل نیست .

شاید برای آنان که امام را نمی شناسند و حکمت زیارت را در نمی یابند ؛ آنان که راز ارتباط دل ها با امام رافت و رحمت را کشف نکرده اند ، این همه ابراز احترام و محبت شگفت انگیز به نظر آید ! حتی ممکن است برای برخی از آشنایان و زائران که خود به زیارت آمده و همراه با انبوه مشتاقان ، در جذبه ی ولایت و محبت رضوی قرار گرفته اند ، سـِـر این شیفتگی آشکار نباشد .

شیفتگان و ارادتمندانی که به زیارت علی بن موسی الرضا علیه السلام می آیند به دو گروه تقسیم می شوند :

1 ـ زائرانی که در قلب خویش ، نسبت به ساحت امام علیه السلام ، احساس محبت و دوستی و احترام دارند ، ولی نمی توانند دلیل این محبت و ارادت را توضیح دهند .

2 ـ زائرانی که همراه با این شیفتگی و محبت دارای معرفتی شایسته نسبت به مقام امام و جایگاه امامت هستند و می توانند دلیل آن را بیان کنند و اگر از آنان سوال شود که دلیل توجه و روی آوری مردم به بارگاه امامان چیست و اساسا زیارت امام چه نسبتی با باورهای دینی و اسلامی دارد ، به راحتی و روشنی می توانند آن را شرح دهند .

کسانی که در گروه نخست جای دارند ، شیفتگانی با احساسند ، ولی کسانی که در گروه دوم قرار دارند ، شیفتگانی با احساس و نیز با معرفت می باشند و شیعه ی واقعی کسی است که نسبت به اهل بیت عصمت و طهارت هم محبت داشته باشد و هم معرفت . زیرا آن گاه که محبت و معرفت در کنار هم قرار گیرند و به یکدیگر یاری رسانند ، زائر امام ، زائری واقعی می شود و زیارت مقدمه ای برای معرفت بیشتر و مایه ی استحکام ارتباط های درونی و معنوی است .

با یاری حق تعالی و مساعدت حضرت رضا علیه السلام قصد دارم در باب معرفت و امامت از دیدگاه عالم آل محمد در هفته های آتی مطالبی را در اختیار خوانندگان و ارادتمندان ایشان قرار دهم .

و قال الرضا علیه السلام : اجعلوا لانفسکم حظا من الدنیا ، باعطائها ما تشتهی من الحلال و مالم ینل المروه و لاسرف فیه ، و استعینوا بذلک علی امور الدین . ( فقه الرضا علیه السلام ص 337 )

برای خودتان بهره ای از دنیا قرار دهید ، به این که خواسته های دل را از حلال به آن بدهید ، تا حدی که مروت را از بین نبرد و اسراف در آن نباشد و بدین وسیله بر کارهای دین کمک بجویید .

رضا باقرزاده ـ بیست و ششم مرداد ماه 1384

شوق زیارت

2005-08-10T03:00:00.000+04:30

زيارت امام رضا (ع)، زيارت همه ی خوبي‌ها و زيبايي‌هاست. زيارت امام رضا(ع) حضور در قطعه‌اي پهناور از بهشت است كه پاره ی تن رسول خدا(ص) را در برگرفته است. زيارت امام رضا(ع) حج فقرا و آرام دل نيازمندان است. آنان كه دل از تمام دنيا بريده و عرض حاجت به درگاه شافع روز جزا آورده‌اند. زيارت امام رضا(ع) سعادتي است شگفت كه چه بسيار دل درگرو مهر او دارند تا طلبيده شوند و به آستانش شرفياب گردند. كيست كه چون چشمش بر گنبد و گلدسته‌هاي زرين حرم خورشيد خراسان مي‌افتد ، قلبش از اشتياق به تپش نيفتد و از پشت بلور اشك ، زبان به ارادت نگشايد. زيارت او مرهمي براي دل‌هاي شكسته است.

سلام و درود خدا بر تو باد اي علي‌ابن موسي‌الرضا(ع) كه سناباد از وجود مقدس تو روضه ی رضوان شد و هيچ شهري چنين به شهادت تعظيم نكرد كه «مشهد» نام گيرد و در نقشه ی جغرافياي جهان چنين به شرف شهادت بدرخشد. سلام و درود خدا بر تو اي كوكب هشتم ، اي امام غريب ، اي ضامن آهو و اي فرزند علي(ع) و فاطمه(ع) ، كه سرفرازان به شوق پابوست ، با پاي پياده رهسپار زيارتت مي‌شوند و توانگران در برابرت ناتوانند و عذرخواه. سلام و درود خدا بر تو باد اي ابوالحسن، اي فرزند باب‌الحوائج موسي بن جعفر(ع) كه پدرت نيز شهيد بود و بر شهادت تو شاهد. اي آنكه از خانداني برخاسته‌اي كه جمله به شرف شهادت آراسته‌اند. آن گونه كه گويي خلعت سرخ شهادت تنها بر قامت بلند اين خاندان و پيروان دلباخته آنها برازنده است و بس.

تو آن حقيقت والايي كه هر كه تو را در حالي كه عارف به حق تو باشد زيارت كند ، جسمش بر آتش سوزنده ی دوزخ ، حرام مي ‌شود و از عذاب دردناك الهي ، رهايي مي‌ يابد. تو آن بهار خجسته‌اي كه بركت خاك خراسان ، مديون گام‌هاي سبز توست. گام ‌هايي كه غبارش توتياي چشم عشاق دلباخته توست. آنان كه قرن‌ها به عشق مقدس تو زيسته‌اند و بر زخم‌هاي خونچكان خويش مرهمي جز زيارت تو نيافته‌اند.

كدام دلي است كه از شوق زيارتت بيقرار نباشد؟ كدام سري است كه از شنيدن نام تو مدهوش نشود؟ كيست كه تو را بشناسد و مجنون تو نباشد؟ دل سپردن به تو و آرام يافتن در كنار ضريح مطهرت، روايتي است كه هرگز پايان نخواهد يافت. قبله ی دل‌ها و حج تهيدستاني . گويي مردم اين ديار، مكه و مدينه و بقيع و نجف و كربلا و كاظمين و سامرا را در تو جسته‌اند و در تو يافته‌اند. تويي كه حَرَمَت سرشار از عطر مقدس ملكوت و رايحه ی نجيب گل‌هاي محمدي و ياس و نرگس است ، آن چنان كه در فضاي مقدس حَرَمَت، گويي جهان ديگريست، جهاني كه در آن هيچ كس ياراي آن را ندارد كه خود را از ديگري برتر بشمارد. جهاني لبريز از معنويت و عشق و اعتماد. جهاني با لحظاتي شگفت، شگفت مانند لحظه‌هاي ساده و صميمي اعتراف وطلب آمرزش ، شگفت مانند لحظه عزيز گريستن در پيشگاه تو و در فضايي كه گريستن در آن هيچ خجالتي ندارد. انگار همه براي رسيدن به يگانگي آمده‌اند و عقده‌ گشايي را در پيشگاه تو زيبا مي‌بينند و بجا. تويي كه محرم نهاني‌ترين اسراري و شنونده ی دردمندترين بندگان.

محبوبيت تو در دل شيعيان رازي است كه تنها دل‌هاي عاشق ازآن خبردار است. آنان كه از تو دورند ، روز و شب تو رامي‌خوانند و از تو تمنا مي‌ كنند كه آنان را بطلبي و آنان كه به زيارتت نايل آمده‌اند ، تقاضا مي‌كنند كه آنان را از فيض زيارت دوباره‌ات محروم نفرمايي، و طلبيدن تو سعادتي است گرانقدر و بي‌همتا، سعادتي كه زبان از توصيف آن عاجز است و قلم از بيانش قاصر. دل مي‌سپاريم به فراز ارجمندي از زيارت حضرت شمس‌الشموس، امام علي‌بن موسي‌الرضا(ع):

«... اي مولاي من، به زيارتت شتافتم و به درگاهت وارد شدم، پناهنده از هر آنچه بر خود جنايت كردم و بار سنگين گناه را بر دوش كشيدم. پس شفيع من باش به پيشگاه پروردگار در روز تهيدستي و تنگدستي‌ام كه تويي آن كه در نزد پروردگار از مقامي پسنديده برخورداري و آبرومندي...»

و عن الرضا علیه السلام قال : تعرض علی رسول الله علیه و آله السلام اعمال امته کل صباح ابرارها و فجارها ، فاحذروا . ( مسند الامام الرضا علیه السلام ج 1 ص 339 )

از امام رضا علیه السلام روایت شده : کارهای امت پیامبر (ص) ، چه نیکان و چه بدکاران ، هر بامداد به محضر رسول خدا (ص) گزارش می شود ، پس حذر کنید !

رضا باقرزاده ـ نونزدهم مرداد ماه 1384

ماجراي کامل به توپ بستن حرم

2005-08-03T00:00:00.000+04:30

شرح کامل به توپ بستن حرم مطهر امام رضا علیه السلام

حرم مطهر امام رضا علیه السلام در طول زمان، رخدادهاى تلخ و شيرين فراوانى را شاهد بوده است. اين بناى بزرگ مذهبى ، رنجها و گوارايى هاى بسيارى را چشيده تا به وضعيت كنونى خود رسيده است. يكى از مهمترين حوادثى كه حرم مطهر هشتمين امام شاهد آن بوده، واقعه معروف به (توپ بندى گنبد مطهر) است، كه مرحوم محمدتقى مدرس رضوى در كتاب سال شمار وقايع مشهد شرح آن رخداد را چنين گزارش مى دهد :

در اوايل محرم 1330، قشون روس سواره و پياده با توپخانه و غيره از دروازه بالاخيابان وارد شدند و از كوچه چهارباغ به ارگ رفتند. تا چند روز به همين ترتيب قشون وارد مى شد و در ارگ و سربازخانه ها و منازل اطراف ارگ سكنى مى گرفتند. چندى بعد، قنسول روس جمعى از معاريف را دعوت كرد و اظهار داشت علت ورود قشون روس، براى عدم امنيت از نظر حفظ تبعه و رعاياى روس است و مقصود ديگرى نداريم.

بعد از اين وقايع، قضيه يوسف خان و سيد محمد طالب الحق پيش آمد كه آن هم آن چه مظنون و بلكه نزديك به يقين است، اين است كه محرك آنها روسها بوده اند. سيد محمد طالب الحق از تهران تبعيد شده و چندى بود به مشهد آمده بود. يوسف خان هراتى كه مقصر و مدت شش ماه در مدرسه ميرزاجعفر متحصن بود و ابداً جرأت خارج شدن از آستانه را نداشت به واسطه رابطه محرمانه كه با قنسول روس اخيراً پيدا كرده بود، از مدرسه و آستانه خارج شد و در محله سرشور نزديك قبرستان ميرهوا مجلسى تشكيل داد و مردم را به سلطنت محمدعلى شاه دعوت كرد و كاغذى نوشت مبنى بر اين كه ما اهالى خراسان مشروطه نمى خواهيم و احمدشاه را به سلطنت نمى شناسيم و محمدعلى شاه را مى خواهيم و ورقه را به حضار داد كه مهر كنند، تا اين كه جمعى را به لطايف الحيل در گرد خود جمع كرد و از آنها پذيرايى مى كرد. چند روز از اين قضيه نگذشت كه نايب على اكبر نوغانى و سيدمحمد طالب الحق، با عده اى در محله نوغان مجلسى آراستند و طالب الحق در آن مجلس نطقى كرد مبنى بر نخواستن مشروطه و برچيده شدن ادارات و غيره..

ضمناً افراد اين دو مجلس با يكديگر داخل مذاكره شدند و اندك اندك كارشان بالا گرفت و در يك روز يوسف خان با همراهان و سيد با بستگان خويش از مركزى كه داشتند با علم و بيرق حركت و به مسجد گوهرشاد ورود كردند. بعد از اجتماع در مسجد، طالب الحق به منبر رفت و به مردم اطمينان داد وحشت نكنيد و نترسيد، ما مى خواهيم كه محمدعلى شاه به ايران مراجعت كند و بساط مشروطه را برچيند. از طرفى ، يوسف خان نيز به منبر رفت و او هم از همين مقوله نطقهايى كرد.

اندك اندك بر عده مسجديان افزوده مى شد و دو دسته شدند. سيد با همراهان خود كه همه مسلّح بودند در مسجد و قسمتى از بازار سرشور و يوسف خان در صحن نو در سراچه روى حوض انبار سكنى گرفت و كسانش در صحن و حجرات منزل كردند. اين حجرات را ديوانخانه و شربتخانه و غيره ناميدند و همه روزه يوسف خان تفنگداران خود را پشت بام صحن با طبل و شيپور مى فرستاد و به آنها مشق نظامى مى داد و بعد از آن براى مردم نطق مى كرد كه عمّاقريب شاه وارد مشهد مى شود. شما نترسيد. ما پول داريم، تفنگ و بمب و نارنجك داريم. سيد نيز نطق مى كرد و از مشروطه و مشروطه خواهان تنقيد مى كرد و آنها را بى دين مى خواند و اهالى خراسان را به اين اساس تشويق و ترغيب مى كرد.

تا اين كه در اواخر صفر، كار يوسف خان بالا گرفت و تقريباً راتق و فاتق قسمتى از شهر بود. هر كه را مى خواست مضروب و يا حبس مى كرد و پول مى گرفت و در موقع حركت با طبل و فشنگ و غيره تمام را سردار مى پرداخت(؟) و معلوم نبود اين وجون از كجا به وى مى رسد. به كلى امنيت از شهر سلب شده بود به حدّى كه اهالى دايماً متوحش و پريشان بودند.

در همين بين، محمد قريش آبادى كه يك نفر از اشرار و قطاع الطريق وقت بود، پس از آن كه در خارج شهر با قراسورانهاى دولتى دو سه ساعتى جنگيد و آنها را شكست داد، به مشهد وارد و با كسان خود به يوسف خان ملحق و از طرف وى به سالار ملّى ملقّب شد. پس از ورود مؤمى اليه يوسف خان قوى شد و اعلان كرد بايد ادارات برچيده شود و گرنه خودمان به ادارات حمله و اساس آن را ويران مى كنيم. پس از اين اعلان، منشى نظام رئيس نظميه به رؤساى كميساريا امر كرد كه از خود دفاع كنند. لذا طرفين مشغول به سنگربندى شدند و مسجديان مناره هاى مسجد و گلدسته هاى صحن عتيق و سردرهاى صحنين و بازار بزرگ را سنگر كردند. كميسرها نيز سنگرها ترتيب دادند. كميسر سرشور مناره مسجد شاه و اول بازار را سنگر كرد و همچنين سايرين، و از خود دفاع مى كردند و تقريباً يك ماه و نيم طول كشيد كه طرفين شبها را از اول شب تا صبح به طرف يكديگر شليك مى كردند و به كلى سلب آسايش و راحت و امنيت از اهالى شده بود و استراحت و خواب از خوف و ترس مخصوصاً از اشخاصى كه مختصر تموّلى داشتند به كلى سلب شده بود. اشخاصى كه قادر بودند از شهر خارج شده و آنان كه در شهر بودند تقريباً حالت عزلت و انزوا اختيار كردند. كار كم كم به جايى رسيد كه كسبه و تجار دكاكين را بستند و باب معامله مسدود شد و درب حرم مطهر را نيز از اول شب مى بستند و قبل از آفتاب باز مى شد.

چهارشنبه هفدهم ربيع الاول، شورشيان به كميسارياى پايين خيابان حمله بردند و پس از زدوخورد مختصرى ، عده اى از اعضا را دستگير كردند و به صحن آورده محبوس ساختند و چندين حمله ديگر نيز كردند. من جمله، در يك حمله كه روز جمعه نوزدهم همين ماه بود، در حدود سى نفر كشته شدند.

در اواخر ماه كار بى نظمى و اغتشاش خيلى بالا گرفت. كمتر شبى بود كه منازل يا دكانى به سرقت نرود. از آن جمله، دكان يك نفر از رعاياى روسيه واقع در بالاخيابان بود. اين مسأله باعث شد كه قنسول روس علناً دخالت و اقدام كرد و بهانه به دست آورد. لذا روسها دو توپ مسلسل آوردند روى مغازه يكى از رعاياى خود كه متصل به كوچه شيخ محمدتقى و مقابل گنبد مطهر است، نصب كردند و از همان روز نظاميان روس به عنوان حفظ اموال رعاياى روس در شهر و معابر متفرق شدند و اطراف دكاكين تبعه خارجه و كاروانسراى بانك، پست نظامى گذاشتند. اهالى پس از ديدن اين وقايع در فكر خود برآمده، براى هر محله و كوچه از براى خود مستحفظ تعيين كردند و كوچه ها را درب نشانيدند.

در اين بين، قنسول روس اعلانى منتشر كرد كه شورشيان خلع اسلحه و متفرق شوند و بدانند كه محمدعلى شاه به ايران نخواهد آمد. چنانچه متفرق نشوند به قوه قهريه آنها را متفرق مى كنيم. بر اثر اين اعلان، يوسف خان اظهار كرد كه من خبر صحيح دارم كه همين روزها شاه خواهد آمد و ما اكنون در مقام تهيه پذيرايى هستيم. قريب به همين مضمون اعلانى نيز خطى منتشر كرد و به اخبار دروغ يك عده احمق و ساده لوح، و به دادن پول و رشوه عده ديگرى را دور خود جمع كرد و بر فساد و آشوب افزود. همه روزها تلگرافهايى جعلى و ساختگى قرائت مى كرد كه حاكى بود از آمدن محمدعلى شاه و مطالبى قريب به همين مضمون.

اول ربيع الثانى كه مطابق بود با عيد نوروز و جمعى از يوسف خان درخواست كردند كه اين ايام عيد عمليات را متاركه كند تا مردم بتوانند ديد و بازديد عيد را انجام دهند، مشاراليه نيز قبول و اعلانى خطى به همين مضمون منتشر كرد. ولى روز يكشنبه چهارم ماه، رئيس كميسارياى نوغان را در بالاخيابان اشرار به قتل رسانيدند و طرق بعدازظهر، به كميسارياى پايين خيابان و سرشور و عيدگاه حمله كردند و جمعى كشته شدند. پس از كشته شدن رئيس كميسرى ، جمعى از تبعه روس به قنسولخانه رفتند و امنيت شهر را خواستار شدند. ديگر جاى تأملى براى ٍ قنسول نبود. بذرى كه پاشيده بود، سبز شد و موقع استفاده رسيد. لذا على الظاهر با والى مذاكره و پيشنهاد كرد يا فوراً شهر را امن و اشرار را متفرق كند و يا استعفا بدهد تا ما اشرار را متفرق كنيم.

ركن الدوله بر اثر اين پيش آمدها استعفاى خود را به مركز تقديم كرد. مؤلف «انقلاب طوس» مى نويسد: سپس قنسول روس با اجازه از مركز اعلان داد هر كس تفنگ و ششلول و اسلحه به قنسولخانه تسليم كند و بليت بگيرد. تمام اعيان و اشراف مضمون اعلان را پذيرفتند. به اين مستمسك فرمانده روس از قواى شهرى كاست. بعد هم به اسم اين كه حقوق پس افتاده اجزاى نظميه را مى خواهم، تمام صاحب منصبان و مستخدمين را احضار و سپس همه را خلع اسلحه كرد. البته صحنى ها و مسجدى ها وقعى به اين اعلان نگذاشتند و خلع اسلحه نشدند. اعلانى ديگر نشر داد كه اگر تا سه روز ديگر شورشيان خلع اسلحه و متفرق نشوند مجبوراُ آنها را به قوه قهريه متفرق مى كنم. روابط محرمانه در بين آنها بود. باز هم به اين اعلان اعتنايى نگذاشتند. روسها كه موجب اصلى اين حوادث بودند از يك طرف شورشيان را به اقامت در مسجد و صحن حفظ سنگرهاى خود تشويق مى كردند و از طرف ديگر اهل شهر را آگاه مى كردند كه اگر شورشيان از محل خود خارج و تسليم نشوند ابنيه آستانه و مسجد را توپ خواهيم زد.

تا اين كه دو ساعت به غروب شنبه دهم، از طرف بالا خيابان و پايين خيابان و بانك شاهنشاهى و گل خطمى به طرف آستان قدس توپهاى شرپنلى بناى آتش فشانى گذاردند و از طرف مسجديان دفاع مى شد. ولى معلوم است يك عده افراد معمولى با قشون منظم و توپخانه چه مى تواند بكنند. بالجمله تا نيم ساعت از شب، توپ شرپنلى و مسلسل بام به صحن داخل شدند و مسجد را تصرف و با مسلسل ميان حرم شليك كردند. عده زيادى كه در حرم و رواقها پناه برده بودند مقتول شدند.

منتخب التواريخ تقريباً به اين مضمون مى نويسد در اين وقت مرتضى قلى خان متولى باشى در حرم بود. چون وضع را اين طور ديد دستمال سفيدى از يكى از درهاى حرم بيرون كرد و ساير مردمان نيز صداى امان بلند كردند و امان خواستند. لذا شليك موقوف شد.

پس از آن روسها داخل رواقها و حرم مطهر گرديدند و مردم را خارج و در گوشه صحن پس از تفتيش توقيف كردند. اسرا تا صبح در صحن محبوس بودند. بعد از آفتاب به آنها امر شد كه مقتولين حرم و رواق را بردارند و در گوشه صحن طرف مدرسه عالى فاضليه جعفرى جمع كنند. پس از اتمام، عده اى از اسرا را مرخص كردند. مقتولين را اجازه دفن ندادند. و هيچ كس را اجازه ورود به صحنين نبود.

بارى درب تمام عمارات آستانه را از قبيل كشيكخانه و تحويلخانه و كتابخانه و ساير عمارات و حجرات را با بيل و كلنگ شكستند و داخل شدند. سيد طالب الحق كه عمامه سياه را برداشته و شال سرخى پيچيده بود گرفتار شد. يوسف خان و محمد نيشابورى و اكبر بلند و سايرين به خارج شهر فرار كردند. گويا روسها آنها را فرار دادند. روز دوازدهم به اولياى مقتولين اجازه دفن كشتگان خود را دادند.

عصر سه شنبه 13 قنسول روس و عبدالحميد خان قنسول انگليس با شاه صاحب براى بازديد به آستانه آمدند. توليت آستانه و بعضى از رؤسا هم در آستانه مشرف بودند. بعضى مذاكرات ميانشان شد و بالاخره قنسول روس از توليت و رؤساى حاضر نوشته گرفت كه از اسباب آستانه هيچ به غارت نرفته است. البته به جز تفرقه اشرار ديگر مقصودى نبود و همين مضمون را قنسول اعلان داد.

روز سه شنبه صحن عتيق و حرم و مسجد را روسها به تصرف خدمه دادند و خودشان به صحن جديد رفتند و تا روز نوزدهم در آن جا بودند و بعد آن جا را تخليه كردند و به كلى از آستانه خارج شدند.

انقلاب طوس مى نويسد: تعداد گلوله هاى توپ بولمطر و گرناد كه به گنبد مطهر و ديگر مواضع مقدسه زده شد: گنبد مطهر آنچه تشخيص داده شد غير از گلوله هاى بولمطر گلوله و گرناد هفده عدد، ايوان طلاى مسجد جامع گلوله گرناد نه عدد، ايوان مقصوره مسجد جامع گلوله گرناد يازده عدد، سردر ايوان صحن جديد گلوله گرناد سه عدد، سردر كارخانه خدام يازده عدد، گنبد مسجد جامع گلوله گرناد يازده عدد، صحن جديد و عتيق و همچنين ايوان عباسى و صحن كهنه نيز چند تير خالى شده بود كه خرابى فاحشى وارد آورد. عدد گلوله هاى توپ بولمطر كه به اطراف مسجد و صحنين خالى شده بود از تحت احصاء خارج بوده است.

عدد مقتولين آن روز گويا چهارصد و پانزده نفر بوده غير از مجروحين كه بعدها فوت كردند و يا اشخاصى كه خود را از ترس به چاه انداختند. از قرارى كه گفته مى شد از روسها هم سى و چهار نفر كشته شده بودند.

بالجمله چنانچه ذكر شد ركن الدوله قبل از بمباردمان آستان قدس استعفا داد و شاهزاده نيرالدوله به واليگرى تعيين شد. مشاراليه در نوزدهم جمادى الاولى به مشهد وارد شد. نيرالدوله احكام مؤكدى صادر كرد كه مسببين انقلاب را كه بالاخره منجر به توپ بستن آستان قدس شده اند دستگير كند. لذا چند روز پس از ورود دعوتى از اعيان شهر و اشراف و اعضاى آستانه كرد و در همان مجلس اظهار كرد كه بايستى خرابى يهاى آستانه كه بر اثر بمباردمان قشون روس وارد شده است به فوريت تعمير و حضار و سايرين بايد كمك كنند و اعانه بدهند. خود نيرالدوله گويا سى هزار تومان داد و تا مبلغ صد الى صد و ده هزار تومان اعانه براى ترميم خرابى از مدعوين و غير مدعوين جمع آورى كرد.

پس از آن حاج معاون التجار و حاجى معين و حاج عبدالرحيم را به ترشيز و يكى از دو نفر از اهل علم را كه در انقلاب دخالت داشتند با جمعى ديگر به اطراف تبعيد كرد. سپس امر به تعمير آستانه مقدسه داد. روز شروع به تعمير را كه قبلاً اطلاع داده بودند متولى باشى و عموم مستخدمين آستانه و معمارها و عملجات حاضر بودند خود نيرالدوله به آستانه حاضر شد و پشت بام حرم مطهر رفت و امر كرد ظرف گچى حاضر كردند، آستينهاى خود را بالا زد و اولين خشت و گچ تعمير گنبد مطهر را به دست خود كار كذاشت.

در آن وقت رياست گمرك با مسيولولو بود، پس پيشكارى ماليه را هم به وى رجوع كرد. معززالملك به عنوان رياست قشون وارد گرديد و براى دستگيرى يوسف خان كه عده اى رفته بودند وى را دستگير كردند ولى نظاميان روس مانع شدند كه او را زنده وارد شهر كنند، در همان خارج شهر او را تيرباران كردند و نعش او را پانزدهم جمادى الاخر به شهر آورده به دار آويختند. ( به نقل از سالشمار وقايع مشهد، نوشته محمدتقى مدرس رضوى ص 226 برگرفته از پایگاه امام رضا علیه السلام )

و قال علی بن موسی الرضا علیه السلام : من لم یشکر المنعم من الخلوقین ، لم یشکر الله عزوجل ( عیون اخبار الرضا علیه السلام ج 2 ص 27 )

امام رضا علیه السلام فرمود : هر کس که صاحبان نعمت و نیکی را از مردم ، تشکر و سپاس نکند ، خدای متعال را هم سپاس نکرده است .

رضا باقرزاده ـ دوازدهم مرداد ماه 1384

حرف هاي دلتنگي

2005-07-27T00:00:00.000+04:30

اگر تنهاترين تنهاها شوم، باز خدا هست

او جانشين همه ی نداشتن هاست ، نفرين و آفرين ها بي ثمر است. اگر تمامي خلق گرگ هاي هار شوند و از آسمان هول و كينه و درد و بلا بر سرم ببارد ، تو مهربان جاودان آسيب ناپذير من هستي ، اي پناهگاه ! تو مي تواني جانشين همه ی بي پناهي ما شوي و يار همه ی مظلومان درد فهميده ی دردكشيده ی درد ديده.

تو مي تواني به وفا جانم را بگيري و به وفا عمر دوباره ام دهي . هستي ام از تو است ، اي آن كه هستي ام دادي و آغازيدن را در آغازي نو ، بي هيچ ترديدي در پوست و گوشت و استخوانم به ارمغان گذاشتي كه تو مهربانترين مهرباناني . قلمي به رنگ خورشيد به دستم داد و قلمم را كه به رنگ سياه بود از دستم گرفت و من امشب را نشستم و ايمانم را نوشتم و ...

درود بر تو اي وارث آدم برگزيده خدا . درود بر تو اي وارث نوح نبي خدا . درود بر تو اي وارث موسي كليم خدا . درود بر تو اي وارث عيسي روح خدا . درود بر تو اي ضامن آهو، شمس الشموس، ای امام رئوف. وجودم تنها يك حرف است و زيستنم تنها گفتن همين يك حرف. اصلا زندگی می کنم که این را بگویم .

علت مسلمان شدن دو مسيحي در مشهد

همزمان با ايام شهادت حضرت زهرا(س) يك دختر مسيحي پس از توسل به امام رضا(ع) و شفا يافتن، به همراه پدرش شهادتين را بر زبان جاري كرد و به دين مبين اسلام مشرف شد. به گزارش روز سه‌شنبه آستان قدس رضوي آقاي «روبن جمس» و دخترش ياسمين از شهر لاهور پاكستان با مراجعه به اداره امور زايران غيرايراني در خواست خود را مبني بر تشرف به مكتب رهايي بخش اسلام مطرح كرد. اين دو تازه‌مسلمان پس از تشرف، مذهب شيعه دوازده امامي را برگزيده و براي خود نامهاي رضا و فاطمه محمدي را برگزيدند. رضا محمدي در اين ارتباط گفت: آزمايشهاي بيمارستان كراچي كه پيش از اين نشان داده بود دخترم از بيماري كليوي رنج مي‌برد براي معالجه وي هزينه زيادي را طلب كرده بود كه قادر به پرداخت آن نبودم. وي افزود: به راهنمايي يكي از دوستانم كه شيعه بود براي مداوا به حرم مطهر امام رضا(ع) مشرف شدم و مدت هفت روز پشت پنجره فولادي دخيل بستم و در نهايت حاجتم برآورده و طبق معاينات مجدد مشخصا شد دخترم شفا يافته است. ( لینک خبر در بازتاب )

یک خبر دیگری هم در خبرگذاری مهر دیدم که بد نیست امروز که روز تولد مادر امام رضا علیه السلام است آن را بنویسم : ( لینک خبر در خبرگذاری مهر )

معاون اماکن متبرکه و امور زائرین آستان قدس رضوی گفت : در 28 هزار شعله برق حرم حضرت رضا(ع) یک لامپ خاموش هم وجود ندارد. به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری مهر در مشهد، سید احمد علوی در نشست خبری با خبرنگاران اظهار داشت : اکنون علاوه بر 28 هزار شعله برق ، 6 هزار لوستر نیز در ابعاد مختلف و با قدمتهای طولانی مورد استفاده قرار گرفته است. وی افزود:در ایام پیک زائر روزانه سه مرتبه 230هزار مترمربع و در ایام غیرپیک نیز 150هزار مترمربع از حرم حضرت رضا (ع) مفروش می شود. معاون اماکن متبرکه و امور زائرین آستان قدس رضوی هزینه سالانه خدمات فرش را یازده میلیارد ریال برآورد نمود و تصریح کرد: اکنون با بیش از 43 هزار و 883 مترمربع فرش دست بافت داخل حرم مطهر مفروش شده است.

اما حرف من این است :

یا امام رضا (ع)! تو غریب تری یا مادرت زهرا (س) . آیا هیچ مدینه رفته ای ؟ از قبر زهرا (س) سراغی داری ؟ از حرمش ؟ از چراغ هایش ؟ از فرش هایش ؟ از کبوترانش ؟ از زائرانش ؟

اما تو ناب ترین ترجمان واژه ی غربت هستی ای که به مادر اقتدا نموده ای .

ان ابالحسن علیه السلام سئل عن افضل عیش الدنیا ، فقال : سعه المنزل و کثره المحبین . ( بحارالانوار ج 71 ص 177 )

از حضرت رضا علیه السلام پرسیدند : بهترین خوشی و لذت دنیا چیست ؟ فرمود : خانه ی وسیع و بسیاری دوستان .

رضا باقرزاده ـ پنجم مرداد ماه 1384

بهترین

2005-07-20T00:00:00.000+04:30

محبوب رضاست هر که دل ریش تر است

از کعبه صفای این حرم بیشتر است

اینجاست طبیبی که ندارد نوبت

هر دل که شکسته تر بود پیش تر است

مردی به امام رضا علیه السلام گفت : به خدا قسم در روی زمین از لحاظ پدر ، کسی شریف تر از تو نیست . فرمود : تقوی و پرهیزکاری به آنان شرافت بخشیده و فرمانبرداری خداوند سودمندشان کرده است . دیگری به آن حضرت گفت : به خدا قسم ! تو بهترین انسان هایی . حضرت به او فرمودند : ای بنده ی خدا ! سوگند یاد مکن . بهتر از من کسی است که برای خدا پرهیزکارتر و فرمانبردارتر بوده است . ( بحارالانوار ج 49 ص 95 )

امام رضا علیه السلام فرمودند ( خصال شیخ صدوق ج 1 ص 66 ) : شیعیان و پیروان ما را به سه مساله امتحان کنید :

اول : اهمیت به اوقات نماز ؛ که آیا اول وقت نماز را برپای می دارند یا خیر ؟

دوم : حفظ اسرار ؛ یعنی در حفظ اسرار و مسایل محرمانه کوشا هستند یا خیر ؟

سوم : از حیث توانمندی های مالی ؛ یعنی آیا در مال خود برای برادران دینی سهمی قائلند و دست آن ها را می گیرند یا خیر ؟

رضا باقرزاده ـ بیست و نهم تیرماه 1384

سخاوت امام

2005-07-13T00:00:00.000+04:30

تصمیم گرفتم قضيه ‏اى كه كلينى رحمه الله درباره ی سخاوت امام رضا علیه السلام نقل كرده است، ذكر ‏كنم. راوى می گويد :

با جمعى بسيار خدمت حضرت رضا علیه السلام بوديم كه ابن سبيلى ( در راه مانده ) آمد و چنين گفت : يابن رسول الله! من دوست شما و پدران شما هستم. نفقه ی خود را در راه حج گم كرده ام . نفقه ی راه به من عنايت كنيد ، چون به خراسان رسيدم براى شما صدقه مى‏دهم ، زيرا آن جا مكنت دارم. حضرت رضا علیه السلام داخل اتاق شده پس از چندى از بالاى در ، دويست دينار به او داد و خواهش كرد برود و فرمود : لازم نيست صدقه بدهى . چون حضرت آمد ، از ايشان پرسيدند : پول را از بالاى در داديد و خواهش نموديد كه برود تا او را نبينيد. فرمود : من خواستم شرم سؤال را در صورت او نبينم . آيا نشنيده ‏ايد كه رسول اكرم که درود خدا بر او و بر خاندان او باد فرموده است : صدقه ی پنهانى ، معادل هفتاد حج است ، و گناه آشكار موجب خذلان ، و گناه پنهانى را خداوند می آمرزد . ( مناقب ابن شهر آشوب، ج 4 ص 360 و 361 )

رضا باقرزاده ـ بیست و دوم تیرماه 1384

عنایت عام

2005-07-06T00:00:00.000+04:30

جناب آقای حیدرتهرانی فرمود : ـ داستان های شگفت شهید دستغیب ص 165 ـ

چند سال قبل روزی در رواق مطهر حضرت رضا علیه السلام مشرف بودم ، پیرمردی را که از پیری خمیده شده و موی سر و صورتش سفید و ابروهایش بر چشمش ریخته بود ، حضور قلب و خشوع او مرا متوجه ساخت ، زمانی که خواست حرکت کند ، دیدم از حرکت کردن عاجز است ، او را یاری کردم و به منزلش رساندم و سخت مورد علاقه ام شد به طوری که هر روز می رفتم و او را در کارهایش یاری می کردم ، اسم و محل و حالاتش را پرسیدم گفت : اسمم ابراهیم است و از اهل عراقم . زبان فارسی را هم می دانست . جریانی را برایم نقل کرد ؛ گفت :

من از دوران جوانی تا به حال هر ساله برای زیارت قبر مطهر حضرت رضا علیه السلام مشرف می شوم و مدتی می مانم و بعد به عراق مراجعت می کنم و از دوران جوانی که هنوز اتومبیل نبود دو مرتبه پیاده مشرف شدم ، بار اول سه نفر جوان که با من هم سن و سال و دوستی و صداقت ایمانی بین ما بود و سخت به یکدیگر علاقه داشتیم و مرا تا یک فرسخی مشایعت و بدرقه کردند و از مفارقت من و این که نمی توانستند با من مشرف شوند سخت افسرده و نگران بودند ، هنگام وداع با من گریه کردند و گفتند تو جوانی و سفر اول و پیاده به زحمت می روی البته مورد نظر واقع می شوی ، حاجت ما به تو این است که از طرف ما سلامی تقدیم آقا نموده و در آن محل شریف یادی از ما کن ، سپس با آن ها وداع کردم و به طرف مشهد حرکت کردم . پس از ورود به مشهد مقدس با همان حالت خستگی و ناراحتی به حرم مطهر مشرف شده پس از زیارت در گوشه ای از حرم مطهر افتادم و حالت بی خودی و بی خبری بر من عارض شد ، در آن حالت دیدم حضرت رضا علیه السلام با دست مبارکش رقعه هایی از کاغذ به تمام زوار از مرد و زن حتی بچه ها می دهد . چون به من رسیدند چهار رقعه مرحمت فرمودند . پرسیدم آقا من یک نفرم. چرا چهار رقعه مرحمت فرمودید؟

حضرت فرمودند : یکی برای خودت و سه تا برای دوستانت . مگر نگفته بودند سلامشان را به من برسانی . عرضه داشتم آقا جان بهتر نیست این کار را به کسی دیگری واگذار کنید تا رقعه ها را تقسیم کند ؟ آخه در شان شما نیست . حضرت فرمودند : این جمعیت همه به امید دیدن من آمده اند و من باید خودم به آن ها برسم .

یکی از رقعه ها را گشودم دیدم چهار جمله در آن نوشته شده است : برائه من النار ( امان از آتش ) ـ امان من الحساب ( امان از حساب و کتاب ) ـ دخول فی الجنه ( جواز ورود به بهشت ) ـ و انا ابن رسول الله ( و من فرزند فرستاده خدا هستم ) . . . از این داستان دو نتیجه می گیریم :

1 ــ کثرت رافت و عنایت و مرحمت حضرت رضا علیه السلام درباره ی زوار قبرش به طوری است که هر کس به امید نجات به آن حضرت پناهنده شود ، درباره اش شفاعت خواهد کرد و هیچ کس از درخانه ی آن بزرگوار محروم برنخواهد گشت .

2 ــ هر کس به راستی آرزوی زیارت آن حضرت را داشته باشد و برای او میسور نیست و از دیگری التماس کند که به نیابت او زیارت کند مانند کسی است که حضرت را زیارت کرده و این اختصاص به زیارت ندارد بلکه در همه ی کارهای خیر صادق است ، یعنی هر کس کار خیری را دوست دارد به راستی آرزوی رسیدن به آن در دلش باشد و انجام دادن آن برایش میسر نباشد و دوست دارد ، مانند کسی است که همان کار را انجام داده و ثوابش عاید او می شود .

سئل عن خیار العباد فقال علیه السلام ( مسند الامام الرضا علیه السلام ج 1 ص 284 ) : الذین اذا احسنوا استبشروا ، و اذا اساووا استغفروا ، و اذا اعطوا شکروا ، و اذا ابتلوا صبروا ، و اذا غضبوا عفوا .

از حضرت رضا علیه السلام درباره ی بهترین بندگان پرسیدند که حضرت فرمود : آنان که هر گاه نیکی می کنند ، خوشحال می شوند و هر گاه بدی می کنند ، استغفار می کنند . هر گاه چیزی به آنان داده شود ، سپاس می گویند . هر گاه مبتلا و گرفتار می شوند ، شکیبایی می کنند و هر گاه خشمگین می شوند عفو و گذشت می کنند .

رضا باقرزاده ـ پانزدهم تیر ماه 1384

گنبدنما

2005-06-29T00:00:00.000+04:30

اهل اینجا باشی و نباشی فرقی ندارد . گنبد آقا ، برای خیلی ها حرمت دارد . از دور و نزدیک خستگی ها را می گیرد و بر دل می نشیند . این نماد طلایی خیلی ها را راهی کرده است و خیلی هم هنوز هوایی اند ....

گنبد نما حکایت دیگری است از گذشته های دور . می گویند مسافرانی که به تپه ی سلام می رسیدند با سلام و صلوات « گنبد نما » می داده اند و ... این گنبد خود تاریخچه ای شنیدنی دارد . بخوانید :

اولین گنبد ساز : نقل است مامون پس از مرگ هارون و دفن او در بقعه ی هارونی ، قبه ای بر فراز آن بنا نهاد . این قبه در حوادث خراسان مانند حمله ی سبکتکین تخریب شد تا این که محمود غزنوی در سال 400 هجری قمری آن را بازسازی کرد و از آن زمان تا عصر سلجوقیان ، حرم مطهر با همان قبه باقی مانده بود تا این که در عصر سلجوقی ، ضمن تعمیر روضه ی منوره ، گنبدی بر فراز آن احداث شد و این همان گنبدی است که امروز 900 سال از احداث آن می گذرد .

این گنبد در آغاز هم چون دیگر بناها از آجرهای زردرنگ ساخته و پس از آن کاشی کاری شد . در زیر کتیبه ی دور آن آمده است : عمل کمال الدین محمود یزدی و در قسمتی دیگر مکتوب است کتیبه ی علیرضا العباس .

پس از طلاکاری گنبد ، در چند رویداد تاریخی از جمله فتنه ی ازبک ها قسمتی از طلاهای آن به غارت برده شد است تا این که در سفر پیاده ی شاه عباس صفوی به مشهد وی دستور طلاکاری مجدد را صادر کرد . این کار در سال 1016 هجری قمری به پایان می رسد و علیرضا عباسی ، خوشنویس معروف عهد صفوی مامور نوشتن کتیبه ی کمربندی دور آن به خط ثلث برجسته می شود .

در زلزله ی سال 1084 هجری قمری تعدادی از خشت های زراندود آن ریخت . پس از آن شاه سلیمان صفوی گنبد را ترمیم و تجدید طلاکاری کرد .

شناسنامه ی گنبد : گنبد امام که در نهایت هنرمندی ساخته شده دارای دو پوشش است . پوشش اول آن همان سقف حرم است که مقعر و مقرنس می باشد و به آن قبه گفته می شود و پوشش دوم برفراز آن و همان گنبد طلاست . بین دو پوشش ، فضایی خالی به بلندای بیش از 13 متر وجود دارد . سنگینی گنبد بر دیوارهای تالار حرم مطهر است که ضخامت آن به 90/2 متر می رسد . ارتفاع قبه از کف حرم 80/18 متر و تا انتهای آن (راس گنبد ) به 20/31 متر می رسد و دور گنبد از سطح خارج آن 10/42 متر است .

و عن ابی السحن الرضا علیه السلام ( مسند الامام الرضا علیه السلام ج 2 ص 254 ) قال : من لم یقدر علی زیارتنا فلیزر صالحی موالینا یکتب له ثواب زیارتنا

از حضرت رضا علیه السلام روایت است که : هر کس نتواند ما را زیارت کند ، دوستان و پیروان شایسته ی ما را زیارت کند ، تا پاداش زیارت ما برایش نوشته شود .

رضا باقرزاده ـ هشتم تیرماه 1384

مسجد گوهرشاد

2005-06-22T00:00:00.000+04:30

گوهرشاد ، یادگار یک معماری باستانی است از عهد تیموری در جنوب حرم رضوی که بنا به دستور گوهرشاد همسر شاهرخ تیموری در سال 821 هجری قمری ساخته شده است .

کاشی کاری مسجد با طاق های گنبدی شکل و مناره های آن جلوه ی خاصی به بنا داده به طوری که آن را به نمونه ی کاملی از هنر ایرانی در قلب حرم تبدیل کرده است . ایوان مقصوره ، ایوان جنوبی مسجد است که با 500 مترمربع مساحت ، شکوه خاصی آفریده است .

منبر صاحب الزمان در کنار محراب ایوان مقصوره به لحاظ قدمت ، حایز اهمیت است . این منبر به دست استاد محمد نجار خراسانی منبت کار معروف عصر فتحعلی شاه قاجار ساخته شده است . به کارگیری چوب گردو و گلابی با شیوه ی منبت کاری و بدون به کار رفتن میخ ، این اثر را بسیار ارزشمند و هنری کرده است .

کاشی های معرق نفیس ، همه ی اضلاع مسجد را پوشانده و تمام دیوارها به اسماء الله ، آیات قرآن و احادیث تزیین شده است . کتیبه ی ممتاز و تاریخی بایسنقر ( فرزند گوهرشاد ) با زیباترین شکل بر پیشانی ایوان مقصوره خودنمایی می کند . تاریخ بنای مسجد بر کاشی های معرق این کتیبه به چشم می خورد .

گنبد رفیع مسجد برفراز ایوان مقصوره ، برعظمت این بنا افزوده است . سطح خارجی این گنبد با آجر لعابدار و کتیبه ای به خط کوفی تزیین شده است و در دوطرف ایوان مناره هایی به ارتفاع 43 متر از کف مسجد ساخته شده و دارای کتیبه های متعدد است .

دو ایوان شرقی و غربی مسجد آن را به رواق امام خمینی و بست شیخ بهایی مرتبط می کند .

گوهرشاد دارای صحنی به وسعت 2800 مترمربع است . بنای مسجد شامل 8 ایوان بزرگ و هفت شبستان است . گنبد خانه ی پشت ایوان مقصوره با شبستان های یک طبقه ، بخش های مختلف را به هم مرتبط می کند . ایوان جنوبی ، ایوان مقصوره نام دارد و ایوان شمالی معروف به ایوان دارالسیاده است . ایوان شرقی ، ایوان اعتکاف است و ایوان غربی ، ایوان شیخ بهاء الدین نام گذاری شده است .

و عن الرضا علیه السلام قال ( وسائل الشیعه ، ج 11 ص 433 ) : حب اولیاء الله واجب و کذلک بغض اعدائهم و البرائه منهم و من ائمتهم

امام رضا علیه السلام در نوشته ی خود به مامون فرموده است : دوستی با دوستان خدا واجب است ، هم چنین دشمن داشتن و بیزاری جستن از دشمنان دوستان خدا و سران آنان واجب است .

رضا باقرزاده ـ اول تیر 1384

يک خبر

2005-06-15T00:00:00.000+04:30

کشف مقبره ای در شهر شمالی هندوستان سامانا ، 28 کیلومتری پاتیلا در شمال ایالت پنجاب که گفته می شود متعلق به پسر امام رضا (ع)، امام هشتم شیعان است می تواند این مکان در شبه قاره هند را به یکی از زیارتگاه های شیعیان تبدیل کند. به گزارش خبرنگار گروه دین و اندیشه خبرگذاری مهر، این آرامگاه سه ماه گذشته به صورت اتفاقی در طی بازدید " شابر رضوی " ، قاضی دادگاه عالی لاهور کشف شد. خانواده قاضی رضوی که به شهر سامانا مهاجرت کرده اند به مقامات اجرایی گفتند یک قدیس بزرگ در این مکان دفن شده و از مقامات خواستند سنگ قبر او را پاک کنند تا نوشته های روی سنگ مشخص شود.

این آرامگاه در محوطه ساختمانی بزرگی واقع شده که در چهار کیلومتری شهر سامانا قرار دارد. این ساختمان به سبک معماری دوره امپراطوری مغول ساخته شده، اما ساختار داخلی آن نیازمند تعمیرات سریع است. چندین مقبره دیگر نیز در این مکان وجود دارد. سنگ نوشته های این مقبره به زبان فارسی است که به صورت افقی روی دیوار مقبره نصب شده که به نظر می رسد تازه باشد. این عبارت روی سنگ نوشته این مقبره به چشم می خورد : مقبره حضرت امام مشهد علی بن حضرت علی موسی رضا ، ساخته شده توسط آجرالدین خان مغول پسر بخش الله خان در ماه المبارک رمضان 967 هجری مطابق با سال چهارم اکبرپادشاه.

وزیر ایالت پنجاب دستور داده است مقامات مسئول کار در این مکان را بلافاصه آغاز کرده تا بتوان آن را به عنوان یک مکان مقدس اعلام کرد. مقامات عالی رتبه شیعه از زمان کشف این مقبره از آن بازدید کرده اند که در میان آنها می توان به دیپلماتهای سفارت ایران در دهلی و علمای شهر لاکنا (مرکز استان اوتاپرداش) اشاره کرد. آنها اکنون در حال کار برروی طرح های بازسازی و ترمیم این مکان بوده و هیئت وقف ایالت پنجاب محافظانی را برای حفظ این مکان منصوب کرده است. برخی علما می گویند امام سید مشهد علی در حدود 1200 سال پیش در این مکان دفن شده و نام شهر سامانا از مادر وی گرفته شده است. منابع استدلال کردند حقایق در این زمینه با کتابهای کهن دینی مطابقت می کند.

اسلام آن لاین گزارش داد برخی از منابع فرزندان امام علی بن رضا(ع) را تنها امام محمد تقی امام نهم شیعیان و موسی و یحیی ذکر کرده و به پسری به نام مشهد علی اشاره ای نکرده اند. یک گروه متشکل از "ملا کلبه جواد"، عالم شیعه هندی و دو کارگذار سفارت ایران در دهلی به همراهی دکتر "نصیر نقوی" ، استاد داشنگاه پنجاب چند روز گذشته از این مقبره بازدید کردند. ملا کلبه جواد گفته است در تاریخ 20 تیرماه به ایران سفر می کند تا تاریخ این مقبره را دنبال کند و اگر این امر اثبات شود به یکی از بزرگترین مکان های تاریخی مسلمانان شیعه در شبه قاره هندوستان بدل می شود. خانه فرهنگ ایران در دهلی در نظر دارد در زمینه این اکتشاف درشهر شاندگار سمیناری تشکیل دهد.

و عن الرضا علیه السلام ( عیون اخبار الرضا ج 2 ص 248 ) قال : ان زوار قبری لاکرم الوفود علی الله یوم القیامه ، و ما من مومن یزورنی فیصیب وجهه من الماء الا حرم الله تعالی جسده علی النار

زائران قبرم از گرامی ترین گروه هایی اند که روز قیامت ، بر خدا وارد می شوند .هیچ مومنی نیست که مرا زیارت کند و در راه زیارتم بر چهره اش قطره ی آبی بچکد ، مگر آن که خدای متعال ، بدن او را بر آتش دوزخ حرام می کند .

دلت واسش تنگ نشده ؟

رضا باقرزاده ـ بیست و پنجم خرداد 1384

نقاره خانه

2005-06-08T00:00:00.000+04:30

نواختن نقاره از زمان هاى قديم در آستان مقدس امام رضا (ع) معمول بوده است. اما اين كه اين رسم از چه زمانى آغاز شده و به صورت يك سنّت درآمده، معلوم نيست. نه نويسندگان در باره آن چيزى نوشته اند و نه اسناد و مدارك موجود در حرم مطهر چيزى را نشان مى دهد. اما از نشانه هاى تاريخى چنين برمى آيد كه در قرن دهم، نواختن نقاره معمول بوده است.

فضل بن روزبهان خنجى در كتاب مهمان نامه بخارا، در حالات محمدخان شيبانى ، سلطان ماوراءالنهر كه مشهد مقدس و ناحيه طوس را تصرف كرده بود، مى نويسد : سلطان تصميم گرفت به زيارت حضرت رضا عليه السلام برود، از اين رو، با اعيان لشكر خود و قاضيان و محتشمان عازم مشهد گرديد. من با گروهى قبلاً به مشهد رفتيم و در آن جا مراسم استقبال را فراهم كرديم. بر فوق بارگاه حضرت، محلّى كه نقاره نوبت حضرت امام مى زنند، جماعت نقاره چيان اردوى همايون و نفيرچيان ايستاده، مترصّد آن كه چون موكب همايون برسد نقاره بكوبند و نفير نوازند. آن حضرت امر فرمودند كه دم نزنند و نفيرنوازى را به فقيرنوازى بدل فرمودند، و چون به درگاه بارگاه رسيدند، فرود آمده به پيشگاه برآمدند و از آن جا به روضه مقدس قدم گشاده بقيه درآمدند و آداب زيارت تقديم نمودند و اندكى نشسته از قبه بيرون فرمودند.

از اين متن معلوم مى شود كه در قرن نهم و دهم، نقاره نواخته مى شده و جايى هم در بلندى براى نقاره زنان اختصاص داشته است. در روزگاران پيشين، استفاده از شيپور و نقاره در دربار شاهان معمول بود و هر بامداد و شبانگاه، در كاخها و قصور و محلهاى اقامت حاكمان و اميران در شهرها و بيابانها نقاره مى زدند و مردمان را احضار و يا مرخص مى كردند و طبل نواختن و شيپور زدن، نشان حاكميت و اقتدار شاهان به شمار بوده است. در ايران، نواختن طبل و نقاره، تا زمان قاجاريه ادامه داشت و حاكمان هم در مراكز استانها به هنگام معينى از آن استفاده مى كردند و در مناطق شرقى كشور حتى تا اوايل قرن حاضر نيز معمول بود.

اما... چرا اين شيوه در بارگاه امام رضا(ع) مرسوم شده، چه كسى آن را بنا نهاده و از چه زمانى اين كار رواج يافته است، معلوم نيست، و هر كس بر پايه ذوق و برداشت خود، براى آن انگيزه اى بيان مى كند. به اين برداشتها توجه كنيد:

ـ از آن جا كه امام رضا (ع) عنوان ولايتعهدى داشته و ايشان را سلطان مى خوانده اند، نواختن نقاره در بارگاه ايشان معمول شده است.

ـ شايد زمانى براى پاسدارى از حرم مطهر و مشهد، در آن جا لشكريانى بوده اند كه براى اعلام آمادگى ايشان نياز به نواختن نقاره بوده، و سپس اين رسم به سان يك سنّت، ماندگار شده است.

ـ نقاره زدن و شيپور نواختن، براى احترام و بزرگداشت بارگاه امام رضا (ع) است و تنها جنبه تشريفاتى دارد و هيچ نظر ديگرى در ميان نبوده است.

به هر حال، و با هر انگيزه اى كه اين كار آغاز شده باشد، اينك نقاره هر صبح پيش از طلوع آفتاب و هر عصر پيش از غروب خورشيد نواخته مى شود و همزمان با برآمدن و فروشدن آفتاب، آخرين نواهاى نقاره به گوش مى رسد. اين بدان معنى است كه نمازگزاران براى بر پا داشتن فريضه خود، اندك فرصتى بيش ندارند و اگر نماز خويش را به جاى نياورده اند، مى بايد شتاب كنند و به اقامه نماز بپردازند.

افزون بر اين، هنگامى كه حادثه خاصى رخ دهد كه مردم شادمان گردند و جشنى همگانى پديد آيد، نقاره نوازان بر فراز نقاره خانه مى روند و بر طبل ها مى كوبند و در شيپورها مى دمند. نيز، هر گاه در آستان امام هشتم (ع) بيمارى شفا يابد و به خيل شفايافتگان آستان حضرتش افزوده شود، به منظور اعلام همگانى و اظهار سرور و شادمانى ، نقاره ها را به صدا در مى آورند. علاوه بر اين، در شبهاى ميلاد معصومان و بزرگداشت مناسبتهاى مذهبى ، مانند جشنهاى بزرگ قربان و فطر و غدير، و هم چنين در زمان تحويل هر سال شمسى ، در آغاز نوروز، نقاره نواخته مى شود. اما... در ايام محرم و صفر كه روزهاى سوگوارى شيعيان است، به منظور احترام به آيين سوگوارى ، هيچ نوايى از نقاره خانه به در نمى آيد.

براى نقاره زدن در آستانه مقدسه، محل خاصى در نظر گرفته شده و جاى بلندى فراهم آمده است. اين بناى زيبا و باشكوه، بر فراز ايوان شرقى صحن عتيق (انقلاب) قرار دارد و از قسمتهاى مختلف حرم، ديده مى شود. بلندى بنا سبب شده است كه به هنگام نقاره زدن، آواى آن تا دوردستها شنيده شود، و بويژه به هنگام برآمدن آفتاب، كه شهر از هياهوى آمد و شد اتومبيلها خالى است، نواى آن در چهارسوى مشهد، گوش شهروندان را نوازش دهد.

بناى جديد و چشمگير نقاره خانه، با ظرافت و شكوه خود، از ديدنى ترين بخشهاى حرم مطهر است كه همگان را به اعجاب و تحسين وامى دارد. بناى نقاره خانه كه سراسر از كاشى فيروزه اى است و در پيرامون ايوان آن نرده كشى شده است، دو طبقه دارد، طبقه زيرين جاى گذاشتن طبل ها و شيپورها است، و طبقه دوم محل استقرار نوازندگان. نقاره زنان هفت نفر هستند كه سه نفرشان بر طبل مى كوبند و چهار نفر در شيپور مى دمند.

رضا باقرزاده ـ هجدهم خردادماه 1384

تاریخچه ضریح مطهر

2005-06-01T00:00:00.000+04:30

ضريح افسونگر نگاه ‏ها، رمز آشنایی ها ، محرم رازها، برق چشم ‏ها و تكيه‏ گاه دست ‏ها و سرزمين اشك‏ هاست. ضريح چشم انداز نگاه‏ هاى مشتاقی است كه دل ‏هاى آگاه، از پنجره‏ هاى آن، افق دور دست آشنايى و صميمت را می نگرند. ضريح منظر جان‏ هاى اميدوارى است كه ديدگان، از وراى آن فروغ سپيده دمان روشنى و رهايى را می بينند. دست ‏هاى نياز، به سوى ضريح قامت می ‏بندند و در پنجره‏ هاى آن خود را به توسل و طلب قفل می زنند. ديدگان خسته به درخشش پر فروغ آن جلا می يابند و دل ‏ها به جذبه پر كشش آن بر می آشوبند . در برابر ضريح اين مرز پيوند با ملكوت، ديوارهاى پيوند با ملكوت، ديوارهاى جدايى همه به يك باره فرو می ريزد و دل ‏ها عقده می گشايند و نا گفتنی ترين سخنان خويش را در هاله‏ هايى از رمز و راز با امام و مقتدای خويش در ميان می گذارند. به راستى چه توانى و كدامين قلم و بيانى است كه بتواند ضريح را توصيف كند و از اين رمز دلدادگى و صميميت و يگانگى ، سخن ساز كند. من هم چون ديگر نويسندگانى كه تنها قامت ضريح را ديده‏ اند و به توصيف آن پرداخته ‏اند تا حد توان به تشريح ضريح و تاريخ آن و ضريح‏ هاى ساخته شده و ابعاد فنى و هنرى آن‏ها می پردازيم.

روشن نمودن اين مطلب كه از كدام زمان و دورانى ضريح شكل كنونى را يافت و بدين صورت ساخته و پرداخته شده است، به دليل عدم وجود مستندات تاريخى و اختلاف گفته ‏ها و ابهامات موجود در منابع و مآخذ تقريبا ميسر نيست. ساخت ضريح هم چون هر پديده و مصنوع دست انسان از مرحله ‏اى آغاز شده و با گذشت زمان سير تحول و روند تكاملى خود را طى كرده تا به صورت فعلى رسيده است. می توان گفت سنگ بناى ضريح ، همان سنگ مرقد نخستين، كه براى تعيين مدفن منور امام ، بر زمين نصب شده بوده است. از زمان صفويه تا كنون تعداد چهار ضريح بر مرقد منور امام جاى گرفته است :

ضريح اول : اولين ضريح، ضريحى چوبى و تسمه ‏هاى فلزى ، با پوشش طلا و نقره بوده است كه در اواسط قرن دهم يعنى در دوران شاه طهماسب صفوى به سال 957 ه.ق ساخته و بر روى صندوقچه چوبى نصب شده است. در كتيبه دور اين ضريح سوره « هل اتى » به خط ثلث شيوا مكتوب بوده و در كتيبه طلايى سر در ضريح ، تاريخ نصب آن ضريح به این شرح نوشته بوده است : به توفيق الهى و تأييد پناهى و ائمه معصومين صلواة الله عليهم اجمعين، طهماسب بن اسماعيل از صفوى موضع اين محجر طلا در اين موضع عرش اعتلا موفق و مؤيد گرديد. (سنه 957)

در سال 998 عبد المؤمن خان ازبك، پس از قتل عام مردم خواهان، ما يملك و اموال آنان را به يغما می ‏برد، در اين غارت بخشى از اموال آستان مقدس هم چون قنديل‏ هاى طلا ، كتب و قرآن ‏هاى نفيس خطى از جمله قطعه الماس و به درشتى يك تخم مرغ و ميل طلايى كه به فرمان شاه طهماسب بر فراز ضريح مطهر نصب بوده است همراه تعدادى از فرش‏ هاى آستان مقدس به تاراج و به هرات و بخارا برده می شود . در سال 1311 كه صندوق طلاى مرقد منور عوض می شود ، به دليل فرسودگى پايه‏ ها ، ضريح مذكور برچيده شده ، طلا و نقره و جواهرات آن از چوب‏ها جدا و به خزانه مقدس منتقل می شود.

ضريح دوم : ضريح مرصع فولادى، معروف به ضريح نگين نشان است، كه در سال 1160 ه.ق به آستانه مقدس تقديم و نصب شده است. بر اساس شواهد تاريخى ، واقف ضريح ، شاهرخ فرزند رضا قلى ميرزا فرزند نادرشاه افشار و نوه شاه سلطان حسين صفوى است. ضريح نگين نشان كه اكنون در زير ضريح كنونى جاى دارد از فولاد ساخته شده داراى قبه‏ هاى مزين به ياقوت و زمرد است ، بر هر يك از قبه ‏هاى مربع مشبك آن كه تقريبا به دو هزار قبه می رسد روى صفحه طلاى ضخيمى چهار قطعه ياقوت و يك زمرد نصب شده است. در كتيبه ‏اى كه بالاى در ورودى ضريح به خط نستعليق وجود دارد چنين آمده است : « نياز رحمت ايزد مستعان و تراب اقدام زوار اين آستان ملك پاسبان ، سبط سلطان نادر شاهرخ شاه الحسينى الموسوى الصفوى بهادر خان بوقف و نصب اين ضريح و قبه‏ هاى مرصع چهار گوشه ضريح مقدس مبارك موفق گرديد، سنه 1160 قمرى». در زمان توليت ميرزا سعيد خان براى مصون ماندن نذورات و جواهرات داخل ضريح مطهر شبكه و پوشش مطلايى روى ضريح منور قرار می گيرد.

ضريح سوم : در عصر سلطنت فتحعلى شاه قاجار ضريحى فولادى و ساده به ابعاد 3*4 و ارتفاع 2 متر، ساخته و روى ضريح نگين نشان نصب مى‏شود. سقف اين ضريح با چوب ‏هايى كه با ورق طلا، طلاب كوب شده بود پوشش يافت، و در طرف پايين پاى مبارك در مرصع تقديمى فتحعلى شاه قاجار نصب شده بود. يك طوق طلاى جواهر نشان در وسط و دو گل‏ جواهر نشان در دو طرف آن قرار داشت، اين ضريح تا پايان نيابت توليت دكتر سيد فخر الدين شادمان بر جا بود. در سال 1330 شمسى نائب توليت وقت آقاى سيد جلال الدين تهرانى تصميم می گيرد كه اين ضريح را برچيده و به جاى آن ضريحى از طلا و نقره ساخته نصب كند، نقشه هاى اجرايى و مقدمات كار آماده می شود. اما به دليل دگرگونى اوضاع عمومى و اجتماعى كشور كار معوق می ماند .

ضريح چهارم : چهارمين ضريح به نام ضريح طلا و نقره معروف به (شير و شكر) است كه در سال 1338 خورشيدى ساخته شده و پس از برداشتن ضريح سوم و انتقال آن به موزه روى ضريح نگين نشان نصب می شود و اكنون بر روى سقف ضريح از داخل اين دو بيتى نوشته شده:

هاتفى وصف اين ضريح بگفت

عجز الصانعون عن صفتك

بهر تاريخ دور معنى سفت

ما عرفناك حق معرفتك

كه به حساب ابجد از مجموع حروف مصراع چهارم عدد 1379 ق بدست می آيد كه تاريخ نصب ضريح می باشد.

ضريح پنجم : ضريحى است يك پارچه و داراى صلابت و استحكام و تمامى گلبرگ‏ ها و نقش‏ه هائى كه در آن به كار رفته است داراى بار فكرى و فرهنگى و منتقل كننده پيام نظام مقدس جمهورى اسلامى است. ضريح جديد، زيور سوره مباركه ياسين و هل اتى و اسماء و صفات الهى و با خط بسيار زيبايى آراسته شده است و قسمت داخلى آن نيز تماما خاتم كارى اصل است، در ضريح جديد مجموعه‏ ايى از اصلی ترين و بديع‏ترين آفرينش ‏هاى هنر اسلامى به كار رفته و برگ زرينى است در تاريخ انقلاب اسلامى . كار ساخت آن پس از پنج سال مطالعه و تحقيق و ارايه طرح ‏هاى مختلف از اواخر سال 72 آغاز شد و نصب آن همزمان با آخرين غبار روبى كه در تاريخ 21/10/79 انجام شد آغاز گرديد و چهل روز به طول انجاميد .

رضا باقرزاده ـ یازدهم خرداد 1384

زیارت واقعی

2005-05-25T00:00:00.000+04:30

آیت الله بهجت فرمودند : در منطقه جاسب قم گروهی از کشاورزان در زمان گذشته با شتر و قاطر به زیارت حضرت ثامن الحجج علیهم السلام مشرف می شوند و هنگام مراجعت و وارد شدن در محدوده جاسب پیرمردی از اهل محل را می بیند که در گرمای روز کوله باری از علف به دوش کشیده و با مشقت بسیار به خانه می رود ، مسافرین مشهد مقدس که او را می بینند زبان به شماتت و سرزنش می گشایند که : پیرمرد ، زحمت دنیا را ول کن نیستی ؟ ، آخر بیا تو هم لااقل یک بار به مشهد مقدس سفر کن و این سخن را تکرار و او را بسیار توبیخ می کنند.

پیرمرد خسته و پاک دل زبان می گشاید و می گوید : شما که به زیارت آقا رفتید و به آقا سلام دادید ، جواب گرفتید یا نه؟ می گویند : پیرمرد ، این چه حرفی است که می زنی مگر آقا زنده است که سلام ما را جواب بدهد؟!

پیرمرد می گوید: عزیزان، امام که زنده و مرده ندارد، ما را می بیند و سخنان ما را می شنود، زیارت که یک طرفه نمی شود.

آنان می گویند : آیا تو این عُرضه را داری؟ وی می گوید : آری، و از همان جا رو به سمت مشهد مقدس می کند و می گوید : « ألسلام علیک یا امام هشتم » و همه با کمال صراحت می شنوند که به آن پیرمرد به نام خطاب می شود که : علیکم السلام آقای فلانی »

و بدین ترتیب زائرین همگی خجالت کشیده و پشیمان می شوند که چرا سبب دلشکستگی این مرد نورانی شدند. ( نقل از آقای قدس از وب سایت صالحین شیعه )

رضا باقرزاده ـ چهارم خرداد 1384